Κατάργηση ελέγχων στα σύνορα Σένγκεν εισηγείται η ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε μια κομβικής σημασίας πρωτοβουλία, εισηγούμενη την έναρξη της σταδιακής κατάργησης των παρατεταμένων ελέγχων που έχουν επιβληθεί στα εσωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν. Οι σχετικές γνώμες, που δημοσιοποιήθηκαν σήμερα, απευθύνονται σε εννέα κράτη-μέλη και συνδεδεμένες χώρες: Αυστρία, Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Νορβηγία, Σλοβενία και Σουηδία. Η κίνηση αυτή έρχεται να αναδιατάξει το τοπίο της ευρωπαϊκής κινητικότητας, θέτοντας στο επίκεντρο την ανάγκη εξισορρόπησης μεταξύ ασφάλειας και θεμελιωδών ελευθεριών.

Αναγνώριση των προκλήσεων και πρόταση εναλλακτικών λύσεων

Στην ανάλυσή της, η Επιτροπή αναγνωρίζει ρητά ότι οι εν λόγω χώρες επανέφεραν προσωρινούς συνοριακούς ελέγχους επικαλούμενες σοβαρές ανησυχίες που άπτονται της εθνικής ασφάλειας και των αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων. Ωστόσο, η Κομισιόν υποστηρίζει με επιχειρήματα ότι η διατήρηση αυτών των μέτρων για παρατεταμένο χρονικό διάστημα δεν αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη πρακτική. Αντιθέτως, προτείνει την υιοθέτηση αποτελεσματικότερων εναλλακτικών στρατηγικών. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται η διενέργεια μη συστηματικών αστυνομικών ελέγχων, οι οποίοι είναι λιγότερο επαχθείς για τους πολίτες, και η αξιοποίηση σύγχρονων κινητών τεχνολογιών βιομετρικής ταυτοποίησης. Τα εργαλεία αυτά, σύμφωνα με την Επιτροπή, μπορούν να προσφέρουν το ίδιο ή και υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας, χωρίς να παρεμποδίζουν την ελεύθερη ροή προσώπων και αγαθών.

Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο ως καταλύτης

Κεντρικό ρόλο στο σκεπτικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαδραματίζει η επικείμενη εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Η Κομισιόν εκτιμά ότι η πλήρης λειτουργία αυτού του νομοθετικού πλαισίου, σε συνδυασμό με την ενεργοποίηση των νέων ευρωπαϊκών συστημάτων ελέγχου των εξωτερικών συνόρων, θα δημιουργήσει τις απαραίτητες εκείνες προϋποθέσεις που θα καταστήσουν εφικτή την οριστική άρση των εσωτερικών συνοριακών ελέγχων. Με άλλα λόγια, η ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης αποτελεί το θεμέλιο για την αποκατάσταση της απρόσκοπτης κυκλοφορίας στο εσωτερικό της.

Η Επιτροπή δεν παραλείπει να υπογραμμίσει τις αρνητικές επιπτώσεις που έχουν οι παρατεταμένοι έλεγχοι στις διασυνοριακές μετακινήσεις, επηρεάζοντας τόσο τους πολίτες όσο και τις επιχειρήσεις. Για τον λόγο αυτό, απευθύνει σαφή πρόσκληση προς τα εννέα κράτη-μέλη να εργαστούν από κοινού για τη σταδιακή κατάργηση και άρση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ. Παράλληλα, τα καλεί να αξιοποιήσουν πλήρως τα διαθέσιμα εναλλακτικά μέτρα και να ενισχύσουν την περιφερειακή συνεργασία, με απώτερο στόχο την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας της ελεύθερης κυκλοφορίας, μιας από τις θεμελιώδεις αρχές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Το νομικό πλαίσιο και τα επόμενα βήματα

Οι γνώμες που εκδόθηκαν εντάσσονται στο πλαίσιο της υποχρέωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αξιολογεί, βάσει του Κώδικα Συνόρων Σένγκεν, τη νομιμότητα και την αναλογικότητα των ελέγχων που παρατείνονται πέραν των δώδεκα μηνών. Η αξιολόγηση αυτή κρίνεται απαραίτητη για να διαπιστωθεί αν τα έκτακτα μέτρα εξακολουθούν να δικαιολογούνται ή αν έχουν καταστεί δυσανάλογα. Η Επιτροπή γνωστοποίησε ότι θα συνεχίσει τον εποικοδομητικό διάλογο με τα ενδιαφερόμενα κράτη-μέλη, με σκοπό την εφαρμογή των συστάσεων και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της ελεύθερης κυκλοφορίας, θέτοντας τις βάσεις για μια νέα εποχή στον χώρο Σένγκεν.