Η Τεχεράνη επανέλαβε την Τετάρτη, διά στόματος επίσημου εκπροσώπου της, ότι δεν πρόκειται να απεμπολήσει το δικαίωμά της στον εμπλουτισμό ουρανίου, σε μια χρονική συγκυρία όπου το πυρηνικό της πρόγραμμα εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς αντιπαράθεσης. Το ζήτημα αυτό παραμένει βασικός πυρήνας της έντασης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, μετά και τα στρατιωτικά πλήγματα που είχαν εξαπολυθεί κατά της χώρας πριν από λίγες εβδομάδες.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ ξεκαθάρισε, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο Tasnim, ότι η ιρανική πλευρά θεωρεί αδιαπραγμάτευτο το δικαίωμά της να προχωρεί σε εμπλουτισμό ουρανίου, συνδέοντας ευθέως αυτή τη θέση με την επιδίωξη της χώρας να αναπτύξει πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η Τεχεράνη εμφανίζεται διαθέσιμη να συνεχίσει τον διάλογο για το εύρος, τη μορφή και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του εμπλουτισμού. Την ίδια στιγμή, όμως, διαμηνύει πως η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να ανασταλεί, καθώς το Ιράν επιμένει ότι πρέπει να συνεχιστεί με βάση τις εθνικές του ανάγκες και τον δικό του ενεργειακό σχεδιασμό.
Στο επίκεντρο η επιτήρηση του πυρηνικού προγράμματος
Η αντιπαράθεση γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ανοιχτή εδώ και χρόνια. Αμερικανικές, ισραηλινές και ευρωπαϊκές πλευρές υποστηρίζουν ότι η πορεία του εμπλουτισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε επίπεδα κατάλληλα για στρατιωτική αξιοποίηση, με τελικό ορίζοντα την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Από την πλευρά του ΟΗΕ, έχουν καταγραφεί επανειλημμένες επισημάνσεις ότι η Τεχεράνη δεν έχει ανταποκριθεί πλήρως στα αιτήματα για πρόσβαση και επιθεώρηση των πυρηνικών της εγκαταστάσεων.
Το Ιράν απορρίπτει σταθερά αυτό το πλαίσιο κατηγοριών. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της χώρας στους Διεθνείς Οργανισμούς στη Βιέννη, η οποία με ανάρτησή της στην πλατφόρμα X χαρακτήρισε αβάσιμους τους ισχυρισμούς ότι η Τεχεράνη βρίσκεται κοντά στην κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Στην ανάρτηση υπογραμμίστηκε ότι ο ισχυρισμός πως το Ιράν απέχει λίγες εβδομάδες από την απόκτηση πυρηνικών όπλων δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, ενώ σημειώθηκε ότι παρόμοιες εκτιμήσεις επαναλαμβάνονται εδώ και δεκαετίες. Η ιρανική θέση παραμένει ότι η χώρα δεν έχει επιλέξει ποτέ την πυρηνική οπλοποίηση και ότι επιμένει αποκλειστικά στο δικαίωμά της να αξιοποιεί την πυρηνική τεχνολογία για ειρηνικούς σκοπούς.
Την ίδια ημέρα, ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Γκρόσι επανέφερε τη σημασία ενός αυστηρού μηχανισμού παρακολούθησης. Από τη Σεούλ, τόνισε ότι οποιαδήποτε πιθανή συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη για την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα πρέπει να συνοδεύεται από εξαιρετικά αναλυτικά μέτρα επαλήθευσης των ιρανικών πυρηνικών δραστηριοτήτων.
Ο ίδιος επισήμανε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι ιδιαίτερα εκτεταμένο και φιλόδοξο, στοιχείο που, όπως ανέφερε, καθιστά αναγκαία τη φυσική παρουσία επιθεωρητών της Υπηρεσίας για τη συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση των εξελίξεων.
Διαπραγματεύσεις χωρίς αποτέλεσμα και πίεση από τις ΗΠΑ
Στην Ουάσιγκτον, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει συνδέσει ανοιχτά την αντιπαράθεση με το Ιράν με τον στόχο αποτροπής μιας ενδεχόμενης πυρηνικής εξοπλιστικής πορείας. Οι δηλώσεις του ήρθαν σε συνέχεια της σύντομης αλλά έντονης πολεμικής κλιμάκωσης του προηγούμενου καλοκαιριού, όταν είχαν σημειωθεί επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το περασμένο Σαββατοκύριακο πραγματοποιήθηκε νέα επαφή μεταξύ των δύο πλευρών, με αμερικανική αποστολή υπό τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς να συναντάται με Ιρανούς αξιωματούχους. Οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε συμφωνία, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για νέα μέτρα πίεσης από την Ουάσιγκτον.
Ως επακόλουθο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεργοποίησαν ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή από τη Δευτέρα. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι έχει διασφαλιστεί «θαλάσσια υπεροχή» και ότι ο αποκλεισμός εφαρμόστηκε πλήρως μέσα σε 36 ώρες από την έναρξή του, όπως γνωστοποιήθηκε μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Βανς, μιλώντας στο Fox News, δήλωσε ότι παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να θεωρηθεί επωφελής και για τις δύο πλευρές, υπό την προϋπόθεση ότι η ιρανική πλευρά θα σεβαστεί τις αμερικανικές «κόκκινες γραμμές» σε ό,τι αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η συνέχεια των συνομιλιών εξαρτάται από τις αποφάσεις της Τεχεράνης, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον έχει ήδη παρουσιάσει ευρείες προτάσεις και έχει καταστήσει σαφές πως το πυρηνικό υλικό θα πρέπει να απομακρυνθεί από το ιρανικό έδαφος στο πλαίσιο οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας.
Εκεχειρία δύο εβδομάδων και δηλώσεις Τραμπ για το τέλος του πολέμου
Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, με στόχο να δημιουργηθεί παράθυρο για διαπραγματεύσεις. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν καταγραφεί ενδείξεις παραβίασης της συγκεκριμένης εκεχειρίας, γεγονός που αφήνει ανοικτό το περιθώριο διπλωματικής διαχείρισης της κρίσης.
Σε συνέντευξή του στο Fox Business, η οποία μεταδόθηκε την Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε πεπεισμένος ότι η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν οδεύει προς την ολοκλήρωσή της. Όπως είπε, η κατάσταση βρίσκεται πολύ κοντά στο τέλος της, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η πίεση που έχει ασκηθεί παράγει αποτέλεσμα.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι σε περίπτωση αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών στο παρόν στάδιο, το Ιράν θα χρειαζόταν δεκαετίες για να ανασυγκροτηθεί, τονίζοντας ότι η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Στο ίδιο πλαίσιο, εκτίμησε ότι η ιρανική πλευρά επιθυμεί έντονα να καταλήξει σε συμφωνία, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω διαπραγμάτευσης στο αμέσως επόμενο διάστημα.
Στην παρούσα αναφορά συνέβαλε και το Associated Press.
