Καταθέσεις: Τελευταία η Ελλάδα στα επιτόκια – Η ακρίβεια ροκανίζει τις οικονομίες

Οι Έλληνες αποταμιευτές υφίστανται διπλή πίεση από την ακρίβεια και τις χαμηλές αποδόσεις των καταθέσεων. Το αυξημένο κόστος διαβίωσης περιορίζει τα χρήματα που μπορούν να αποταμιεύσουν, ενώ ο πληθωρισμός μειώνει την πραγματική αξία των ποσών που έχουν ήδη συγκεντρώσει στους τραπεζικούς λογαριασμούς τους.

Ακόμη και όταν το υπόλοιπο μιας κατάθεσης αυξάνεται χάρη στους τόκους, η αγοραστική του δύναμη μπορεί να υποχωρεί. Αυτό συμβαίνει όταν η άνοδος των τιμών υπερβαίνει την απόδοση που προσφέρει η τράπεζα, αφήνοντας τον καταθέτη με περισσότερα ευρώ που καλύπτουν λιγότερες ανάγκες.

Τελευταία η Ελλάδα στις αποδόσεις των νέων προθεσμιακών καταθέσεων

Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που παρατίθενται τοποθετούν την Ελλάδα στην τελευταία θέση μεταξύ των 21 χωρών της ευρωζώνης ως προς το μέσο επιτόκιο των νέων προθεσμιακών καταθέσεων των νοικοκυριών. Η ελληνική απόδοση διαμορφώνεται μόλις στο 1,18%, έναντι 2,18% στον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Η διαφορά φτάνει τη μία ποσοστιαία μονάδα. Ακόμη και η Κροατία και η Σλοβενία, που ακολουθούν στις χαμηλότερες θέσεις, εμφανίζουν υψηλότερα επιτόκια, 1,26% και 1,28% αντίστοιχα. Στη Γερμανία η απόδοση ανέρχεται σε 2,33%, στη Γαλλία σε 2,43% και στην Ιταλία σε 2,50%.

Στην άλλη πλευρά του ίδιου προβλήματος βρίσκεται ο πληθωρισμός. Η προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat για τον Σεπτέμβριο καταγράφει ετήσιο εναρμονισμένο πληθωρισμό 5,1% στην Ελλάδα, ενώ στην ευρωζώνη ο αντίστοιχος δείκτης είναι 3,8%.

Στη Γερμανία η αύξηση των τιμών διαμορφώνεται σε 3,3%, στη Γαλλία σε 3,4% και στην Ιταλία σε 4,1%. Οι ελληνικές αποταμιεύσεις, επομένως, συνδυάζουν τη χαμηλότερη τραπεζική απόδοση με εντονότερη πληθωριστική διάβρωση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται σε ένα υποθετικό παράδειγμα κατάθεσης 10.000 ευρώ. Εάν το επιτόκιο 1,18% και ο πληθωρισμός 5,1% διατηρούνταν για δώδεκα μήνες, οι τόκοι θα ανέρχονταν σε 118 ευρώ πριν από τη φορολόγηση. Το ονομαστικό υπόλοιπο θα έφτανε έτσι τα 10.118 ευρώ.

Σε όρους αγοραστικής δύναμης, όμως, το ποσό θα αντιστοιχούσε περίπου σε 9.627 ευρώ με τις τιμές της αρχής του έτους. Η πραγματική απώλεια θα πλησίαζε τα 373 ευρώ, παρά την πίστωση τόκων στον λογαριασμό.

Με την ίδια μέθοδο υπολογισμού, η απώλεια για αντίστοιχη κατάθεση στη Γερμανία και στη Γαλλία θα ήταν περίπου 94 ευρώ. Στην Ιταλία θα διαμορφωνόταν κοντά στα 154 ευρώ, ενώ με τα μέσα μεγέθη της ευρωζώνης θα έφτανε περίπου τα 156 ευρώ.

Η υποθετική ελληνική απώλεια είναι σχεδόν τετραπλάσια από εκείνη της Γερμανίας και της Γαλλίας. Η σύγκριση προϋποθέτει σταθερά επιτόκια και πληθωρισμό επί ένα έτος και δεν αποτελεί πρόβλεψη. Δείχνει, ωστόσο, τη μεγαλύτερη πίεση που ασκεί ο συγκεκριμένος συνδυασμός στις οικονομίες των ελληνικών νοικοκυριών.

Επενδυτικοί λογαριασμοί με φορολογικά κίνητρα στην ευρωπαϊκή ατζέντα

Η χαμηλή απόδοση των καταθέσεων βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για την αξιοποίηση των αποταμιεύσεων. Κατά το Συμβούλιο της ΕΕ, περίπου 10 τρισ. ευρώ των ευρωπαϊκών νοικοκυριών παραμένουν σε τραπεζικές καταθέσεις περιορισμένης απόδοσης. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επιδιώκουν τη διοχέτευση μέρους αυτών των κεφαλαίων σε παραγωγικές επενδύσεις.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, υποστήριξε χθες στις Βρυξέλλες την ανάγκη σύνδεσης των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων με τις επενδυτικές ευκαιρίες της Ευρώπης. Μιλούσε σε εκδήλωση της BusinessEurope και της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας.

Ανέφερε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία χρειάζεται περίπου 800 δισ. ευρώ πρόσθετων επενδύσεων ετησίως. Επισήμανε ότι υπάρχουν διαθέσιμες αποταμιεύσεις, αλλά το χρηματοπιστωτικό σύστημα δυσκολεύεται να κατευθύνει επαρκές μέρος τους στην ευρωπαϊκή παραγωγή και επιχειρηματικότητα.

Η παρέμβαση πραγματοποιείται ενώ στην Ελλάδα η χαμηλότερη απόδοση των νέων προθεσμιακών καταθέσεων και ο υψηλότερος πληθωρισμός επιβαρύνουν τους αποταμιευτές. Τα στοιχεία αναδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος που καλείται να αντιμετωπίσει η οικονομική πολιτική, πέρα από τις εξαγγελίες για καλύτερη αξιοποίηση των κεφαλαίων.

Στις προτάσεις της Κομισιόν περιλαμβάνονται ειδικοί λογαριασμοί αποταμίευσης και επενδύσεων με φορολογικά κίνητρα. Στόχος είναι να διευκολύνεται η πρόσβαση των πολιτών σε μετοχές, ομόλογα και επενδυτικά κεφάλαια, με τις επιμέρους φορολογικές ελαφρύνσεις να αποφασίζονται από κάθε κράτος μέλος.

Η ευρωπαϊκή ατζέντα περιλαμβάνει επίσης πιο προσιτά συνταξιοδοτικά προϊόντα και περιορισμό των εμποδίων στις διασυνοριακές επενδύσεις. Οι παρεμβάσεις αποσκοπούν στη διεύρυνση των επιλογών των αποταμιευτών και στη διευκόλυνση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων. Οι επενδυτικές επιλογές, πάντως, συνεπάγονται διαφορετικούς κινδύνους από τις τραπεζικές καταθέσεις.