Κυβερνοεπιθέσεις σε ψύξη τροφίμων: Συναγερμός στην Ελλάδα
πρΑΙμ Σύνοψη Άρθρου
- Κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης τροφίμων σε Γαλλία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Σουηδία, Ιρλανδία και Εσθονία.
- Η ΕΣΕ ενημέρωσε τα μέλη της και συνεργάζεται με την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας για την αντιμετώπιση.
- Ο ΕΦΕΤ προειδοποιεί για την ανάγκη διασφάλισης της ψυκτικής αλυσίδας και απόσυρσης προϊόντων αν χρειαστεί.
- Ο κλάδος των σούπερ μάρκετ οδεύει προς συγκέντρωση λόγω αυξημένου κόστους και χαμηλών περιθωρίων κέρδους.
- Επενδύσεις 660 εκατ. ευρώ το 2025, με κύκλο εργασιών 13,6 δισ. ευρώ και περιθώριο κέρδους 1,39%.
Η ελληνική αγορά τροφίμων βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής μετά από ένα νέο κύμα κυβερνοεπιθέσεων που έπληξε συστήματα ψύξης παραγωγικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου, όπως σούπερ μάρκετ και κρεοπωλεία, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, επιβεβαιώνει ότι οι ελληνικές αλυσίδες παραμένουν σε εγρήγορση, χωρίς ωστόσο να έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής οποιοδήποτε περιστατικό στη χώρα.
Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκαν τα κρούσματα στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η ΕΣΕ, σε συνεργασία με ειδικούς σε θέματα κυβερνοασφάλειας και την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, προσδιόρισε τα τεχνικά χαρακτηριστικά του προβλήματος και ενημέρωσε άμεσα όλα τα μέλη της για τα μέτρα αντιμετώπισης. «Μέχρι σήμερα δεν έχει προκύψει κανένα θέμα στα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα», διαβεβαιώνει, προσθέτοντας ότι τα μέλη της Ένωσης λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Ο κ. Πεταλάς εκφράζει έντονο προβληματισμό για τη φύση των επιθέσεων, οι οποίες διαφέρουν από τις συνήθεις κυβερνοεπιθέσεις με οικονομικά κίνητρα. Όπως εξηγεί, σε αυτές τις περιπτώσεις ο στόχος φαίνεται να είναι η απόλυτη καταστροφή, γεγονός που καθιστά το φαινόμενο ιδιαίτερα ανησυχητικό. «Τα μαζικά περιστατικά σε σούπερ μάρκετ, σχολεία και νοσοκομεία δεν ταυτίζονται με τις συνηθισμένες επιθέσεις όπου απαιτείται χρηματική συναλλαγή», σημειώνει.
Στις 3 Νοεμβρίου 2026, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας ενημέρωσε εγγράφως τον πρόεδρο της ΕΣΕ, Ιωάννη Μασούτη, για ένα νέο κύμα επιθέσεων που σημειώθηκε τη νύχτα 1–2 Νοεμβρίου 2026 σε περισσότερα από 100 καταστήματα στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, την Ιρλανδία και την Εσθονία. Σύμφωνα με την Αρχή, η εταιρεία Danfoss επιβεβαίωσε ότι οι επιθέσεις αφορούσαν προϊόντα της, με τις περισσότερες πληγείσες συσκευές να είναι παλαιότερα μοντέλα εκτός υποστήριξης, τα οποία δεν λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις ασφαλείας. Στην Ελλάδα, η ΕΑΚ έχει εντοπίσει περισσότερους από 300 ελεγκτές εμπορικής ψύξης (Danfoss, Copeland/Dixell, Carel κ.ά.).
Η ΕΣΕ, όπως αναφέρει ο κ. Πεταλάς, έχει διαβιβάσει τις οδηγίες της Αρχής στα μέλη της, υπενθυμίζοντας τις συστάσεις που καλούνται να εφαρμόσουν άμεσα: αποσύνδεση των συστημάτων ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο, απομακρυσμένη πρόσβαση μόνο μέσω ασφαλούς σύνδεσης VPN με πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση, αλλαγή προεπιλεγμένων κωδικών, εγκατάσταση ενημερώσεων ασφαλείας και αντικατάσταση εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή. Επιπλέον, ζητείται από τους συνεργάτες που εγκαθιστούν και συντηρούν τα συστήματα ψύξης να εφαρμόσουν άμεσα τα παραπάνω μέτρα.
Η μη συμμόρφωση με τις συστάσεις αφήνει τις επιχειρήσεις εκτεθειμένες στον ίδιο κίνδυνο που έπληξε τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με συνέπειες όπως η απώλεια νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων μέσα σε μία νύχτα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και πυρκαγιές.
Από την πλευρά του, ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) προειδοποιεί ότι οι κυβερνοεπιθέσεις αναδεικνύουν τη σημασία της διατήρησης των τροφίμων στη σωστή θερμοκρασία. Σε ανακοίνωσή του, ο ΕΦΕΤ τονίζει ότι η διασφάλιση της αδιάκοπης ψυκτικής αλυσίδας – από την παραγωγή και τη μεταφορά έως την αποθήκευση και τη διάθεση στον τελικό καταναλωτή – αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια των τροφίμων. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας τροφίμων, οι επιχειρήσεις λιανικής πώλησης ευαλλοίωτων τροφίμων φέρουν την ευθύνη για την ασφάλεια των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά. Εφόσον υπάρχει πιθανότητα η διακοπή της ψύξης να έχει επηρεάσει την ασφάλεια των τροφίμων, οι επιχειρήσεις οφείλουν να αποσύρουν τα συγκεκριμένα προϊόντα από την αγορά.
Παράλληλα, ο ΕΦΕΤ επισημαίνει ότι σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης που επηρεάζει ή ενδέχεται να επηρεάσει τα συστήματα ψύξης και, κατ' επέκταση, την ασφάλεια των τροφίμων, οι επιχειρήσεις πρέπει να ενημερώνουν σχετικά τον Φορέα. Σε κάθε περίπτωση, οφείλουν να ακολουθούν τις συστάσεις της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας.
Το νέο τοπίο της αγοράς
Πέρα από τις ψηφιακές απειλές, ο κλάδος των σούπερ μάρκετ καλείται να διαχειριστεί ένα ευρύτερο πλέγμα προκλήσεων. Η ασφάλεια των υποδομών, η απρόσκοπτη λειτουργία των καταστημάτων, το αυξημένο λειτουργικό κόστος, οι πιέσεις στα περιθώρια κέρδους και οι μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες διαμορφώνουν ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, η αγορά κινείται προς ένα μοντέλο συγκέντρωσης, όπου λίγοι όμιλοι καθορίζουν τους όρους του ανταγωνισμού. Η πρόσφατη συμφωνία για την εξαγορά 13 καταστημάτων της ENA Cash & Carry από τη The Mart, θυγατρική του Ομίλου «Ελληνικές Υπεραγορές Σκλαβενίτης», αποτελεί την πιο πρόσφατη κίνηση, ενώ είχε προηγηθεί η εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη βορειοελλαδίτικη εταιρεία Δ. Μασούτη.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕ και επικεφαλής της αλυσίδας Διαμαντής Μασούτης, Γιάννης Μασούτης, σε πρόσφατη ετήσια συνέντευξη Τύπου, υποστήριξε ότι η περαιτέρω συγκέντρωση είναι αναπόφευκτη για την επιβίωση του κλάδου. Οι αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, τα χαμηλά περιθώρια κέρδους και οι πιέσεις που δέχονται οι επιχειρήσεις δημιουργούν τις συνθήκες για έναν νέο κύκλο εξαγορών και συγχωνεύσεων. «Το μόνο σίγουρο είναι πως σε δύο χρόνια οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα είναι λιγότερες», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η περιορισμένη κερδοφορία και οι ζημίες ορισμένων αλυσίδων καθιστούν τη συγκέντρωση αναγκαία εξέλιξη.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο αντιπρόεδρος της ΕΣΕ και επικεφαλής της METRO ΑΕΒΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, εκτίμησε ότι έχει ήδη ξεκινήσει μια νέα περίοδος ανακατατάξεων. Το αυξημένο κόστος λειτουργίας σε συνδυασμό με τη χαμηλή κερδοφορία θα οδηγήσουν σταδιακά σε μείωση του αριθμού των μεγάλων και μεσαίων αλυσίδων. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο για μικρότερες επιχειρήσεις που ακολουθούν διαφορετική εμπορική στρατηγική και απευθύνονται σε εξειδικευμένα καταναλωτικά κοινά.
Παρά τις αναμενόμενες ανακατατάξεις, η συγκέντρωση της αγοράς δεν συνεπάγεται αυτόματα ενίσχυση της κερδοφορίας. Ο κ. Παντελιάδης επισήμανε ότι για να θεωρείται βιώσιμο το επιχειρηματικό μοντέλο του κλάδου, απαιτείται περιθώριο κέρδους προ φόρων κοντά στο 3%. Η επίτευξη αυτού του στόχου συνδέεται περισσότερο με τις επιλογές κάθε επιχείρησης παρά με τον αριθμό των ανταγωνιστών. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η εμπορική πολιτική, η αποτελεσματική διαχείριση των λειτουργικών εξόδων και η ανάπτυξη προϊόντων που διαφοροποιούνται από τον ανταγωνισμό και προσφέρουν καλύτερα περιθώρια κέρδους. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα διατήρησης ανταγωνιστικών τιμών στα βασικά αγαθά, χωρίς να μετακυλίεται το σύνολο των αυξημένων δαπανών στους καταναλωτές. Όπως σημείωσε ο κ. Παντελιάδης, δεν υπάρχει αυτόματη σύνδεση ανάμεσα στις εξαγορές και την αύξηση της κερδοφορίας.
Στο μέτωπο των τιμών, η ακρίβεια παραμένει σημαντική πρόκληση για τα ελληνικά νοικοκυριά. Ο Γιάννης Μασούτης περιέγραψε την τρέχουσα εικόνα ως περίοδο σχετικής σταθεροποίησης, με πιέσεις ωστόσο σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Δεν διαφαίνεται, όπως είπε, νέος γενικευμένος κύκλος ανατιμήσεων, αλλά οι εκτιμήσεις για το 2027 παραμένουν επισφαλείς λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων, διακυμάνσεων στο ενεργειακό κόστος, μεταφορών και κλιματικής αλλαγής. Ήδη, κατά το τελευταίο τρίμηνο, καταγράφηκαν αυξήσεις στα γαλακτοκομικά, κυρίως λόγω της ανόδου του κόστους του αιγοπρόβειου γάλακτος. Ανοδικές πιέσεις αναμένονται στην μπύρα, με ανατιμήσεις στα ράφια στις αρχές Δεκεμβρίου, ενώ αυξημένο κόστος καταγράφεται στα ζυμαρικά και τα δημητριακά, εξαιτίας της ανόδου των τιμών των πρώτων υλών και του σιταριού.
Παρά τις προκλήσεις, ο κλάδος συνεχίζει να επενδύει. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΕ, το 2025 οι επενδύσεις ανήλθαν σε 660 εκατ. ευρώ, ενώ τη δεκαετία 2015-2025 έφτασαν τα 3,8 δισ. ευρώ, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και την ικανότητα εξυπηρέτησης του καταναλωτή. Σε επίπεδο οικονομικών επιδόσεων, ο κύκλος εργασιών το 2025 διαμορφώθηκε στα 13,6 δισ. ευρώ, τα λειτουργικά έξοδα στα 3,4 δισ. ευρώ και τα κέρδη προ φόρων στα 189 εκατ. ευρώ, με περιθώριο κέρδους 1,39%.
Η εικόνα των τιμών στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων παραμένει συγκρατημένη. Με βάση τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, ο πληθωρισμός τροφίμων στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στο 0,53%, έναντι 2,1% βάσει ΕΛΣΤΑΤ και 1,60% βάσει Eurostat. Στην εξέλιξη αυτή συμβάλλουν ο έντονος ανταγωνισμός, οι προσφορές, τα προγράμματα πιστότητας και η διεύρυνση των επιλογών σε διαφορετικά επίπεδα τιμών. Την περίοδο 2023-2025, η συνολική αξία των προωθητικών ενεργειών του κλάδου ανήλθε σε περίπου 5 δισ. ευρώ.
Ο κλάδος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες της χώρας, με 125.000 εργαζομένους σε περισσότερα από 3.800 καταστήματα, και συνδέεται άμεσα με την εγχώρια παραγωγή, καθώς 9 στους 10 προμηθευτές είναι ελληνικές επιχειρήσεις. Η συνολική συνεισφορά του στην ελληνική οικονομία εκτιμάται στο 5,6% του ΑΕΠ, με το 40% των εργαζομένων να απασχολείται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, το 62% να είναι γυναίκες και το 38% άνω των 50 ετών.
Πιο Δημοφιλή
Πιο Πρόσφατα
Καταδίωξη στα Γιάννενα: Διαφυγή στην Αθήνα