«ΗΠΑ και Κίνα σε τεχνολογικό ψυχρό πόλεμο για την Τεχνητή Νοημοσύνη»
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αναπτύσσεται ραγδαία και αναδεικνύεται σε μοχλό μιας παγκόσμιας μετατόπισης ισχύος. Οικονομικά και στρατιωτικά, επανακαθορίζει κανόνες, επιρροές και συμμαχίες, σε μια περίοδο ιστορικού μετασχηματισμού.
Στον οικονομικό τομέα, ΗΠΑ και Κίνα πρωταγωνιστούν σε μια τεχνολογική κούρσα αιχμής. Το 2023, η Κίνα επένδυσε πάνω από 50 δισ. δολάρια σε Τεχνητή Νοημοσύνη και στην εγχώρια παραγωγή μικροτσίπ, αυξάνοντας τις επενδύσεις της κατά 40% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το τεχνολογικό χάσμα με τις ΗΠΑ μειώνεται σταθερά, ενώ στα μοντέλα γενετικής AI πλησιάζει τα αμερικανικά μεγαθήρια.
Οι ΗΠΑ απαντούν με ελέγχους εξαγωγών και μεγάλης κλίμακας χρηματοδοτήσεις, με τον νόμο “CHIPS and Science Act” να προβλέπει 280 δισ. δολάρια για την ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας. Ο παγκόσμιος όγκος αγοράς του κλάδου εκτιμάται ότι θα μπορούσε να φτάσει τα 13 τρις δολάρια έως το 2030.
Σε στρατιωτικό επίπεδο, η εφαρμογή της AI σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχει αλλάξει τη φυσιογνωμία του πολέμου. Χιλιάδες drone με ημιαυτόνομες και αυτόνομες λειτουργίες χρησιμοποιούνται καθημερινά στην Ουκρανία, με χαμηλό κόστος και μεγάλη ευελιξία. Νέα συστήματα, όπως τα “Loyal Wingman”, επεκτείνουν τις δυνατότητες των επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ σμήνη drone ελεγχόμενα από AI δοκιμάζονται από Κίνα, Ρωσία και Ινδία.
Η απουσία διεθνών κανονισμών για τα αυτόνομα οπλικά συστήματα προκαλεί ανησυχία. Η γραμμή μεταξύ των συστημάτων “human-in-the-loop” και των πλήρως αυτόνομων όπλων γίνεται όλο και πιο ασαφής, γεγονός που εντείνει τον προβληματισμό για τις γεωπολιτικές και ανθρωπιστικές συνέπειες.
Παράλληλα, εγείρονται ερωτήματα για τη βιωσιμότητα του επιχειρηματικού μοντέλου των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών AI. Επενδύσεις δισεκατομμυρίων από OpenAI, Google, Meta, Apple, Microsoft και xAI συνδέονται με ένα μονοπωλιακό σύστημα πρόσβασης (“paywall”), το οποίο περιορίζει τη χρήση και δημιουργεί φραγμούς στην κοινωνική υιοθέτηση της τεχνολογίας.
Η Nvidia, βασικός πάροχος υπολογιστικής ισχύος, καταγράφει ραγδαία αύξηση στον κύκλο εργασιών της, εν μέσω φόβων για υπερπροσφορά και αδυναμία απόσβεσης των επενδύσεων. Αντίστοιχοι κίνδυνοι εντοπίζονται και στην OpenAI, η οποία στηρίζεται από ζημιογόνους επενδυτές, όπως η Softbank.
Αντιπαραθετικά, η Κίνα προωθεί μοντέλα ανοιχτού κώδικα, χαμηλής υπολογιστικής απαίτησης και ευρείας υιοθέτησης. Η στρατηγική της στοχεύει στην παράκαμψη των αμερικανικών περιορισμών και στην παγκόσμια διείσδυση, με πιθανά πλεονεκτήματα για τον γενικό πληθυσμό.
Οι ΗΠΑ αντιδρούν με περιοριστικά μέτρα σε κινεζικά μοντέλα, επικαλούμενες λόγους εθνικής ασφάλειας. Παρά ταύτα, το αμερικανικό Υπουργείο Εμπορίου αναγνωρίζει έμμεσα την τεχνολογική πρόοδο κινεζικών εταιρειών όπως η Huawei, που πλέον παράγει ανταγωνιστικά τσιπ AI.
Οι εξελίξεις φέρνουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο μιας νέας φούσκας, αντίστοιχης με την “dotcom” του 2000. Ο κίνδυνος επιδείνωσης αυξάνεται, καθώς τα αμερικανικά μονοπώλια δεν φαίνεται να μπορούν να διατηρήσουν κερδοφορία ανάλογη των επενδύσεών τους.
Το αμερικανικό δημόσιο χρέος έχει εκτιναχθεί στα 36,2 τρις δολάρια, έναντι 10,3 τρις το 2008. Ο κρατικός προϋπολογισμός και η Fed στηρίζουν το σύστημα, όμως η εξάρτηση από φούσκες και δανεισμό δημιουργεί συνθήκες αστάθειας. Αντίθετα, η Κίνα εφαρμόζει αυστηρό έλεγχο στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα και επιβάλλει πειθαρχία στις επιχειρήσεις της.
Η αναμέτρηση ΗΠΑ-Κίνας στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική. Είναι οικονομική, γεωπολιτική και συστημική. Οι παγκόσμιες ισορροπίες επαναπροσδιορίζονται, με την Ευρώπη να κινδυνεύει να βρεθεί στο περιθώριο της επόμενης τεχνολογικής και γεωπολιτικής εποχής.
