Κυβέρνηση και Δικαιοσύνη σε λεπτή ισορροπία

Βαρύ κλίμα επικρατεί στον Άρειο Πάγο ενόψει της διαδικασίας ακρόασης στη Βουλή των ανώτατων δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών που προαλείφονται για τις θέσεις του Προέδρου και του Εισαγγελέα του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ακρόαση των υποψηφίων στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής, η οποία αναμένεται στα τέλη Ιουνίου, ενδέχεται να συνοδευτεί από αιφνιδιασμούς. Ορισμένοι από τους ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς που περιλαμβάνονται στη διαδικασία φέρονται να εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να μην προσέλθουν στο Κοινοβούλιο.

Η στάση αυτή αποδίδεται στις κυβερνητικές διαρροές που έχουν ήδη κυκλοφορήσει για τα πρόσωπα τα οποία φέρεται να προκρίνει η κυβέρνηση για τις κορυφαίες θέσεις της Δικαιοσύνης. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει προβληματισμό, καθώς δημιουργείται η εντύπωση ότι οι θεσμικές διαδικασίες κινδυνεύουν να μετατραπούν σε τυπική επικύρωση προειλημμένων αποφάσεων.

Η διαδικασία και οι κυβερνητικές διαρροές

Κάθε χρόνο, μετά τη συνταξιοδότηση μελών της ηγεσίας του Αρείου Πάγου, δηλαδή Προέδρου, Αντιπροέδρων και Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, οι υποψήφιοι για τις κενές θέσεις καλούνται σε ακρόαση ενώπιον της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής.

Στη διαδικασία αυτή συμμετέχουν βουλευτές όλων των κομμάτων που εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο, οι οποίοι υποβάλλουν ερωτήσεις στους υποψηφίους, ώστε να σχηματίσουν εικόνα για την επιστημονική συγκρότηση, τη θεσμική αντίληψη και την υπηρεσιακή τους επάρκεια.

Από πέρυσι έχει προστεθεί και η διαδικασία ψηφοφορίας μεταξύ των μελών του Αρείου Πάγου και των Αντεισαγγελέων του Αρείου Πάγου. Μέσω αυτής προεπιλέγονται πέντε πρόσωπα που θεωρούνται από τους συναδέλφους τους κατάλληλα για τις θέσεις Προέδρου και Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου αντίστοιχα.

Αντίστοιχα, επιλέγονται και Αρεοπαγίτες από τους οποίους θα προκύψουν οι νέοι Αντιπρόεδροι του Αρείου Πάγου, για την κάλυψη των κενών θέσεων, που φέτος είναι τρεις. Η ψήφος αυτή, ωστόσο, δεν είναι δεσμευτική για την κυβέρνηση.

Δικαστικές πηγές επισημαίνουν ότι, όπως συνέβη πέρυσι, έτσι και φέτος, μήνες πριν από τη θεσμοθετημένη διαδικασία στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου και πριν από την ακρόαση στη Βουλή, έχουν ήδη διακινηθεί μέσω ΜΜΕ και κοινωνικών δικτύων τα ονόματα των προσώπων που φέρεται να επιθυμεί η κυβέρνηση για τις θέσεις του Προέδρου και του Εισαγγελέα.

Οι ίδιες πηγές υπενθυμίζουν ότι πέρυσι οι αντίστοιχες διαρροές επιβεβαιώθηκαν, καθώς, παρά την ψηφοφορία στον Άρειο Πάγο και την άποψη που διατυπώθηκε από τα κόμματα στη Βουλή, το Υπουργικό Συμβούλιο επέλεξε τελικά, δια περιφοράς, τα πρόσωπα που είχαν ήδη εμφανιστεί ως φαβορί.

Σενάρια αποχής από την ακρόαση

Στο φετινό παρασκήνιο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ως πρόσωπο που εμφανίζεται να προκρίνεται για τη θέση του Προέδρου του Αρείου Πάγου αναφέρεται ο Αντιπρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Παναγιώτης Λυμπερόπουλος, πρώην συνδικαλιστής με την παράταξη του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης και νυν βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, Χαράλαμπου Αθανασίου.

Για τη θέση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου φέρεται να εμφανίζεται ως επιλογή ο Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ευάγγελος Μπακέλας, επίσης με συνδικαλιστική διαδρομή στην Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδας.

Οι αναφορές αυτές έχουν εντείνει το βαρύ κλίμα στο εσωτερικό του Αρείου Πάγου, με δικαστικές πηγές να κάνουν λόγο για διάχυτη αίσθηση προαποφασισμένου αποτελέσματος. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα, καθώς αφορά την κορυφή της Δικαιοσύνης και τη σχέση της εκτελεστικής εξουσίας με τη δικαστική ανεξαρτησία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ορισμένοι ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί φέρονται να έχουν αποφασίσει να μην προσέλθουν στη Βουλή για την ακρόαση από τη Διάσκεψη των Προέδρων. Κατά τις ίδιες πηγές, θεωρούν ότι η διαδικασία κινδυνεύει να έχει χαρακτήρα περισσότερο προσχηματικό παρά ουσιαστικό.

Η πιθανή αποχή υποψηφίων από την ακρόαση θα αποτελούσε σαφές μήνυμα δυσφορίας προς την πολιτική εξουσία. Θα έδειχνε ότι τμήμα του ανώτατου δικαστικού σώματος δεν αποδέχεται μια διαδικασία που, ενώ εμφανίζεται θεσμικά ανοιχτή, στην πράξη θεωρείται από πολλούς ήδη καθορισμένη.

Το θέμα δεν περιορίζεται σε προσωπικές επιλογές ή εσωτερικές ισορροπίες της Δικαιοσύνης. Αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής λειτουργίας, καθώς η επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων αποτελεί πεδίο στο οποίο δοκιμάζεται η αξιοπιστία της διάκρισης των εξουσιών.

Όταν η κυβέρνηση εμφανίζεται, μέσω διαρροών, να έχει προεπιλέξει τα πρόσωπα πριν ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, η ακρόαση στη Βουλή αποδυναμώνεται πολιτικά και θεσμικά. Η εικόνα αυτή τροφοδοτεί την καχυποψία ότι ο κοινοβουλευτικός έλεγχος και η γνώμη του ίδιου του δικαστικού σώματος περιορίζονται σε διακοσμητικό ρόλο.

Η επικείμενη διαδικασία στον Άρειο Πάγο αναμένεται πλέον με αυξημένο ενδιαφέρον. Εάν υπάρξουν αποχές ή δημόσιες ενδείξεις δυσαρέσκειας, η επιλογή της νέας ηγεσίας της Δικαιοσύνης θα εξελιχθεί σε μείζον θεσμικό και πολιτικό ζήτημα για την κυβέρνηση.