Ιστορικό χαμηλό εμπιστοσύνης Ευρώπης προς ΗΠΑ

Μια πρόσφατη δημοσκόπηση, η οποία διενεργήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων και δόθηκε στη δημοσιότητα ενόψει των κρίσιμων συνόδων κορυφής της G7 και του ΝΑΤΟ, αποκαλύπτει μια δραματική μεταστροφή στην αντίληψη των Ευρωπαίων πολιτών απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Συγκεκριμένα, μόλις το 11% των ερωτηθέντων από 15 ευρωπαϊκές χώρες θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ αξιόπιστο σύμμαχο, ένα ποσοστό που αποτελεί ιστορικό χαμηλό και σηματοδοτεί μια συνεχή πτωτική τάση. Το ποσοστό αυτό είναι μειωμένο σε σύγκριση με το 16% που καταγράφηκε πριν από έξι μήνες και υποχώρησε αισθητά από το 22% του Νοεμβρίου του 2024, γεγονός που υπογραμμίζει την ταχύτατη διάβρωση της διατλαντικής εμπιστοσύνης.

Η έρευνα αναδεικνύει μια βαθιά ριζωμένη αμφιβολία ως προς την αξιοπιστία της Ουάσινγκτον ως εγγυητή ασφαλείας. Οι πλειοψηφίες σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες εξέφρασαν έντονες επιφυλάξεις για το εάν οι ΗΠΑ θα ανταποκρίνονταν άμεσα σε μια ενδεχόμενη στρατιωτική επίθεση εναντίον τους. Αυτή η αβεβαιότητα έχει πυροδοτήσει μια ισχυρή τάση προς την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας. Οι Ευρωπαίοι πολίτες είναι κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες πιο πιθανό, σε σχέση με πέρυσι, να υποστηρίξουν την αύξηση των εθνικών αμυντικών δαπανών, με την Ιταλία να αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση όπου μια καθαρή πλειοψηφία παραμένει αντίθετη σε αυτή την προοπτική.

Η ανάγκη για μια κοινή ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική αποτυπώνεται και στη στήριξη που συγκεντρώνει η ιδέα του συλλογικού δανεισμού σε επίπεδο ΕΕ. Το 47% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ της έκδοσης κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση αμυντικών πρωτοβουλιών, με την Πορτογαλία (59%), τη Δανία (56%) και την Ολλανδία (55%) να ηγούνται της τάσης. Παράλληλα, η πλειονότητα των πολιτών επιθυμεί τη μείωση της εξάρτησης από το αμερικανικό στρατιωτικό υλικό, προκρίνοντας την αγορά ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων. Η Δανία, η Ολλανδία και η Σουηδία καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά υποστήριξης για αυτή την εγχώρια λύση.

Ωστόσο, η τάση αυτή δεν είναι ομόφωνη. Η Πολωνία αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση, με την πλειοψηφία των πολιτών της να τάσσεται υπέρ της αύξησης των αγορών αμερικανικών όπλων, ενώ σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Ουγγαρία παρατηρείται σημαντική πόλωση. Αξιοσημείωτη είναι η ισχυρή αντίσταση στη μείωση των δημόσιων δαπανών για την κοινωνική πρόνοια προς όφελος των αμυντικών προϋπολογισμών, με την Ιταλία (63%), την Αυστρία (59%) και τη Γερμανία (56%) να εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά αντίθεσης.

Στο μέτωπο της ενεργειακής πολιτικής, η έρευνα καταδεικνύει μια ξεκάθαρη στάση: το 44% των Ευρωπαίων αντιτίθεται στην επανέναρξη των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία, παρά το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Όσον αφορά την Ουκρανία, η υποστήριξη προς τη χώρα ως σύμμαχο ή στρατηγικό εταίρο παραμένει ισχυρή, αν και η συναίνεση αποδυναμώνεται σε ζητήματα όπως η αποστολή ειρηνευτικών δυνάμεων μετά το τέλος του πολέμου ή η διεύρυνση της ΕΕ προς ανατολάς.

Τέλος, η δημοσκόπηση αποτυπώνει μια διάχυτη αίσθηση ότι η βελτίωση των διατλαντικών σχέσεων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αλλαγή ηγεσίας στις ΗΠΑ. Σε κάθε χώρα που συμμετείχε, με εξαίρεση τη Βουλγαρία, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης θα βελτιωθούν μετά την αποχώρηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από το αξίωμα. Η δημοσκόπηση διεξήχθη τον Μάιο του 2026, με μεθοδολογία που συνδύασε έρευνες από εταιρείες όπως οι Mandate Research και YouGov, σε δείγμα ατόμων ηλικίας 18 ετών και άνω από 15 χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Αυστρίας, της Βουλγαρίας, της Δανίας, της Εσθονίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ουγγαρίας, της Ιταλίας, της Ολλανδίας, της Πολωνίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Ελβετίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.