Καλώδιο GSI: Γραπτή ενημέρωση με συντεταγμένες απαιτεί η Άγκυρα

Γραπτή ενημέρωση με τις συντεταγμένες των θαλάσσιων ερευνών ζητά η Άγκυρα για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, με τον Χακάν Φιντάν να συνδέει τη θετική τουρκική στάση με τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος. Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας επιχείρησε να αποσυνδέσει την απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 από τον χαρακτηρισμό της απειλής πολέμου, επαναφέροντας την αντίδραση της χώρας του σε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Οι τοποθετήσεις έγιναν στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πολιτικής (EPC), στις Βρυξέλλες, όπου ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας βρίσκεται ενόψει της προγραμματισμένης για σήμερα συνάντησής του με την ύπατη εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας. Απαντώντας σε ερωτήσεις των «ΝΕΩΝ», αναφέρθηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στις θαλάσσιες έρευνες, στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE και στη «Γαλάζια Πατρίδα».

Η παρέμβασή του αποτυπώνει τη διατήρηση ουσιαστικών τουρκικών απαιτήσεων πίσω από τις διαβεβαιώσεις περί συνεργασίας. Για την Αθήνα, το περιεχόμενο των δηλώσεων θέτει στο επίκεντρο τους όρους υπό τους οποίους η Άγκυρα δηλώνει ότι αποδέχεται την πρόοδο του ενεργειακού έργου, καθώς και την επιμονή της να συνδέει τα 12 ναυτικά μίλια με προηγούμενη συνεννόηση.

Η ερμηνεία της Άγκυρας για το casus belli και οι αιχμές κατά της Αθήνας

Ο Φιντάν παρουσίασε ως αφετηρία της σημερινής προσέγγισης τον Μάιο του 2023, υποστηρίζοντας ότι οι δύο κυβερνήσεις επέλεξαν να εργαστούν για τις εκκρεμότητες, να συγκρατήσουν την ένταση και να προωθήσουν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Αξιολόγησε θετικά τη μέχρι τώρα συνεργασία και επικαλέστηκε την απουσία αερομαχιών ως ένδειξη ηρεμίας στο Αιγαίο κατά την τελευταία τριετία.

Ταυτόχρονα, εξαπέλυσε αιχμές κατά της ελληνικής πολιτικής ζωής, ισχυριζόμενος ότι η ρητορική εναντίον της Τουρκίας αποτελεί αναγκαίο συστατικό της εσωτερικής αντιπαράθεσης. Την παρομοίασε με «ασπιρίνη» και υποστήριξε ότι αυτή η στάση δυσχεραίνει την ανάληψη αποφάσεων για τη διευθέτηση των διαφορών.

Κατά την περιγραφή του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επιδιώξει συνεργασία με διαδοχικούς εκλεγμένους Έλληνες πρωθυπουργούς και διαθέτει την πολιτική βούληση να αντιμετωπίσει τα επίμαχα θέματα. Ο Τούρκος υπουργός απέδωσε τις δυσκολίες στην αδυναμία των ελληνικών κυβερνήσεων να αναλάβουν το πολιτικό κόστος, παρότι, όπως ισχυρίστηκε, γνωρίζουν τον τρόπο προσέγγισης των ζητημάτων.

Επέμεινε ότι για τα θέματα του Αιγαίου και των θαλάσσιων περιοχών απαιτείται ισχυρή ηγεσία εκατέρωθεν, ικανή να οδηγήσει σε σύγκλιση. Η τοποθέτηση αυτή συνοδεύτηκε από την προσπάθεια να παρουσιαστεί η τουρκική προεδρία ως διαθέσιμος και αποφασιστικός συνομιλητής.

Ερωτηθείς για τη συμβατότητα της διατήρησης του casus belli με την επιδίωξη συμμετοχής της Τουρκίας στο SAFE και σε άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα, ο Φιντάν αμφισβήτησε τον ίδιο τον χαρακτηρισμό. Υποστήριξε ότι η έννοια της απειλής πολέμου αποτελεί την ελληνική ερμηνεία της απόφασης του 1995.

Περιέγραψε το κείμενο της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης ως δήλωση και όχι ως νόμο. Όπως εξήγησε, προβλέπει τη λήψη κάθε αναγκαίου μέτρου από την τουρκική κυβέρνηση για την αποτροπή επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, εφόσον δεν έχει προηγηθεί επίλυση του θέματος με την Τουρκία.

Συνέδεσε την έκδοση της απόφασης με την αποδοχή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας από την Ελλάδα. Παρουσίασε μάλιστα την τουρκική στάση ως προληπτική ενέργεια που, κατά την άποψή του, συνέβαλε στη διατήρηση της ειρήνης. Η ουσία της θέσης του παραμένει η απαίτηση προηγούμενης διευθέτησης με την Άγκυρα πριν από την ελληνική επέκταση.

Πρόσθεσε ότι η Ελλάδα δεν έχει δεσμευτεί ρητά πως θα απόσχει από μια τέτοια κίνηση μέχρι να επιλυθεί το ζήτημα. Επικαλέστηκε τη διατήρηση του status quo και χαρακτήρισε εφικτή μια συμφωνία, προτρέποντας την ελληνική πλευρά να αξιοποιήσει την παρουσία του Ερντογάν στην εξουσία. Στον Τούρκο πρόεδρο απέδωσε την απαιτούμενη πολιτική νομιμοποίηση για την προώθηση λύσης.

Γραπτή ειδοποίηση για τις έρευνες του καλωδίου και πρόταση τροφοδοσίας από την Τουρκία

Για την ηλεκτρική διασύνδεση GSI, ο Φιντάν δήλωσε ότι η Τουρκία δεν αντιτίθεται στην κατασκευή της. Ανέφερε ότι το έργο έχει συζητηθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Εμανουέλ Μακρόν, ενώ επικαλέστηκε και τη συνάντηση του Ερντογάν με τον Έλληνα πρωθυπουργό στη Νέα Υόρκη.

Μεταφέροντας την τοποθέτηση του Τούρκου προέδρου, υποστήριξε ότι εκείνος χαρακτήρισε αξιόλογο το έργο, εκφράζοντας παράλληλα προτίμηση για αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από την Τουρκία. Αντιπαρέβαλε τη μεταφορά ενέργειας από απόσταση 2.000 χιλιομέτρων και δαπάνη άνω των 2 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους με την επιλογή τροφοδοσίας από τις τουρκικές ακτές.

Στην ίδια αναφορά περιέλαβε τη δυνατότητα παροχής νερού, ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου από απόσταση 70 μιλίων από την ηπειρωτική Τουρκία. Παρουσίασε την πρόταση ως επιλογή από την οποία θα μπορούσαν να ωφεληθούν Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, καθώς και συνολικά ο πληθυσμός της Κύπρου.

Στο επιχειρησιακό σκέλος των ερευνών, ο Φιντάν διατύπωσε συγκεκριμένη απαίτηση: τα πλοία να αποστέλλουν γραπτή ειδοποίηση στην τουρκική πλευρά, αναφέροντας τις εργασίες που σχεδιάζουν και τις ακριβείς συντεταγμένες της περιοχής δραστηριοποίησης. Διευκρίνισε ότι η προφορική ενημέρωση δεν καλύπτει αυτό που ζητά η Άγκυρα.

Συνέδεσε την απαίτηση με την αποφυγή δημιουργίας προηγουμένου και νέων δεδομένων στις θαλάσσιες περιοχές. Υποστήριξε ότι μια μεταβολή του status quo θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις των δύο πλευρών και δήλωσε θετικός στο έργο υπό τις προϋποθέσεις που περιέγραψε.

Η διατύπωση αυτή δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο στην τουρκική αποδοχή του καλωδίου: η Άγκυρα ζητά θεσμοποιημένη ενημέρωση για τη θέση και το αντικείμενο των ερευνών, επικαλούμενη τις δικές της θέσεις για τις θαλάσσιες εκκρεμότητες. Το ζήτημα παραμένει κρίσιμο για την πορεία του έργου και για τους ελληνικούς διπλωματικούς χειρισμούς.

Τέλος, απαντώντας για το ενδεχόμενο νομοθετικής πρωτοβουλίας σχετικά με τη «Γαλάζια Πατρίδα», ο Φιντάν αρνήθηκε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη σχετικό νομοσχέδιο. Πρόσθεσε ότι το θέμα του θαλάσσιου πάρκου δεν έχει ακόμη τεθεί προς συζήτηση.