Σοβαρές επιπτώσεις στην ασφαλιστική τους κατάσταση αντιμετωπίζουν περίπου 400.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες, καθώς από την 1η Μαρτίου 2026 διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν την πλήρη υγειονομική τους κάλυψη. Η αιτία εντοπίζεται στις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον ΕΦΚΑ, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις έχουν συσσωρευτεί για πολλά έτη, ενώ για άλλους αφορούν ακόμη και έναν μόνο μήνα εισφορών μέσα στο 2025.
Η προθεσμία για την εξόφληση ή ρύθμιση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων έληξε στις 31 Ιανουαρίου 2026. Όσοι δεν ολοκλήρωσαν τις απαραίτητες ενέργειες βλέπουν την ασφαλιστική τους ικανότητα να λήγει στα τέλη Φεβρουαρίου, γεγονός που αφήνει τους ίδιους εκτός πλήρους κάλυψης για το νέο ασφαλιστικό έτος. Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, η ανανέωση της ασφαλιστικής ικανότητας αφορά όσους έχουν τακτοποιήσει όλες τις οφειλές τους για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2017 έως την 31η Δεκεμβρίου 2025.
Για να διασφαλίσουν την ασφαλιστική τους κάλυψη μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2027, οι ασφαλισμένοι πρέπει να εξοφλήσουν πλήρως όλα τα χρέη, ανεξάρτητα αν αυτά έχουν βεβαιωθεί στο ΚΕΑΟ ή παραμένουν εκτός μηχανισμού είσπραξης. Η μερική καταβολή δεν επαρκεί για την αυτόματη ανανέωση της ασφαλιστικής ικανότητας, ακόμη κι αν το υπόλοιπο ποσό είναι μικρό.
Η βασική λύση για όσους αδυνατούν να εξοφλήσουν εφάπαξ τα χρέη είναι η ένταξη σε ρύθμιση. Σε αυτή την περίπτωση, η ασφαλιστική ικανότητα ανανεώνεται σε μηνιαία βάση, υπό τον όρο ότι οι δόσεις καταβάλλονται κανονικά και τηρούνται οι όροι της ρύθμισης. Μοναδική εξαίρεση αφορά οφειλές έως 100 ευρώ, για τις οποίες η ασφαλιστική κάλυψη διατηρείται έως τη λήξη του ασφαλιστικού έτους χωρίς πρόσθετες διαδικασίες.
Ακόμη και σε περίπτωση απώλειας της ασφαλιστικής ικανότητας, οι ασφαλισμένοι έχουν πρόσβαση σε βασική υγειονομική περίθαλψη. Όλοι οι νόμιμα διαμένοντες πολίτες με ενεργό ΑΜΚΑ μπορούν να νοσηλευθούν δωρεάν και να λάβουν βασική ιατροφαρμακευτική φροντίδα στο δημόσιο σύστημα. Η διαφορά με την πλήρη ασφάλιση γίνεται εμφανής στις καθημερινές υπηρεσίες, όπως η συνταγογράφηση φαρμάκων, όπου οι ανασφάλιστοι εξυπηρετούνται μόνο από δημόσιες δομές, με μεγαλύτερο χρόνο αναμονής. Οι ασφαλισμένοι με ενεργή ικανότητα έχουν πρόσβαση σε συμβεβλημένους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ χωρίς καθυστέρηση.
Το πλαίσιο αυτό αναδεικνύει τη σημασία της τακτοποίησης των ασφαλιστικών οφειλών για την εξασφάλιση πλήρους πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, όχι μόνο για τυπικούς λόγους αλλά και για την προστασία της καθημερινής περίθαλψης.
