Καναδάς: Στρατηγική σχέση με ΕΕ στη σκιά Τραμπ

Σε μια ιστορικής σημασίας ομιλία του ενώπιον της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ χαιρέτισε θερμά την πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να καταστεί η Οττάβα το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» του μπλοκ των 27 κρατών-μελών. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης και αναδιαμόρφωσης των διεθνών συμμαχιών, με τον Καναδά να επιδιώκει στενότερους δεσμούς με την Ευρώπη σε τομείς στρατηγικής σημασίας.

«Η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι ισχυρότεροι μαζί», τόνισε χαρακτηριστικά ο Καναδός πρωθυπουργός, περιγράφοντας τη σχεδιαζόμενη «Συμμαχία για το Μέλλον» ως μια «μοναδική, θετική προσέγγιση που θα διαμορφώσουμε από κοινού». Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει τη βούληση της Οττάβας να εμβαθύνει τη συνεργασία της με τις Βρυξέλλες, σε μια συγκυρία όπου οι παραδοσιακές διατλαντικές σχέσεις δοκιμάζονται.

Τι σημαίνει «συνδεδεμένο μέλος»

Το ακριβές περιεχόμενο του καθεστώτος του «συνδεδεμένου μέλους» παραμένει ασαφές, καθώς δεν προβλέπεται από τις ισχύουσες ευρωπαϊκές Συνθήκες. Σημαντικό είναι να διευκρινιστεί ότι δεν πρόκειται για ένταξη του Καναδά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά για τη δημιουργία μιας νέας, ειδικής σχέσης εταιρικής συνεργασίας. Αυτή η σχέση θα περιλαμβάνει πολύ στενότερη συνεργασία και ενδεχομένως αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις σε επιλεγμένους τομείς, χωρίς ωστόσο ο Καναδάς να αποκτά τα πλήρη δικαιώματα ενός κράτους-μέλους.

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξήγησε ότι η συνεργασία θα επικεντρωθεί σε κρίσιμους τομείς όπως η άμυνα, η τεχνολογία, η ενέργεια, η περιοχή της Αρκτικής, η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι κρίσιμες πρώτες ύλες. Στόχος είναι η δημιουργία ενός κοινού χώρου οικονομικής ευημερίας και ασφάλειας, που θα θωρακίσει και τις δύο πλευρές απέναντι σε εξωτερικές προκλήσεις.

Ο Κάρνεϊ φάνηκε όχι μόνο να αποδέχεται την πρόταση, αλλά και να την ενισχύει, υποστηρίζοντας ότι η υφιστάμενη εμπορική συμφωνία CETA και η συμμετοχή του Καναδά στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες της νέας εποχής. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις κρίσιμες πρώτες ύλες, επισημαίνοντας ότι ο Καναδάς διαθέτει κοιτάσματα περισσότερων από 34 κρίσιμων ορυκτών, γεγονός που μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην εξασφάλιση αξιόπιστων και βιώσιμων προμηθειών για την Ευρώπη.

Ένα στοίχημα ευημερίας και κυριαρχίας

«Η κυριαρχία σημαίνει πλέον κάτι περισσότερο από το να μπορούμε να εξασφαλίσουμε την τροφή, την ενέργεια και την άμυνά μας», δήλωσε ο Καναδός πρωθυπουργός, αναφερόμενος στην ανάγκη ασφαλούς πρόσβασης στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τους ημιαγωγούς, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και τα συστήματα πληρωμών. Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει τη μετατόπιση των προτεραιοτήτων στην παγκόσμια σκηνή, όπου η τεχνολογική και οικονομική ανεξαρτησία αποκτούν κεντρικό ρόλο.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν κατονομάστηκε ούτε μία φορά στην ομιλία του Κάρνεϊ. Ωστόσο, πολλές από τις αναφορές του Καναδού πρωθυπουργού παρέπεμπαν εμμέσως στις αυξανόμενες εντάσεις με την Ουάσιγκτον. «Δεν είμαστε σύμμαχοι μόνο στις εύκολες στιγμές. Δεν επιδιώκουμε συμφωνίες μηδενικού αθροίσματος», τόνισε, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν προτείνει τη δημιουργία ενός «τρίτου μπλοκ» που θα ανταγωνίζεται μεγάλες δυνάμεις, αλλά μια συνεργασία βασισμένη σε κοινές αξίες και αμοιβαίο όφελος.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την έντονη αντίδραση του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος χαρακτήρισε «γελοία» την ιδέα της προσέγγισης ΕΕ-Καναδά και προειδοποίησε με επιβολή πολύ υψηλών δασμών ή ακόμη και τερματισμό του εμπορίου με την Ευρώπη, εάν θεωρήσει την κίνηση αυτή «εχθρική ενέργεια». Η στάση αυτή υπογραμμίζει την ευαισθησία των διεθνών εμπορικών σχέσεων και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διατλαντική συνεργασία.

Η Κομισιόν απέρριψε την αιχμή, με τον εκπρόσωπό της, Όλοφ Γκιλ, να δηλώνει ότι «η προτεινόμενη ενίσχυση της εταιρικής μας σχέσης με τον Καναδά δεν στρέφεται εναντίον κανενός άλλου, αλλά αποσκοπεί στην κοινή μας ισχύ». Η δήλωση αυτή επιχειρεί να κατευνάσει τις ανησυχίες και να τονίσει τον μη ανταγωνιστικό χαρακτήρα της πρωτοβουλίας.