Ισχυρό μελτέμι 15ετίας με ριπές έως 150 km/h

Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα μελτέμια των τελευταίων δεκαπέντε ετών έπληξε τη χώρα στα τέλη Ιουλίου του 2026, σύμφωνα με τα δεδομένα του δικτύου μετεωρολογικών σταθμών της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Οι καταγραφές ανέδειξαν εξαιρετικά ισχυρές ριπές ανέμου σε διάφορες περιοχές, με τις μέγιστες εντάσεις να αγγίζουν ακόμη και τα 150 χιλιόμετρα ανά ώρα.

Η ανάλυση των μετεωρολογικών δεδομένων επικεντρώθηκε σε σταθμούς με μακρά ιστορία λειτουργίας, προκειμένου να είναι εφικτή η σύγκριση των φετινών τιμών με τα ιστορικά αρχεία. Η έμφαση δόθηκε στους καλοκαιρινούς μήνες, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από την υψηλότερη συχνότητα και ένταση των μελτεμιών στην περιοχή.

Στον σταθμό του Φουρφουρά Αμαρίου Ρεθύμνου, ο οποίος λειτουργεί από το 2010, καταγράφηκε μέγιστη ριπή ανέμου 111 χιλιομέτρων ανά ώρα στις 29 Ιουλίου 2026. Η τιμή αυτή αποτελεί τη μεγαλύτερη που έχει σημειωθεί ποτέ κατά τους θερινούς μήνες στη συγκεκριμένη τοποθεσία, ξεπερνώντας όλα τα προηγούμενα ρεκόρ.

Αντίστοιχα, στον σταθμό του Πλακιά Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, που βρίσκεται σε λειτουργία από το 2012, η μέγιστη ριπή έφτασε τα 114 χιλιόμετρα ανά ώρα στις 30 Ιουλίου 2026. Η συγκεκριμένη καταγραφή κατέρριψε το προηγούμενο καλοκαιρινό ρεκόρ του σταθμού, υπογραμμίζοντας την ένταση του φαινομένου.

Στην Πεντέλη, όπου βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο σταθμός κατέγραψε ριπή 108 χιλιομέτρων ανά ώρα στις 31 Ιουλίου 2026. Αυτή είναι η δεύτερη υψηλότερη καλοκαιρινή τιμή από την έναρξη λειτουργίας του το 2013, με την κορυφαία καταγραφή να παραμένει στα 113 χιλιόμετρα ανά ώρα από τις 20 Ιουλίου 2022.

Ένας δεύτερος σταθμός στην κορυφή της Πεντέλης κατέγραψε μια εντυπωσιακή μέγιστη ριπή της τάξεως των 150 χιλιομέτρων ανά ώρα στις 31 Ιουλίου 2026. Ωστόσο, λόγω του ότι ο σταθμός αυτός λειτουργεί μόλις ένα έτος, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή συγκριτικά δεδομένα για την ιστορική αξιολόγηση αυτής της τιμής.

Στην Πάρνηθα, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2010, η μέγιστη ριπή έφτασε τα 109 χιλιόμετρα ανά ώρα στις 31 Ιουλίου 2026. Η τιμή αυτή αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη καλοκαιρινή καταγραφή στην ιστορία του σταθμού, με την υψηλότερη να έχει σημειωθεί στις 8 Αυγούστου 2025 και στις 21 Ιουλίου 2024, όταν και τις δύο φορές ο άνεμος έπνεε με 111 χιλιόμετρα ανά ώρα.

Ενισχυμένα μελτέμια και μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται σημαντικές μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία της Ευρώπης, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά των μελτεμιών στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι μεμονωμένο, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κλιματικών αλλαγών που επαναπροσδιορίζουν τα καιρικά πρότυπα.

Σύμφωνα με το πλαίσιο ανάλυσης του ΜΕΤΕΟ, η κλιματική αλλαγή έχει συμβάλει σε μεταβολές της κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται μια ξεκάθαρη τάση ενίσχυσης της βαροβαθμίδας ανάμεσα στα βόρεια και βορειοδυτικά Βαλκάνια και τις περιοχές του νοτιοανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων. Αυτή η διαφοροποίηση στην πίεση είναι ο βασικός μοχλός για την ανάπτυξη ισχυρότερων ανέμων.

Η εξέλιξη αυτή ευνοεί την επικράτηση ισχυρών βόρειων και βορειοανατολικών ανέμων σε μια ευρεία ζώνη που εκτείνεται από την Αλεξανδρούπολη, μέσω της κεντρονότιας Εύβοιας και της Αττικοβοιωτίας, έως τη νότια και νοτιοδυτική Πελοπόννησο. Οι περιοχές αυτές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των εντάσεων, καθώς η γεωγραφική τους θέση τις καθιστά ιδιαίτερα εκτεθειμένες.

Οι συγκεκριμένοι άνεμοι χαρακτηρίζονται από μεγάλη διάρκεια, περιορισμένη εξασθένηση κατά τη διάρκεια της νύχτας και, σε αρκετές περιπτώσεις, υψηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με το κλασικό μελτέμι. Παράλληλα, σε υπήνεμες περιοχές, το ανάγλυφο του εδάφους μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω ενίσχυση των ανέμων, αύξηση της θερμοκρασίας και τη δημιουργία ιδιαίτερα ισχυρών και επικίνδυνων ριπών.

Αυξημένος κίνδυνος για τις δασικές πυρκαγιές

Η ενίσχυση των ανέμων αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου η χώρα αντιμετωπίζει αυξημένες προκλήσεις στον τομέα των δασικών πυρκαγιών. Ο συνδυασμός ισχυρών ανέμων με υψηλές θερμοκρασίες δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που μπορεί να επιταχύνει την εξάπλωση οποιασδήποτε εστίας φωτιάς.

Η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνει την εξάτμιση της υγρασίας από το έδαφος και τη βλάστηση, δημιουργώντας πιο ευνοϊκές συνθήκες για την έναρξη και την εξάπλωση πυρκαγιών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η θερμοκρασία της ξηράς στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,5 βαθμό Κελσίου την περίοδο 1991-2020, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η θερμοκρασία της ξηράς είναι σήμερα περίπου 1,8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σχέση με το 1965. Αυτά τα δεδομένα υπογραμμίζουν την ανάγκη για αυξημένη ετοιμότητα και προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες.