Ιστορική πρωτιά για το Πανεπιστήμιο Κρήτης: Στο διεθνές δίκτυο SPARK του Stanford

Ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της βιοϊατρικής έρευνας και της καινοτομίας κάνει το Πανεπιστήμιο Κρήτης, καθώς γίνεται το πρώτο ελληνικό πανεπιστημιακό ίδρυμα που εντάσσεται στο διεθνές δίκτυο SPARK, το οποίο ξεκίνησε από το Πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ.

Η συνεργασία φιλοδοξεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην επιστημονική ανακάλυψη και την εφαρμογή της στην ιατρική πράξη, προσφέροντας στις ερευνητικές ομάδες πρόσβαση σε διεθνή τεχνογνωσία, εξειδικευμένους μέντορες και χρηματοδοτική υποστήριξη.

Πρόκειται για μια διαδρομή που συχνά αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη. Πολλές ανακαλύψεις παραμένουν στα εργαστήρια, καθώς η έλλειψη χρηματοδότησης, η περιορισμένη εμπειρία στην αξιοποίηση της έρευνας και οι απαιτήσεις του ρυθμιστικού πλαισίου δυσχεραίνουν τη μετάβασή τους στην κλινική εφαρμογή.

Ο καθηγητής Μιχάλης Παυλίδης, πρόεδρος της Μονάδας Καινοτομίας και Μεταφοράς Τεχνογνωσίας «Μῆτις» του Πανεπιστημίου Κρήτης, εξηγεί στο Cretalive τις προοπτικές που δημιουργεί η συμμετοχή στο SPARK, αλλά και τις δυνατότητες που ανοίγονται για τους επιστήμονες του νησιού.

Το διεθνές δίκτυο που φιλοδοξεί να φέρει τις ανακαλύψεις στους ασθενείς

Το SPARK GLOBAL αποτελεί ένα διεθνές δίκτυο συνεργασίας με τη συμμετοχή περίπου 50 ακαδημαϊκών φορέων από όλο τον κόσμο. Στόχος του είναι να υποστηρίζει ερευνητικά αποτελέσματα με προοπτική εφαρμογής στην υγεία, συνδέοντας την ακαδημαϊκή κοινότητα με γιατρούς, ειδικούς στη μεταφορά τεχνολογίας, επενδυτές και επιχειρήσεις.

Όπως επισημαίνει ο κ. Παυλίδης, η ένταξη του Πανεπιστημίου Κρήτης ενισχύει τη δυνατότητα των ερευνητικών ομάδων να αξιοποιούν τις ανακαλύψεις τους και να αναζητούν διαδρομές προς την κλινική πράξη.

Η υποστήριξη θα περιλαμβάνει καθοδήγηση, εκπαίδευση και συμβουλευτική από έμπειρους επιστήμονες και στελέχη της βιομηχανίας, καθώς και χρηματοδότηση από πόρους του Πανεπιστημίου ή από χορηγίες δημόσιων φορέων.

Η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, στις 13:15, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, στην Πανεπιστημιούπολη Βουτών. Στην εκδήλωση αναμένεται να συμμετάσχει ο καθηγητής Kevin Grimes, συνδιευθυντής του προγράμματος SPARK στο Stanford.

Μόλις το 5% των ερευνητικών ιδεών φτάνει στην κλινική εφαρμογή

Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια που καλείται να αντιμετωπίσει η μεταφραστική έρευνα είναι αυτό που περιγράφεται διεθνώς ως «κοιλάδα του θανάτου»: το δύσκολο πέρασμα από την εργαστηριακή ανακάλυψη στην ανάπτυξη μιας θεραπείας, ενός διαγνωστικού εργαλείου ή μιας άλλης εφαρμογής που μπορεί να αξιοποιηθεί στην ιατρική πράξη.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Μιχάλη Παυλίδη, μόλις το 5% των ιδεών και των αποτελεσμάτων που παράγονται στα εργαστήρια καταφέρνει να περάσει στην κλινική εφαρμογή και να προσελκύσει ενδιαφέρον από επενδυτές ή εταιρείες του χώρου της υγείας.

Στα βασικά εμπόδια περιλαμβάνονται η ανεπαρκής χρηματοδότηση, η έλλειψη εξειδικευμένης γνώσης για την εμπορική και κλινική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, οι δυσκολίες που σχετίζονται με την πνευματική ιδιοκτησία και την ίδρυση εταιρειών τεχνοβλαστών, αλλά και το υψηλό ρίσκο των σχετικών επενδύσεων.

Το SPARK επιχειρεί να καλύψει μέρος αυτού του κενού, παρέχοντας στις επιλεγμένες ομάδες πρόσβαση σε ένα δίκτυο ειδικών που μπορούν να τις καθοδηγήσουν στα επόμενα στάδια ανάπτυξης των ερευνητικών τους έργων.

Ενδεικτικά, όπως αναφέρει ο κ. Παυλίδης, το 50% των έργων που υποστηρίχθηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από το δίκτυο SPARK προχώρησε σε κλινικές δοκιμές, αδειοδοτήσεις ή στη δημιουργία εταιρειών τεχνοβλαστών.

Από καινοτόμα φάρμακα έως νέες διαγνωστικές μεθόδους

Η σημασία της μεταφοράς της έρευνας στην πράξη αποτυπώνεται σε παραδείγματα από το διεθνές πεδίο.

Ο καθηγητής αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη του φαρμάκου Attruby, που εγκρίθηκε στις ΗΠΑ το 2024 για τη θεραπεία της καρδιομυοπάθειας που σχετίζεται με την αμυλοείδωση από τρανσθυρετίνη, καθώς και σε ερευνητικές προσπάθειες για την ανάπτυξη αντιιικών θεραπειών και καινοτόμων προσεγγίσεων αντιμετώπισης της μυϊκής ατροφίας.

Παράλληλα, το Πανεπιστήμιο Κρήτης διαθέτει ερευνητικές ομάδες και εταιρείες τεχνοβλαστών που δραστηριοποιούνται σε πεδία όπως η ανάπτυξη νέων βιομορίων για νευροεκφυλιστικές παθήσεις, τα μοριακά διαγνωστικά συστήματα, η ανάπτυξη φαρμακευτικών ουσιών, αλλά και η λειτουργική γονιδιωματική και η βιοπληροφορική με εφαρμογές στον καρκίνο και τη γήρανση.

Οι ομάδες αυτές θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που προσφέρει το νέο δίκτυο, εφόσον τα ερευνητικά τους έργα πληρούν τα κριτήρια επιλογής.

Πώς θα επιλέγονται οι ερευνητικές ομάδες

Η χρηματοδότηση των έργων θα προέρχεται από ίδιους πόρους του Πανεπιστημίου Κρήτης, με τη συμμετοχή δομών που υποστηρίζουν την έρευνα και την καινοτομία.

Σύμφωνα με τον κ. Παυλίδη, προβλέπεται ανοικτή πρόσκληση προς τις ενδιαφερόμενες ερευνητικές ομάδες, στην οποία θα περιγράφονται τα κριτήρια αξιολόγησης.

Οι υποψήφιες ομάδες θα υποβάλλουν σύντομη πρόταση σε ειδικό δισέλιδο έντυπο και στη συνέχεια θα παρουσιάζουν την ιδέα τους για διάστημα 5 έως 8 λεπτών ενώπιον επιτροπής αξιολόγησης, η οποία θα αποτελείται από 12 έως 15 αξιολογητές.

Στόχος είναι η διαδικασία να είναι απλή, διαφανής και με περιορισμένη γραφειοκρατία, ώστε να διευκολύνεται η συμμετοχή των επιστημόνων.

Καθοριστικός θα είναι και ο ρόλος της Μονάδας «Μῆτις», η οποία θα συνεργάζεται με το SPARK GLOBAL για την υλοποίηση του προγράμματος και την υποστήριξη των επιλεγμένων ομάδων.

Παράλληλα, η νέα συνεργασία θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με την πρόσκληση του Πανεπιστημίου για τη χρηματοδότηση έργων proof-of-concept, δηλαδή έργων που επιδιώκουν να τεκμηριώσουν σε αρχικό στάδιο ότι μια ιδέα μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη.

Το επόμενο βήμα για την έρευνα στην Κρήτη

Μετά την υπογραφή της συμφωνίας, το επόμενο βήμα θα είναι η προετοιμασία και η δημοσίευση της ανοικτής πρόσκλησης προς την επιστημονική κοινότητα, η οποία, σύμφωνα με τον καθηγητή, αναμένεται να προχωρήσει μέσα στο τρέχον έτος.

Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην ανταπόκριση των ερευνητών και στη δυνατότητα του προγράμματος να στηρίξει έργα που έχουν προοπτική να φτάσουν από το εργαστήριο στην κλινική εφαρμογή.

Η επιτυχία της πρωτοβουλίας δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των προτάσεων που θα κατατεθούν, αλλά και από το κατά πόσο θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για νέες θεραπείες, διαγνωστικές λύσεις και καινοτόμες εφαρμογές που θα βελτιώσουν τη φροντίδα των ασθενών.

Για το Πανεπιστήμιο Κρήτης, η συμμετοχή στο διεθνές δίκτυο SPARK αποτελεί μια νέα ευκαιρία να ενισχύσει τη σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με τις πραγματικές ανάγκες της υγείας, δίνοντας στους ερευνητές περισσότερα εργαλεία για να μετατρέψουν τις ανακαλύψεις τους σε πρακτικές λύσεις.