Ισραήλ: Σάαρ κατά Βρετανίας για το σχέδιο Ε1

Σε νέα κρίση στις διμερείς σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Βρετανίας εξελίσσεται η διαφωνία για το σχέδιο επέκτασης των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη, με τον Ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ να απορρίπτει κατηγορηματικά τις βρετανικές αιτιάσεις και να υπερασπίζεται το δικαίωμα του εβραϊκού λαού να εγκαθίσταται σε όλη την επικράτεια του Ισραήλ.

Η ένταση ξέσπασε όταν το Λονδίνο κάλεσε την επιτετραμμένη του Ισραήλ και της ζήτησε να ανασταλεί το σχέδιο Ε1, το οποίο εγκρίθηκε από την ισραηλινή κυβέρνηση τον Αύγουστο του 2025 και προβλέπει την ανέγερση περίπου 3.400 κατοικιών σε μια περιοχή 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων ανατολικά της Ιερουσαλήμ, μεταξύ του οικισμού Μάαλε Αντουμίμ και της Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Το σχέδιο αυτό, που θεωρείται κομβικής σημασίας για τη γεωγραφική συνέχεια των ισραηλινών οικισμών, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τη διεθνή κοινότητα, καθώς θα διασπάσει στα δύο το παλαιστινιακό έδαφος, υπονομεύοντας κάθε προοπτική δημιουργίας ενός βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.

Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ, σε ανακοίνωσή του, χαρακτήρισε το μέτρο «απαράδεκτο» και κάλεσε την ισραηλινή κυβέρνηση να αναστείλει άμεσα το σχέδιο, να αποσύρει την πρόσκληση για υποβολή προσφορών και να σταματήσει οποιαδήποτε επέκταση των οικισμών. Ο Μίλιμπαντ ανέφερε ότι η Ισραηλινή επιτετραμμένη εκλήθη στο Φόρεϊν Όφις, όπου και ενημερώθηκε για τη «βαθιά διαφωνία» του Λονδίνου με την απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης.

Η ισραηλινή πλευρά, ωστόσο, δεν έδειξε διάθεση υποχώρησης. Ο Γκίντεον Σάαρ, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απέρριψε τις βρετανικές δηλώσεις, υποστηρίζοντας ότι ο εβραϊκός λαός έχει δικαίωμα να ζει σε ολόκληρο το έδαφος του Ισραήλ, όπως οι Βρετανοί έχουν δικαίωμα να ζουν στο Λονδίνο και σε όλη τη Βρετανία. Ο Ισραηλινός υπουργός κατηγόρησε επίσης τη Βρετανία ότι επικρίνει το Ισραήλ, ενώ αγνοεί τον παλαιστινιακό εξτρεμισμό, ο οποίος, όπως είπε, υποκινεί αντισημιτικές επιθέσεις εναντίον της βρετανικής εβραϊκής κοινότητας.

Η διαμάχη αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Δυτική Όχθη, όπου η βία των Ισραηλινών εποίκων έχει κλιμακωθεί δραματικά μετά την πρωτοφανή επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023. Σύμφωνα με απολογισμό του Γαλλικού Πρακτορείου, που βασίζεται σε στοιχεία του παλαιστινιακού υπουργείου Υγείας, τουλάχιστον 1.097 Παλαιστίνιοι - μαχητές και πολίτες - έχουν χάσει τη ζωή τους από ισραηλινά πυρά ή από επιθέσεις εποίκων από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Την ίδια περίοδο, σύμφωνα με ισραηλινά στοιχεία, τουλάχιστον 48 Ισραηλινοί - μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και πολίτες - έχουν σκοτωθεί σε παλαιστινιακές επιθέσεις ή κατά τη διάρκεια ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Το σχέδιο Ε1, το οποίο έχει καταδικαστεί από τον ΟΗΕ και πολλούς διεθνείς ηγέτες, αποτελεί ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σχέδια οικιστικής ανάπτυξης στην περιοχή. Η περιοχή που προορίζεται για την ανέγερση των νέων κατοικιών βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο, καθώς θα συνδέσει τον μεγάλο οικισμό Μάαλε Αντουμίμ με την Ανατολική Ιερουσαλήμ, αποκόπτοντας ουσιαστικά το βόρειο από το νότιο τμήμα της Δυτικής Όχθης. Αυτό θα περιόριζε δραστικά τη δυνατότητα εδαφικής συνέχειας για ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος, καθιστώντας το σχέδιο ιδιαίτερα προκλητικό για τους Παλαιστίνιους και τη διεθνή κοινότητα.

Στη Δυτική Όχθη, εκτός της Ανατολικής Ιερουσαλήμ που έχει προσαρτήσει το Ισραήλ, ζουν περίπου 3 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι, ενώ περίπου 500.000 Ισραηλινοί έποικοι διαμένουν σε οικισμούς που θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου. Η παρουσία των εποίκων και η συνεχής επέκταση των οικισμών αποτελεί διαχρονικό σημείο τριβής και πηγή έντασης στην περιοχή, με τις διεθνείς αντιδράσεις να εντείνονται όλο και περισσότερο.

Η ισραηλινή κυβέρνηση, πάντως, φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην υλοποίηση του σχεδίου, παρά τις διεθνείς πιέσεις. Η απόφαση του υπουργείου Στέγασης να προκηρύξει διαγωνισμό για την ανέγερση άνω των 1.200 κατοικιών στο πλαίσιο του σχεδίου Ε1, όπως ανακοίνωσε η ισραηλινή μη κυβερνητική οργάνωση Peace Now και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, καταδεικνύει την πρόθεση της κυβέρνησης Νετανιάχου να προχωρήσει με γοργούς ρυθμούς στην υλοποίηση των σχεδίων της, αψηφώντας τις αντιδράσεις.

Η στάση της Βρετανίας, η οποία παραδοσιακά διατηρεί στενούς δεσμούς με το Ισραήλ, αλλά και με τα αραβικά κράτη, αντανακλά την αυξανόμενη διεθνή ανησυχία για την πορεία των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Η απόφαση του Λονδίνου να καλέσει την Ισραηλινή επιτετραμμένη και να εκφράσει τη «βαθιά διαφωνία» του αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα προς την ισραηλινή κυβέρνηση, ενώ παράλληλα ενισχύει τις φωνές που ζητούν άμεση δράση για την αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.

Ο Γκίντεον Σάαρ, ωστόσο, έκλεισε την ανάρτησή του με μια αιχμηρή παρατήρηση, λέγοντας ότι η απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να βλάψει τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών είναι «βαθιά λυπηρή». Η δήλωση αυτή υποδηλώνει ότι η ισραηλινή πλευρά θεωρεί τη βρετανική στάση ως μια αδικαιολόγητη παρέμβαση στα εσωτερικά της ζητήματα, ενώ ταυτόχρονα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω επιδείνωσης των διμερών σχέσεων.