Κάλας: Μηχανισμός ΕΕ για υβριδικές επιθέσεις

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά από υβριδικές προκλήσεις που δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα και την ενότητά της, με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, να υπογραμμίζει την ανάγκη για μια συντονισμένη και αποφασιστική απάντηση απέναντι σε αυτές τις απειλές. Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου Υπουργών Άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η Κάλας ανακοίνωσε την έναρξη συζητήσεων για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, ο οποίος θα είναι εμπνευσμένος από το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, σηματοδοτώντας μια σημαντική στροφή προς την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ένωσης.

Οι υπουργοί Άμυνας των κρατών-μελών είχαν μια πρώτη, προκαταρκτική συζήτηση για το ζήτημα αυτό, η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας σειράς περιστατικών που αποδίδονται στη Ρωσία τις τελευταίες εβδομάδες, όπως επιθέσεις σε υποδομές και παραβιάσεις του εναέριου χώρου. Η πρωτοβουλία αυτή, την οποία είχε ανακοινώσει πρόσφατα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στοχεύει στον καλύτερο συντονισμό και την ταχύτερη αντίδραση των κρατών-μελών απέναντι σε υβριδικές επιθέσεις που παραμένουν κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης, αποφεύγοντας έτσι την κλιμάκωση σε έναν πλήρη στρατιωτικό ανταγωνισμό.

Η Κάλας αναγνώρισε ότι αρκετά κράτη-μέλη επέμειναν στην ανάγκη ο υπό συζήτηση μηχανισμός να λειτουργεί πλήρως συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι "δεν δημιουργούμε κάτι επιπλέον, αλλά πρέπει να λειτουργούμε σε στενή συνεργασία". Όπως εξήγησε, η συζήτηση θα συνεχιστεί με στόχο να εξεταστεί πώς μπορούν να συνδυαστούν τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών, διασφαλίζοντας ότι δεν θα υπάρξει επικάλυψη ή σύγκρουση αρμοδιοτήτων μεταξύ των δύο οργανισμών.

Το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος να ζητήσει επείγουσες διαβουλεύσεις με τους συμμάχους του όταν θεωρεί ότι απειλείται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική του ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του, χωρίς να ενεργοποιείται αυτομάτως στρατιωτική απάντηση. Αυτή η διάταξη έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν ως εργαλείο για την αποκλιμάκωση κρίσεων και την ενίσχυση της συλλογικής άμυνας, και τώρα η ΕΕ εξετάζει την προσαρμογή της σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών.

Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, η Κάλας ανακοίνωσε ότι τα κράτη-μέλη συμφώνησαν στην κατανομή των 6,6 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη (EPF), ενώ σημείωσε ότι εξετάζεται η ενίσχυσή του με νέα χρηματοδότηση, προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες της χώρας σε στρατιωτικό εξοπλισμό και υποστήριξη.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η αντιαεροπορική άμυνα παραμένει η βασική προτεραιότητα για την Ουκρανία, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται καθημερινά, προκαλώντας καταστροφές σε κρίσιμες υποδομές. Όπως ανέφερε, έχουν εγκριθεί σχέδια προμηθειών ύψους 28,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας, τα οποία περιλαμβάνουν την αγορά πυραύλων Patriot από μελλοντική αμερικανική παραγωγή. Ωστόσο, καθώς η παραγωγή πυραύλων απαιτεί χρόνο και το Κίεβο χρειάζεται άμεσα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, η Κάλας ανέφερε ως "μία από τις επιλογές είναι τα κράτη-μέλη και οι εταίροι να προμηθεύσουν την Ουκρανία με πυραύλους από τα δικά τους αποθέματα, με αντάλλαγμα την αντικατάστασή τους σε μεταγενέστερο χρόνο, η οποία θα χρηματοδοτηθεί από το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας".

Συνεχίζοντας, η Κάλας τόνισε ότι αρκετά κράτη-μέλη ζήτησαν την επίσπευση μέρους των 90 δισ. ευρώ του ευρωπαϊκού δανείου που έχουν προβλεφθεί για το 2027, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επείγουσες ανάγκες της Ουκρανίας. Παράλληλα, είπε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να επωφεληθεί και από τα εναπομείναντα κονδύλια της πρωτοβουλίας SAFE με έως 20 δισ. ευρώ, διευρύνοντας τις πηγές χρηματοδότησης για την άμυνά της.

Σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συμφώνησαν στην παράταση της αποστολής στρατιωτικής συνδρομής της ΕΕ (EUMAM Ukraine) για δύο ακόμη χρόνια και στη δημιουργία συντονιστικού κέντρου στο Κίεβο, το οποίο θα διευκολύνει την επιχειρησιακή συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών.

Αναφερόμενη στην αντιμετώπιση της χρηματοδότησης του πολέμου από τη Ρωσία, η Κάλας έδωσε έμφαση στον λεγόμενο "σκιώδη στόλο", ο οποίος χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των κυρώσεων. Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση "Ειρήνη" έχει πραγματοποιήσει τους τελευταίους μήνες έξι νηοψίες σε πλοία για τα οποία υπήρχαν υποψίες, ενώ τόνισε ότι οι εθνικές επιχειρήσεις νηοψίας θα πρέπει να συνεχιστούν παράλληλα, με στενό συντονισμό και αξιοποίηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Τέλος, η Κάλας αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες πράξεις δολιοφθοράς και εμπρησμών, καθώς και στις παραβιάσεις του εναέριου χώρου, αποδίδοντας τις ενέργειες αυτές στη Ρωσία. Όπως σημείωσε, η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις στους υπευθύνους και έχει προχωρήσει σε απελάσεις Ρώσων διπλωματών, ωστόσο θα πρέπει να εξεταστούν και πρόσθετα μέτρα, όπως η ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και η βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών.