Νέα σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων στο μεταναστευτικό ανοίγει η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με τη Λάουρα Κοβέσι να εξετάζει συμβάσεις εκατομμυρίων ευρώ που αφορούν δομές φιλοξενίας μεταναστών στην Ελλάδα και ανατέθηκαν την περίοδο της πανδημίας χωρίς ανοικτές διαγωνιστικές διαδικασίες.
Σύμφωνα με στοιχεία που αποκαλύπτει το Politico, στο μικροσκόπιο της EPPO βρίσκονται έργα κατασκευής και επέκτασης δομών στη Μαλακάσα και στη Σιντική Σερρών κατά την περίοδο 2020-2021. Η έρευνα εξετάζει αν υπήρξε κατασπατάληση κοινοτικών πόρων ή παράτυπη διαχείριση συμβάσεων, οι οποίες φέρονται να διογκώθηκαν οικονομικά μέσα από συνεχείς παρατάσεις και συμπληρωματικές αναθέσεις.
Η υπόθεση έχει αυξημένη πολιτική και θεσμική βαρύτητα, καθώς τα έργα ανατέθηκαν χωρίς ανοικτό διαγωνισμό, με επίκληση έκτακτων συνθηκών λόγω πανδημίας και μεταναστευτικών πιέσεων. Το αποτέλεσμα, όμως, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που ερευνώνται, ήταν σημαντική αύξηση του τελικού κόστους και έντονες αποκλίσεις σε σχέση με παρόμοιες παρεμβάσεις προηγούμενων ετών.
Οι συμβάσεις στη Μαλακάσα και στη Σιντική
Η δομή της Μαλακάσας αποτελεί μία από τις βασικές περιπτώσεις που εξετάζονται. Η αρχική σύμβαση, ύψους περίπου 4,3 εκατ. ευρώ, αφορούσε την επέκταση της υπάρχουσας εγκατάστασης, ώστε να φιλοξενηθούν 1.500 μετανάστες που μεταφέρονταν από τα νησιά.
Το έργο, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε εντός του αρχικού χρονοδιαγράμματος. Ακολούθησαν τουλάχιστον πέντε παρατάσεις, ενώ προστέθηκε συμπληρωματική σύμβαση ύψους περίπου 1,7 εκατ. ευρώ, αυξάνοντας αισθητά το συνολικό κόστος.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στη δομή της Σιντικής Σερρών. Η αρχική σύμβαση των 3,6 εκατ. ευρώ επιβαρύνθηκε με νέες παρατάσεις και πρόσθετες συμβάσεις συνολικού ύψους περίπου 1,7 εκατ. ευρώ. Η επανάληψη του ίδιου μοτίβου σε δύο διαφορετικές δομές ενισχύει τα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν, ανατέθηκαν και παρακολουθήθηκαν τα έργα.
Οι αποκλίσεις στο κόστος και οι εσωτερικές αξιολογήσεις
Το πιο κρίσιμο στοιχείο αφορά τις εσωτερικές αξιολογήσεις που επικαλούνται τα σχετικά δημοσιεύματα. Σε έγγραφο διεθνούς οργανισμού, το οποίο φέρεται να βρίσκεται στη διάθεση των ερευνητικών αρχών, αναφέρονται κόστη που εμφανίζονται αισθητά υψηλότερα από αντίστοιχα έργα που είχαν υλοποιηθεί στην Ελλάδα τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, οι τιμές σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται έως και διπλάσιες, ενώ καταγράφονται αποκλίσεις που φτάνουν ακόμη και το 288% σε σχέση με παρεμφερείς παρεμβάσεις. Τα δεδομένα αυτά δημιουργούν ισχυρή υπόνοια υπερκοστολόγησης και θέτουν ευθέως ζήτημα ελέγχου της χρήσης ευρωπαϊκού χρήματος.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η σύγκριση του κόστους ανά ωφελούμενο. Σε παλαιότερες δομές με παρόμοια χαρακτηριστικά, που είχαν δημιουργηθεί από κρατικούς φορείς, το κόστος ανά φιλοξενούμενο ανερχόταν περίπου στα 270 ευρώ. Στη Μαλακάσα, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται τα δημοσιεύματα, το κόστος εκτινάχθηκε στα 3.900 ευρώ ανά άτομο.
Η Κοβέσι ανοίγει νέο φάκελο για τα ευρωπαϊκά κονδύλια
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με διαδοχικούς ελέγχους για τη διαχείριση κοινοτικών χρηματοδοτήσεων. Η EPPO έχει ανοίξει σειρά φακέλων για αγροτικές επιδοτήσεις, απάτες με ευρωπαϊκά κονδύλια και υποθέσεις οργανωμένης διασπάθισης δημόσιου χρήματος.
Το νέο πεδίο ελέγχου στις μεταναστευτικές δομές προσθέτει ακόμη μία βαριά σκιά πάνω από τη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων από την ελληνική διοίκηση. Η επίκληση της έκτακτης ανάγκης, ειδικά σε περιόδους κρίσης, δεν μπορεί να λειτουργεί ως μόνιμο άλλοθι για απευθείας αναθέσεις, υπερβάσεις κόστους και αδιαφανείς διαδικασίες.
Η υπόθεση Μαλακάσας και Σιντικής αναδεικνύει ένα κρίσιμο θεσμικό πρόβλημα: όταν τα ευρωπαϊκά κονδύλια διοχετεύονται με ταχύτητα, χωρίς επαρκή διαγωνιστικό έλεγχο και χωρίς καθαρή δημόσια λογοδοσία, δημιουργείται πεδίο για στρεβλώσεις, υπερκοστολογήσεις και αμφισβήτηση της αξιοπιστίας του κράτους.
Η έρευνα της Κοβέσι καλείται πλέον να αποσαφηνίσει αν οι συμβάσεις αυτές ήταν απλώς αποτέλεσμα κακού σχεδιασμού και διοικητικής προχειρότητας ή αν πίσω από το διογκωμένο κόστος υπήρξαν συγκεκριμένες πρακτικές που ζημίωσαν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση κονδυλίων εκατομμυρίων ευρώ δεν μπορεί να παραμείνει εκτός δημόσιου ελέγχου.
