Κυβερνητικό σχέδιο εμπορευματοποίησης του νερού καταγγέλλουν οι περιβαλλοντικοί φορείς

Την άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου για τη διαχείριση του νερού, το οποίο εισάγεται σήμερα προς ψήφιση στη Βουλή, απαιτούν με κοινή παρέμβασή τους 17 περιβαλλοντικές οργανώσεις. Οι φορείς καταγγέλλουν ότι οι κυβερνητικές ρυθμίσεις παραβιάζουν θεμελιώδεις αρχές εγγύτητας, επικουρικότητας, διαφάνειας και δημόσιας λογοδοσίας.

Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, το νέο πλαίσιο απομακρύνει τη λήψη αποφάσεων από τις τοπικές κοινωνίες και μεταφέρει κρίσιμες αρμοδιότητες σε μεγαλύτερα εταιρικά και υπερτοπικά σχήματα, τα οποία θα λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.

Οι οργανώσεις προειδοποιούν ότι μια τέτοια αλλαγή κινδυνεύει να μετατρέψει το νερό από ζωτικής σημασίας κοινό αγαθό σε εμπορεύσιμο προϊόν. Ως πιθανές συνέπειες αναφέρουν την αύξηση του κόστους για τους πολίτες, την υποβάθμιση της περιβαλλοντικής διαχείρισης και τη δημιουργία νέων κινδύνων για τη δημόσια υγεία και τα οικοσυστήματα.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νομοσχέδιο ως αναγκαία μεταρρύθμιση για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού στη διαχείριση των υδάτων. Οι 17 φορείς υποστηρίζουν ότι οι προτεινόμενες αλλαγές αφήνουν ανέγγιχτες τις πραγματικές αιτίες της κρίσης και ανοίγουν τον δρόμο για συγκεντρωτικό έλεγχο ενός απολύτως κρίσιμου δημόσιου πόρου.

Τα πραγματικά προβλήματα παραμένουν χωρίς λύση

Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι οι οργανισμοί ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια σοβαρή υποστελέχωση, ανεπαρκή χρηματοδότηση και εκρηκτική αύξηση του ενεργειακού κόστους.

Παράλληλα, μεγάλο μέρος των δικτύων παραμένει γερασμένο, με εκτεταμένες διαρροές και απώλειες νερού. Η υπεράντληση, η ανεξέλεγκτη κατανάλωση και η απουσία ολοκληρωμένου σχεδιασμού για εξοικονόμηση, ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση υδάτινων πόρων εξακολουθούν να επιβαρύνουν δραματικά την κατάσταση.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις καταγγέλλουν ότι, αντί να ενισχυθούν οι υφιστάμενοι δημόσιοι και δημοτικοί φορείς και να τεθούν υπό ουσιαστικό κοινωνικό έλεγχο, το νομοσχέδιο μεταφέρει υποδομές, οικονομικές υποχρεώσεις και κρίσιμες αποφάσεις σε μεγαλύτερα διοικητικά και εταιρικά σχήματα.

Οι μηχανισμοί αυτοί, όπως σημειώνουν, θα βρίσκονται μακριά από τις τοπικές ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες κάθε υδρολογικής λεκάνης και τις πραγματικές απαιτήσεις των κατοίκων και του φυσικού περιβάλλοντος.

Η συγκεντρωτική διαχείριση δημιουργεί, κατά τους φορείς, σοβαρό κίνδυνο οι οικονομικοί δείκτες να υπερισχύσουν της κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας. Οι τοπικές κοινωνίες κινδυνεύουν να χάσουν κάθε ουσιαστικό έλεγχο σε αποφάσεις που αφορούν την πρόσβαση, την τιμολόγηση και τη διαχείριση του νερού τους.

Ιδιαίτερη κριτική ασκείται και στη διαδικασία κοινοβουλευτικής επεξεργασίας του νομοσχεδίου, καθώς η κυβέρνηση κατηγορείται ότι δεν εξασφάλισε ουσιαστικό διάλογο με τους φορείς που γνωρίζουν άμεσα τα προβλήματα των τοπικών δικτύων και των υδάτινων οικοσυστημάτων.

Σφοδρές αντιδράσεις για την εκτροπή ποταμών προς την Αττική

Ιδιαίτερα ανησυχητικό χαρακτηρίζεται από τις οργανώσεις το άρθρο 35, το οποίο, όπως υποστηρίζουν, προσφέρει θεσμική κάλυψη σε ένα ατεκμηρίωτο σχέδιο εκτροπής υδάτων από τον Κρικελοπόταμο και τον Καρπενησιώτη προς την Αττική.

Οι φορείς απορρίπτουν την κυβερνητική αιτιολογία ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί αναγκαίο έργο αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Υποστηρίζουν ότι η ρύθμιση παρακάμπτει τη θεσμικά δεσμευτική διαδικασία του ευρωπαϊκού δικαίου για επιστημονικά τεκμηριωμένη, διαφανή και βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων οικοσυστημάτων.

Κατά την εκτίμησή τους, το άρθρο λειτουργεί ως νομοθετική προέγκριση ενός έργου που δεν έχει τεκμηριωθεί μέσα από τα πρόσφατα εγκεκριμένα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών.

Η πρακτική αυτή χαρακτηρίζεται εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς επιτρέπει στην κυβέρνηση να προωθεί μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις χωρίς προηγούμενη επιστημονική αξιολόγηση, πλήρη περιβαλλοντική τεκμηρίωση και ουσιαστική συμμετοχή των περιοχών που θα επηρεαστούν.

Οι οργανώσεις υπενθυμίζουν ότι παρόμοια απόπειρα νομοθετικής τακτοποίησης είχε γίνει και στην υπόθεση της εκτροπής του Αχελώου. Ο συγκεκριμένος σχεδιασμός βρέθηκε επανειλημμένα αντιμέτωπος με δικαστικές ακυρώσεις, εξαιτίας των σοβαρών περιβαλλοντικών και θεσμικών προβλημάτων του.

Η επανάληψη της ίδιας λογικής, σε μια περίοδο κλιματικής κρίσης και αυξανόμενης λειψυδρίας, θεωρείται από τους φορείς συνταγή νέων περιβαλλοντικών αδιεξόδων. Η μεταφορά νερού από μία περιοχή σε άλλη δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη περιορισμού των απωλειών, ορθολογικής κατανάλωσης και προστασίας των φυσικών αποθεμάτων.

Οι 17 περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν την πλήρη ακύρωση των σχεδίων εκτροπής ποταμών και την άμεση έναρξη διαμόρφωσης μιας πραγματικής εθνικής πολιτικής για το νερό.

Η πολιτική αυτή, όπως τονίζουν, πρέπει να στηρίζεται στην προστασία και την αποκατάσταση των υδάτινων οικοσυστημάτων, στη σωστή εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας-Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ και στην προτεραιότητα λύσεων που βασίζονται στη λειτουργία υγιών φυσικών συστημάτων.

Ζητούν ακόμη να προηγηθούν έργα εξοικονόμησης, αποκατάστασης δικτύων, περιορισμού των διαρροών, ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης, πριν επιλεγούν δαπανηρές και περιβαλλοντικά αμφίβολες παρεμβάσεις μεταφοράς υδάτων.

«Σε καιρό κλιματικής κρίσης, η συνέχιση της κατάχρησης και κατασπατάλησης των υδάτινων πόρων είναι συνταγή καταστροφής», υπογραμμίζουν οι οργανώσεις, απορρίπτοντας την κυβερνητική επιλογή να αντιμετωπιστεί η λειψυδρία με συγκεντρωτικά εταιρικά σχήματα και εκτροπές ποταμών.

Την κοινή ανακοίνωση υπογράφουν το Ερευνητικό Κέντρο Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών ΑΡΙΩΝ, η Δράση για την Άγρια Ζωή, η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία και το Ελληνικό Δίκτυο Φίλοι της Φύσης.

Συμμετέχουν ακόμη η Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης, η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, η ΚΑΛΛΙΣΤΩ, η περιβαλλοντική οργάνωση Μαμαγαία, η Οικολογική Εταιρία Ανακύκλωσης και ο Σύλλογος Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «ΡΟΗ».

Τον κατάλογο συμπληρώνουν η iSea, το MEDASSET, το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο MedINA, η Greenpeace Ελλάς και το WWF Ελλάς.

Η κοινή τους παρέμβαση συνιστά σαφή καταδίκη του κυβερνητικού σχεδιασμού. Η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει γιατί επιλέγει να αποδυναμώσει τους τοπικούς φορείς, να προωθήσει συγκεντρωτικές εταιρικές δομές και να νομιμοποιήσει σχέδια εκτροπής, χωρίς να έχει αντιμετωπίσει προηγουμένως τις διαρροές, την υποχρηματοδότηση και τη συστηματική κατασπατάληση του νερού.