Καμπανάκι για το δημογραφικό: Η Ελλάδα γερνά και συρρικνώνεται-Από τα 10,4 στα 7,6 εκατομμύρια

Σημαντική πληθυσμιακή συρρίκνωση και έντονη γήρανση του πληθυσμού προβλέπει για την Ελλάδα έως το 2080 η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Ageing Report 2027». Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο πληθυσμός της χώρας αναμένεται να μειωθεί από τα 10,4 εκατομμύρια το 2025 στα 7,6 εκατομμύρια, ενώ θα αυξάνεται σταθερά το ποσοστό των ηλικιωμένων.

Οι προβλέψεις της Κομισιόν επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες για την πορεία του δημογραφικού προβλήματος στην Ελλάδα, καθώς η μείωση του πληθυσμού εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί σε ολόκληρη την περίοδο των επόμενων δεκαετιών.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να ακολουθήσει την εξής πορεία:

• 2025: 10,4 εκατομμύρια κάτοικοι

• 2030: 10,2 εκατομμύρια

• 2040: 9,7 εκατομμύρια

• 2050: 9,2 εκατομμύρια

• 2060: 8,6 εκατομμύρια

• 2070: 8 εκατομμύρια

• 2080: 7,6 εκατομμύρια

Η μείωση αυτή προβλέπεται παρά την εκτιμώμενη μικρή αύξηση του μέσου αριθμού γεννήσεων ανά γυναίκα. Από 1,2 παιδιά σήμερα, ο δείκτης αναμένεται να φτάσει τα 1,45 παιδιά ανά γυναίκα.

Περισσότεροι ηλικιωμένοι και έντονη γήρανση του πληθυσμού

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της έκθεσης αφορά τη σταδιακή αύξηση του αριθμού των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας.

Η Κομισιόν εκτιμά ότι το ποσοστό των πολιτών άνω των 65 ετών θα αυξάνεται τις επόμενες δεκαετίες, ενώ η μεγαλύτερη αύξηση αναμένεται να καταγραφεί στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω, με μέσο ρυθμό αύξησης 13%.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού, αλλά και την ισορροπία ανάμεσα στους εργαζόμενους και τους ηλικιωμένους.

Τι προβλέπεται για τον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί προσωρινά από τα 452 εκατομμύρια κατοίκους το 2025 στα 453 εκατομμύρια το 2029. Στη συνέχεια, όμως, προβλέπεται να ακολουθήσει πτωτική πορεία, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080.

Πρόκειται για μείωση περίπου 8% σε σύγκριση με το 2025.

Η συνολική εικόνα της ΕΕ περιλαμβάνει διαφορετικές εξελίξεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Σε 10 χώρες ο πληθυσμός το 2080 εκτιμάται ότι θα είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα. Ωστόσο, σε όλα τα κράτη προβλέπεται μετατόπιση της ηλικιακής σύνθεσης προς τις μεγαλύτερες ηλικίες.

Σύμφωνα με την έκθεση:

• Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 22% σήμερα σε 33% το 2080.

• Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.

• Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 20 έως 64 ετών αναμένεται να μειωθεί από 58% σε 51%.

• Η διάμεση ηλικία του πληθυσμού της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.

Γονιμότητα: Κάτω από το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού

Η έκθεση εξετάζει και την εξέλιξη της γονιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας αναμένεται να αυξηθεί από το ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 1,3 γεννήσεων ζώντων τέκνων ανά γυναίκα το 2024 σε 1,5 έως το 2080.

Παρά την προβλεπόμενη άνοδο, ο δείκτης θα παραμείνει χαμηλότερα από το επίπεδο φυσικής αναπλήρωσης του πληθυσμού, το οποίο υπολογίζεται σε 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.

Αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής

Την ίδια στιγμή, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που συνδέεται με τη γήρανση του πληθυσμού.

Για τους άνδρες στην ΕΕ, το προσδόκιμο ζωής αναμένεται να αυξηθεί από τα 79 έτη το 2025 στα 86 έτη το 2080, δηλαδή κατά επτά χρόνια.

Για τις γυναίκες, προβλέπεται αύξηση από τα 84 στα 90 έτη, κατά περίπου έξι χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο αναμένεται να περιοριστεί περαιτέρω η διαφορά στο προσδόκιμο ζωής μεταξύ των δύο φύλων.

Η πίεση στα ασφαλιστικά συστήματα

Σημαντική αναμένεται να είναι και η αύξηση του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων, ο οποίος αποτυπώνει την αναλογία των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών.

Ο συγκεκριμένος δείκτης συνδέεται με την ισορροπία ανάμεσα στους δικαιούχους και τους εισφέροντες στα ασφαλιστικά συστήματα.

Για την ΕΕ, εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά περίπου 27 ποσοστιαίες μονάδες, από 38% το 2025 σε 65% το 2080. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αύξησης αναμένεται να έχει ήδη καταγραφεί έως το 2050.

Με βάση τα στοιχεία της έκθεσης, σήμερα αντιστοιχούν περίπου 26 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών σε κάθε 10 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Το 2080 η αναλογία αυτή προβλέπεται να έχει μειωθεί σε λιγότερα από 16 άτομα.

Η έκθεση «Ageing Report 2027» αποτυπώνει έτσι τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές μεταβολές που αναμένεται να αντιμετωπίσουν η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη συρρίκνωση του πληθυσμού και τη γήρανση να αποτελούν δύο από τις σημαντικότερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.