Καταδίκη εκτελέσεων στο Ιράν από ΕΕ και 30 χώρες

Σε μια σπάνια επίδειξη διεθνούς ενότητας, η Ευρωπαϊκή Ένωση και περίπου 30 ακόμη χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας, της Βρετανίας και του Καναδά, εξέδωσαν κοινή δήλωση την Τετάρτη, καταδικάζοντας απερίφραστα την κλιμάκωση των εκτελέσεων διαδηλωτών από το ιρανικό καθεστώς. Η συντονισμένη αυτή αντίδραση έρχεται ως απάντηση στην εντατικοποίηση της θανατικής ποινής στην Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία έχει προκαλέσει διεθνή κατακραυγή.

Οι υπογράφουσες χώρες, σε μια από κοινού διατυπωμένη θέση, εξέφρασαν την πιο έντονη αποδοκιμασία τους για τη συνεχιζόμενη πρακτική των εκτελέσεων, τονίζοντας ότι αυτές αποτελούν ένα εργαλείο καταστολής. Στόχος του καθεστώτος, όπως επισημαίνεται, είναι να φιμώσει κάθε φωνή διαφωνίας, να τρομοκρατήσει τις κοινότητες και να τιμωρήσει όσους τολμούν να διεκδικήσουν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους. Η δήλωση υπογραμμίζει τον αποτρόπαιο χαρακτήρα αυτών των πράξεων, που πλήττουν τον πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η διεθνής κοινότητα, μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, απευθύνει άμεσο και σαφές τελεσίγραφο στο Ιράν: να σταματήσει άμεσα την εφαρμογή της θανατικής ποινής και να προχωρήσει στην απελευθέρωση όλων των ατόμων που κρατούνται αυθαίρετα. Παράλληλα, οι χώρες καλούν την Τεχεράνη να εισακούσει τη βούληση του λαού της, ο οποίος έχει βγει μαζικά στους δρόμους ζητώντας ουσιαστικές αλλαγές και δημοκρατική μεταρρύθμιση.

Η αρχική αυτή συμμαχία των 26 κρατών, με επικεφαλής την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλλας, διευρύνθηκε σημαντικά, φτάνοντας τελικά τους 32 υπογράφοντες. Σύμφωνα με πληροφορίες από το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών, πολλά ακόμη κράτη εξέφρασαν την επιθυμία να ενταχθούν στην καταδίκη, γεγονός που καταδεικνύει το εύρος της διεθνούς απομόνωσης του Ιράν σε αυτό το ζήτημα.

Εκτός από τους τρεις προαναφερθέντες βασικούς πυλώνες, τη δήλωση συνυπογράφουν πληθώρα ευρωπαϊκών κρατών, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ιρλανδία, τα κράτη της Βαλτικής και οι σκανδιναβικές χώρες. Η συμμαχία αυτή επεκτείνεται και πέραν της Ευρώπης, με την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία να δίνουν επίσης το παρών, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα ενότητας και αλληλεγγύης προς τον ιρανικό λαό.

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, σε προσωπική του τοποθέτηση μέσω του μέσου κοινωνικής δικτύωσης Χ, υπήρξε ιδιαίτερα δριμύς. Ο κ. Μπαρό υπογράμμισε ότι επτά μήνες μετά τα μαζικά εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον του ιρανικού λαού, ο οποίος εξεγέρθηκε διεκδικώντας δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια, το καθεστώς συνεχίζει την αιματοχυσία του, αυξάνοντας τον αριθμό των εκτελέσεων. Χαρακτήρισε την καταστολή ως ανυπόφορη και απάνθρωπη, τονίζοντας την επιτακτική ανάγκη να σταματήσει άμεσα.

Η αντίδραση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και προκλητική. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, απέρριψε τις διεθνείς επικρίσεις, κατηγορώντας χώρες όπως η Γαλλία για υποκρισία. Σε ανάρτησή του στο Χ, ο κ. Αραγτσί δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η Γαλλία θα πρέπει να σταματήσει να κάνει κήρυγμα στον κόσμο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο, χαρακτηρίζοντας τη στάση της ως κατάφωρη και ντροπιαστική. Μάλιστα, συνέδεσε την κριτική με την υποστήριξη της Δύσης προς το Ισραήλ, αναφερόμενος στη γενοκτονία στη Γάζα και στις επιθέσεις εναντίον του Ιράν.

Το διεθνές ενδιαφέρον για την κατάσταση στο Ιράν εντείνεται, καθώς ο ΟΗΕ έχει ήδη εκφράσει τη βαθιά του ανησυχία για την αύξηση των εκτελέσεων. Την περασμένη εβδομάδα, ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, προειδοποίησε ότι τουλάχιστον 56 άνθρωποι έχουν ήδη εκτελεστεί για λόγους εθνικής ασφάλειας, ενώ περισσότεροι από 100 άλλοι βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο να εκτελεστούν για παρόμοιες κατηγορίες.

Το κύμα εκτελέσεων έχει ενταθεί από τις αρχές του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Πολλοί από τους εκτελεσθέντες είχαν καταδικαστεί για τη συμμετοχή τους στις μαζικές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου. Το αρχικό έναυσμα ήταν η οικονομική ακρίβεια, αλλά γρήγορα το κίνημα μετατράπηκε σε εκτεταμένες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, με αποκορύφωμα τα γεγονότα της 8ης και 9ης Ιανουαρίου.

Οι ιρανικές αρχές, προσπαθώντας να ελέγξουν την κατάσταση, έχουν αναγνωρίσει επίσημα πάνω από 3.000 νεκρούς, αποδίδοντας τη βία σε υποτιθέμενες τρομοκρατικές ενέργειες που ενορχηστρώθηκαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ωστόσο, μη κυβερνητικές οργανώσεις με έδρα το εξωτερικό κάνουν λόγο για χιλιάδες επιπλέον θανάτους, που προκλήθηκαν από την ακραία καταστολή των διαδηλώσεων.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία την κατάσταση, με οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία να κατατάσσουν το Ιράν ως τη χώρα με τις περισσότερες εκτελέσεις παγκοσμίως, μετά την Κίνα. Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσαν στη δημοσιότητα οι οργανώσεις Iran Human Rights και Ensemble contre la peine de mort, το 2025 οι ιρανικές αρχές εκτέλεσαν τουλάχιστον 1.639 ανθρώπους, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ από το 1989 και καταδεικνύει τη συστηματική και αδίστακτη πολιτική του καθεστώτος.