Ιράν: Κλείσιμο Στενού Ορμούζ μετά από επιθέσεις

Σε μια δραματική κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, το Ιράν ανακοίνωσε επίσημα το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, μιας από τις πιο στρατηγικές θαλάσσιες οδούς του πλανήτη. Η απόφαση ελήφθη στο πλαίσιο της αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά από μια σειρά επιθέσεων που είχαν ως αφετηρία ένα περιστατικό σε εμπορικό πλοίο. Η εξέλιξη αυτή θέτει σε σοβαρή αμφισβήτηση το πρωτόκολλο συμφωνίας που είχαν υπογράψει τα δύο μέρη στις 17 Ιουνίου, το οποίο προέβλεπε την επικύρωση της εκεχειρίας του Απριλίου.

Ο Πακιστανός υπουργός Εξωτερικών, Ισάκ Νταρ, ο οποίος έχει αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο για την επίλυση της σύγκρουσης, απηύθυνε άμεση έκκληση για αποκλιμάκωση, καλώντας και τις δύο πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση. Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά τεταμένη, με γειτονικές χώρες του Κόλπου να βρίσκονται για άλλη μια φορά στο στόχαστρο ιρανικών επιθέσεων. Τόσο το Κατάρ όσο και η Ιορδανία καταδίκασαν αμέσως αυτό που χαρακτήρισαν ως μια επικίνδυνη κλιμάκωση, η οποία απειλεί την περιφερειακή σταθερότητα.

Στο Μπαχρέιν και στο Κατάρ, οι σειρήνες προειδοποίησης ήχησαν, ενώ δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου (AFP) ανέφεραν ότι άκουσαν εκρήξεις και είδαν αναχαιτίσεις στον ουρανό του νότιου τμήματος της Ντόχας. Οι αρχές του εμιράτου επιβεβαίωσαν ότι προχώρησαν σε αναχαίτιση πυραύλων. Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο επίλεκτος ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ανέλαβαν την ευθύνη, δηλώνοντας σε ανακοίνωσή τους ότι στόχευσαν μια αμερικανική αεροπορική βάση στο Κατάρ ως απάντηση στις συνεχιζόμενες επιθέσεις των ΗΠΑ. Παράλληλα, η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι δέχθηκε πλήγμα από τρεις ιρανικούς πυραύλους.

Σε μια σπάνια εξέλιξη, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέλαβαν επίσης την ευθύνη για μια επίθεση στο γειτονικό Ομάν, υποστηρίζοντας ότι κατέστρεψαν βάσεις επιμελητειακής υποστήριξης που προορίζονταν για αμερικανικά αεροπλανοφόρα στο λιμάνι Ντουκμ. Η επίθεση αυτή, όπως μεταδόθηκε από το πρακτορείο ειδήσεων Irib, καταδικάστηκε κατηγορηματικά από το σουλτανάτο, το οποίο αυτή την περίοδο βρίσκεται σε κρίσιμες συνομιλίες με την Τεχεράνη για τη μελλοντική διαχείριση του Στενού του Ορμούζ.

Το κλείσιμο του Στενού, από το οποίο υπό κανονικές συνθήκες διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου υδρογονανθράκων, ανακοινώθηκε από την Τεχεράνη μετά από προειδοποιητική βολή που έπληξε ένα πλοίο. Σύμφωνα με τους Φρουρούς της Επανάστασης, το πλοίο βρισκόταν σε μη εγκεκριμένη διαδρομή. Η βρετανική υπηρεσία ασφάλειας ναυσιπλοΐας UKMTO ανέφερε ότι η επίθεση σημειώθηκε περίπου 17 χιλιόμετρα ανατολικά της χερσονήσου Μουσαντάμ, που ανήκει στο Ομάν, προκαλώντας πυρκαγιά και αναγκάζοντας το πλήρωμα να εγκαταλείψει το σκάφος με σωστική λέμβο.

Το αμερικανικό διοικητήριο CENTCOM ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε νέο κύμα επιθέσεων εναντίον του Ιράν, ως απάντηση στην επίθεση των Φρουρών της Επανάστασης εναντίον του πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων M/V GFS Galaxy, υπό κυπριακή σημαία. Στο πλοίο επέβαιναν 11 Ινδοί υπήκοοι, εκ των οποίων ο ένας αγνοείται, σύμφωνα με την ινδική διπλωματία. Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν επιβεβαίωσε ότι 10 από τους 11 Ινδούς έχουν διασωθεί, ενώ ένας παραμένει αγνοούμενος.

Σε αντίποινα, η CENTCOM ανακοίνωσε ότι διεξήγαγε περίπου 140 πλήγματα εναντίον στρατιωτικών στόχων στο Ιράν, σε έναν τρίτο γύρο επιχειρήσεων από την Τρίτη. Οι στόχοι περιλάμβαναν ιρανικές εγκαταστάσεις πυραύλων και drones, ναυτικά μέσα, αποθήκες πυρομαχικών, δίκτυα επικοινωνίας και θέσεις παράκτιας επιτήρησης. Ιρανικά μέσα ανέφεραν εκρήξεις σε περιοχές στο νότιο τμήμα της χώρας, όπως η Μπαντάρ Αμπάς, η Σιρίκ και η Γιασκ, όπου ένας στρατιωτικός έχασε τη ζωή του, καθώς και στη νήσο Κεσμ.

Η αμερικανική αντίδραση και η απειλή για τα Στενά

Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, σε ανάρτησή του στο X, δήλωσε χαρακτηριστικά: "Το Ιράν έκανε μια κακή επιλογή. Τώρα το πληρώνουν". Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης ξεκαθάρισαν ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό μέχρι νεωτέρας και μέχρι να τερματιστούν οι αμερικανικές επεμβάσεις στην περιοχή, ανακοινώνοντας μάλιστα ότι έπληξαν και δεύτερο πλοίο. Ο στρατιωτικός σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, πρώην επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, τόνισε ότι "το στρατηγικό αυτό σημείο διέλευσης είναι πιο σημαντικό από δεκάδες ατομικές βόμβες" και ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα το προστατεύσει.

Η Τεχεράνη επιτρέπει πλέον μόνο έναν διάδρομο ναυσιπλοΐας, κατά μήκος των ακτών της, αποκλείοντας οποιαδήποτε επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση, όπου η διέλευση ήταν ελεύθερη. Το ζήτημα αυτό τελεί υπό αμφισβήτηση από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, οι συνομιλίες που διεξήχθησαν το Σάββατο μεταξύ Ιράν και Ομάν, με τη συμμετοχή αντιπροσωπείας του Κατάρ, φαίνεται να υπονομεύονται από τη σημερινή επίθεση εναντίον του σουλτανάτου. Οι δύο χώρες είχαν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις συνομιλίες σε πολιτικό, τεχνικό και νομικό επίπεδο, αλλά η νέα κλιμάκωση καθιστά αβέβαιη την πρόοδό τους.

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, προειδοποίησε το Σάββατο ότι η εκδίκηση είναι αναπόφευκτη, μετά την κηδεία του πατέρα του και προκατόχου του, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στην αρχή του πολέμου. Την Παρασκευή, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε το Ιράν ότι σχεδιάζει να τον δολοφονήσει, δεσμευόμενος να αποδεκατίσει και να καταστρέψει τελείως όλες τις περιοχές του Ιράν σε περίπτωση απόπειρας.

Οι ΗΠΑ διαψεύδουν το κλείσιμο

Σε αντίθεση με τις ιρανικές ανακοινώσεις, ο αμερικανικός στρατός εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία υποστηρίζει ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά για όλα τα πλοία που διέρχονται νόμιμα από τη διεθνή θαλάσσια οδό. Η δήλωση αυτή έρχεται εν μέσω αυξημένης έντασης, η οποία έχει εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε ένα σημείο ζωτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επανέλαβαν τη δέσμευσή τους να διατηρήσουν τη θαλάσσια οδό προσβάσιμη, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ενώ συνεχίζουν να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.