Ιρανικό πετρέλαιο: Πίεση από Κίνα και αποκλεισμό

Οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου προς την Κίνα, μια εμπορική οδός που παρέμενε ανθεκτική παρά τις πολυετείς αμερικανικές κυρώσεις, αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρές προκλήσεις. Η μειωμένη ζήτηση από τα κινεζικά διυλιστήρια και ο πρόσφατος αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί αυτή την κρίσιμη οικονομική γραμμή ζωής για την Τεχεράνη.

Τα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, γνωστά ως "teapots", έχουν περιορίσει σημαντικά τη δραστηριότητά τους. Αντιμέτωποι με αυξανόμενες οικονομικές ζημίες, έχουν μειώσει τους ρυθμούς λειτουργίας τους και είναι πλέον πιο επιφυλακτικοί στις αγορές τους. Οι πρόσφατες αμερικανικές κυρώσεις έχουν εντείνει αυτή την επιφυλακτικότητα, αναγκάζοντας τους πωλητές να μειώσουν τις τιμές για να προσελκύσουν αγοραστές, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg.

Τα στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg είναι αποκαλυπτικά: οι ροές ιρανικού αργού προς την Κίνα μειώθηκαν δραστικά, από 1,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Φεβρουάριο σε περίπου 160.000 βαρέλια την ημέρα τον Μάιο. Η πτώση αυτή συμπίπτει χρονικά με την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Ακόμα και αν υπήρχε ισχυρή ζήτηση, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχει καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη τη μεταφορά του πετρελαίου.

Ενώ άλλοι παραγωγοί της περιοχής του Περσικού Κόλπου καταφέρνουν να εξάγουν μέρος της παραγωγής τους μέσω των Στενών του Ορμούζ, η συμβουλευτική εταιρεία Vortexa εκτιμά ότι τον τρέχοντα μήνα δεν έχει διέλθει ούτε ένα φορτίο ιρανικού πετρελαίου από το στρατηγικής σημασίας αυτό πέρασμα.

"Το εμπόριο πετρελαίου μεταξύ Ιράν και Κίνας διέρχεται τη μεγαλύτερη δοκιμασία της ιστορίας του", δήλωσε χαρακτηριστικά ο John Driscoll, στέλεχος της JTD Energy Services στη Σιγκαπούρη, με πολυετή εμπειρία στον κλάδο.

Ο αμερικανικός αποκλεισμός αποτελεί μια πρωτοφανή εξέλιξη, καθώς είναι η πρώτη φορά που ένα φυσικό εμπόδιο, και όχι απλώς οικονομικές κυρώσεις, περιορίζει το ιρανικό εμπόριο πετρελαίου. Ο όγκος του ιρανικού πετρελαίου που βρίσκεται εκτός Περσικού Κόλπου και είναι άμεσα διαθέσιμος έχει μειωθεί σημαντικά από τα μέσα Απριλίου, οπότε και ξεκίνησε ο αποκλεισμός.

Σύμφωνα με δεδομένα της Kpler, περίπου 132 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου βρίσκονται αποθηκευμένα σε δεξαμενόπλοια εντός και εκτός Περσικού Κόλπου. Από αυτά, τουλάχιστον 57 εκατομμύρια βαρέλια βρίσκονται σε πλοία που είτε είναι ακινητοποιημένα είτε ταξιδεύουν προς την Κίνα και τα Στενά της Σιγκαπούρης και της Μαλάκκα. Το ποσό αυτό είναι μειωμένο κατά περίπου 55% από την έναρξη του αποκλεισμού.

Αρχικά, το Πεκίνο είχε ζητήσει από τα "teapots" να συνεχίσουν την παραγωγή καυσίμων με κάθε κόστος, προκειμένου να απορροφηθεί ο αντίκτυπος του πολέμου στο Ιράν. Ωστόσο, η εντολή αυτή έχει πρόσφατα χαλαρώσει, λόγω των αυξανόμενων ζημιών που υφίστανται αυτά τα διυλιστήρια. Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια αποτελούν τους μεγαλύτερους αγοραστές ιρανικού πετρελαίου, καλύπτοντας συνήθως περίπου το 90% των συνολικών πωλήσεων.

Οι περιορισμοί που επέβαλε η Κίνα στις εξαγωγές καυσίμων στην αρχή της σύγκρουσης οδήγησαν σε συσσώρευση αποθεμάτων, μειώνοντας την ανάγκη των διυλιστηρίων να λειτουργούν σε υψηλούς ρυθμούς. Η Energy Aspects εκτιμά ότι τα "teapots" θα μειώσουν περαιτέρω τη διύλιση κατά 200.000 βαρέλια την ημέρα τον Ιούνιο, σε σύγκριση με τον Μάιο.

"Η Κίνα έχει πρόσβαση σε πολύ περισσότερο πετρέλαιο από άλλες πηγές", σημείωσε ο Fereidun Fesharaki της FGE NexantECA, υπογραμμίζοντας ότι "δεν υπάρχει πίεση αυτή τη στιγμή" για την κινεζική αγορά.

Επιπλέον, οι πρόσφατες αμερικανικές κυρώσεις κατά της μεγάλης ανεξάρτητης κινεζικής εταιρείας διύλισης Hengli Petrochemical έχουν αυξήσει την επιφυλακτικότητα γύρω από το ιρανικό πετρέλαιο. Οι έμποροι δεν έχουν κίνητρο να αναλάβουν ρίσκα, δεδομένων των ήδη χαμηλών περιθωρίων κέρδους.

Οι συνέπειες για το Ιράν είναι ήδη ορατές. Η παραγωγή πετρελαίου μειώθηκε κατά 19% τον προηγούμενο μήνα, ενώ τα έσοδα από εξαγωγές δέχονται πιέσεις. Παρόλα αυτά, τα προηγούμενα κέρδη από τις υψηλότερες τιμές και τις επιταχυνόμενες εξαγωγές έχουν μέχρι στιγμής μετριάσει το πλήγμα για την ιρανική οικονομία.