Ιράν: Διόδια στα στενά του Ορμούζ για περιβαλλοντική ζημιά

Η Τεχεράνη προχώρησε χθες, Τετάρτη, στην επίσημη αιτιολόγηση του σχεδίου της να επιβάλει τέλη διέλευσης στα εμπορικά πλοία που διαπλέουν τα στενά του Ορμούζ, επικαλούμενη τις σωρευμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ναυσιπλοΐας σε αυτόν τον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο. Η απόφαση αυτή έρχεται να προστεθεί στο ήδη τεταμένο γεωπολιτικό σκηνικό της περιοχής, προσδίδοντας μια νέα διάσταση στην αντιπαράθεση με τη διεθνή κοινότητα.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Χ, υποστήριξε ότι οι δεκαετίες ανεξέλεγκτης ρύπανσης στον Περσικό Κόλπο και στον κόλπο του Ομάν έχουν προκαλέσει στο Ιράν οικονομική ζημία που υπολογίζεται σε τρισεκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χώρες και οι εταιρείες που αποκομίζουν οικονομικά οφέλη από τη διέλευση των πλοίων μέσω των στενών φέρουν τόσο νομική όσο και ηθική ευθύνη να συμβάλουν στην αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ζημιάς. Ο Μπαγαΐ τόνισε ότι η προστασία του οικοσυστήματος θα πρέπει να αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο οποιασδήποτε μελλοντικής διαχείρισης του στρατηγικής σημασίας αυτού περάσματος.

Παρά τη σαφή τοποθέτηση, ο Ιρανός αξιωματούχος δεν προχώρησε σε εξειδίκευση των συγκεκριμένων περιβαλλοντικών μέτρων που προτίθεται να εφαρμόσει η χώρα του. Η ασάφεια αυτή γεννά ερωτήματα σχετικά με το πρακτικό πλαίσιο εφαρμογής ενός τέτοιου εγχειρήματος, ενώ παράλληλα εντείνει την ανησυχία των ναυτιλιακών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.

Ως άμεσο επιχείρημα για την αναγκαιότητα της παρέμβασης, ο Μπαγαΐ επικαλέστηκε ένα πρόσφατο περιστατικό διαρροής πετρελαίου στις ακτές του ιρανικού νησιού Κεσμ, το οποίο βρίσκεται εντός των στενών. Τα αρχικά στοιχεία της έρευνας, όπως ανέφερε, καταδεικνύουν ότι υπεύθυνο για τη μόλυνση είναι ένα ξένο φορτηγό πλοίο, ενισχύοντας το αφήγημα της Τεχεράνης περί εξωτερικών παραγόντων που επιβαρύνουν το θαλάσσιο περιβάλλον της χώρας.

Το ζήτημα του επαναπροσδιορισμού της ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ έχει αναχθεί σε κεντρικό σημείο τριβής στην ευρύτερη σύγκρουση μεταξύ της Τεχεράνης και της Ουάσινγκτον. Το Ιράν διαμηνύει ότι επιθυμεί να προχωρήσει στην επιβολή των διοδίων σε συνεννόηση με το Ομάν, το οποίο βρίσκεται στην απέναντι όχθη του διαύλου. Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν απορρίψει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό, θέτοντας τις βάσεις για μια νέα διπλωματική αντιπαράθεση.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ήδη απευθύνει αυστηρή προειδοποίηση προς το Ιράν, κάνοντας λόγο για σοβαρές συνέπειες εάν δεν αποκατασταθεί άμεσα η ελεύθερη διέλευση από τα στενά, τα οποία αποτελούν ζωτική αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και λιπασμάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από την έναρξη του πολέμου, στα τέλη Φεβρουαρίου, από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η ναυσιπλοΐα στην περιοχή διεξαγόταν ομαλά και χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.

Οι περιβαλλοντικές απειλές και οι επιπτώσεις στον πληθυσμό

Η ένοπλη σύρραξη έχει αυξήσει κατακόρυφα τους κινδύνους για τα πλοία που κινούνται στην περιοχή, όπως προειδοποιούν περιβαλλοντικές οργανώσεις. Ενδεικτικό είναι το περιστατικό που ήρθε στο φως χθες, Τετάρτη, σύμφωνα με το οποίο πετρέλαιο από δεξαμενόπλοιο που προσάραξε στα ανοικτά του Ομάν, και το οποίο φέρεται να συνδέεται με τον λεγόμενο σκιώδη στόλο της Ρωσίας, έφτασε ήδη στις ακτές της χώρας.

Η οργάνωση Greenpeace έχει επισημάνει ότι τα στενά του Ορμούζ και τα παρακείμενα ύδατα φιλοξενούν ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως κοραλλιογενείς υφάλους, εκτεταμένα δάση μανγκρόβιων και λειβάδια ποσειδωνίας. Μια ενδεχόμενη μεγάλης κλίμακας πετρελαιοκηλίδα δεν θα έπληττε μόνο τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, αλλά θα μπορούσε να απειλήσει άμεσα και την υδροδότηση εκατομμυρίων ανθρώπων, δεδομένου ότι πολλά κράτη του Κόλπου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τους σταθμούς αφαλάτωσης για την παροχή πόσιμου νερού.