Η Μόσχα αντιμετωπίζει με εμφανή ψυχραιμία την πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία, αποφεύγοντας να παρουσιάσει τη νίκη του Πέτερ Μαγιάρ ως γεωπολιτική ήττα στρατηγικών διαστάσεων, παρά το γεγονός ότι η αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν από την εξουσία αφαιρεί από το Κρεμλίνο έναν από τους πιο χρήσιμους συνομιλητές του στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η επίσημη ρωσική στάση διαμορφώνεται γύρω από τη λογική του πραγματισμού. Το Κρεμλίνο, μέσω του Ντμίτρι Πεσκόφ, ξεκαθάρισε ότι αναμένει έναν λειτουργικό διάλογο με τη νέα ουγγρική ηγεσία, δείχνοντας ότι δεν σκοπεύει να διακόψει τις επαφές ή να υιοθετήσει γραμμή ανοιχτής δυσπιστίας απέναντι στον Πέτερ Μαγιάρ. Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η Ρωσία δεν επενδύει πλέον στο πρόσωπο του Όρμπαν, αλλά στη διατήρηση των ουσιαστικών συμφερόντων της στην Ουγγαρία, όποια κι αν είναι η κυβέρνηση.
Η απώλεια Όρμπαν ενοχλεί, αλλά δεν αιφνιδιάζει τη Μόσχα
Παρά τη δημόσια αυτοσυγκράτηση του Κρεμλίνου, είναι σαφές ότι η ήττα του Όρμπαν αφαιρεί από τη Ρωσία έναν ηγέτη που επί χρόνια λειτουργούσε ως κρίσιμος παράγοντας επιβράδυνσης ή παρεμπόδισης ευρωπαϊκών αποφάσεων. Ο Όρμπαν είχε μπλοκάρει ή καθυστερήσει πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ της Ουκρανίας, διατηρούσε στενές ενεργειακές σχέσεις με τη Μόσχα και είχε οικοδομήσει ένα πολιτικό προφίλ πιο φιλικό προς τη ρωσική αντίληψη περί κρατικής κυριαρχίας και εθνικού πραγματισμού. Γι’ αυτό και η πτώση του προκάλεσε εμφανή ανησυχία σε ρωσικούς σκληροπυρηνικούς κύκλους.
Παρά ταύτα, η Μόσχα αποφεύγει να μιλήσει για καταστροφή ή για στρατηγικό αδιέξοδο. Η βασική ρωσική ανάγνωση είναι ότι η νέα κατάσταση δεν συνιστά πλήρη ανατροπή του ουγγρικού προσανατολισμού, αλλά μετάβαση από έναν ανοιχτά φιλορωσικό συνομιλητή σε μια ηγεσία που μπορεί να είναι πιο φιλοευρωπαϊκή, χωρίς όμως να διακόπτει αυτομάτως όλους τους δεσμούς με τη Ρωσία. Αυτό εξηγεί και την προσπάθεια της Μόσχας να εμφανιστεί πρόθυμη για συνέχεια των επαφών αντί για πολιτική ρήξη.
Το ισχυρό χαρτί της Ρωσίας παραμένει η ενέργεια
Το πιο ουσιαστικό στήριγμα της ρωσικής επιρροής δεν ήταν ποτέ μόνο η προσωπική σχέση με τον Όρμπαν, αλλά η ενεργειακή εξάρτηση της Ουγγαρίας. Η Ρωσία παραμένει κρίσιμος προμηθευτής της χώρας και η Μόσχα γνωρίζει ότι η Βουδαπέστη δεν μπορεί να αποκοπεί εύκολα και άμεσα από τις ρωσικές ροές ενέργειας χωρίς υψηλό οικονομικό και πολιτικό κόστος. Αυτή η πραγματικότητα δίνει στο Κρεμλίνο έναν ισχυρό μηχανισμό επιρροής, ακόμη και σε συνθήκες αλλαγής κυβέρνησης.
Η διάσταση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η νέα ουγγρική ηγεσία δεν έχει δώσει σήμα άμεσης ενεργειακής ρήξης με τη Μόσχα. Αντιθέτως, ο Πέτερ Μαγιάρ έχει εμφανιστεί διατεθειμένος να διατηρήσει ενεργειακές σχέσεις και διάλογο με τη Ρωσία, επιλέγοντας έναν πιο ισορροπημένο και λιγότερο ιδεολογικό τόνο απ’ ό,τι θα ανέμεναν οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές πλήρους ευρωπαϊκής στοίχισης. Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η Μόσχα δεν δείχνει πανικό.
Η στάση Μαγιάρ για Ουκρανία και ΕΕ αφήνει περιθώρια στη Ρωσία
Ένα από τα βασικά στοιχεία που καθησυχάζουν εν μέρει το Κρεμλίνο είναι ότι ο Πέτερ Μαγιάρ δεν εμφανίζεται έτοιμος να ταυτιστεί πλήρως με την πιο σκληρή γραμμή κατά της Ρωσίας. Ο νέος ηγέτης της Ουγγαρίας έχει δηλώσει ότι δεν στηρίζει την ταχεία ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι το ζήτημα θα πρέπει να κριθεί με μεγαλύτερη πολιτική προσοχή. Η θέση αυτή δεν τον καθιστά φιλορώσο, αλλά σαφώς δεν τον φέρνει ούτε στο άλλο άκρο της ανοιχτής στρατηγικής σύγκρουσης με τη Μόσχα.
Παράλληλα, ενώ η απομάκρυνση του Όρμπαν ανοίγει τον δρόμο για ταχύτερη απελευθέρωση ευρωπαϊκής βοήθειας προς την Ουκρανία και για πιο ομαλή ευρωπαϊκή λήψη αποφάσεων, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η μετατόπιση δεν θα είναι απόλυτη. Ο Μαγιάρ θεωρείται πιο κοντά στο ευρωπαϊκό mainstream, όμως όχι πολιτικός που θα υιοθετήσει αβασάνιστα κάθε σκληρή πρωτοβουλία κατά της Ρωσίας. Αυτή η ενδιάμεση στάση αφήνει στη Μόσχα περιθώρια προσαρμογής και επανατοποθέτησης.
Η ρωσική στρατηγική τώρα είναι προσαρμογή, όχι σύγκρουση
Συνολικά, το Κρεμλίνο φαίνεται να αποδέχεται το αποτέλεσμα των ουγγρικών εκλογών χωρίς ψευδαισθήσεις, αλλά και χωρίς διάθεση ρήξης. Η απώλεια Όρμπαν είναι αναμφίβολα αρνητική για τη Ρωσία, γιατί αφαιρεί από τη Μόσχα έναν πολύτιμο σύμμαχο μέσα στην ΕΕ. Δεν συνιστά όμως κατάρρευση των ρωσοουγγρικών δεσμών, ακριβώς επειδή αυτοί στηρίζονται και σε δομικούς παράγοντες, κυρίως στην ενέργεια, αλλά και στη διατήρηση μιας ουγγρικής πολιτικής παράδοσης επιφυλακτικότητας απέναντι στην ταχεία ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της Ουκρανίας.
Η Μόσχα, λοιπόν, δεν δείχνει να θεωρεί ότι έχασε οριστικά την Ουγγαρία. Αντιθέτως, προσπαθεί να περάσει στο επόμενο στάδιο: λιγότερη ιδεολογική επένδυση σε πρόσωπα, περισσότερη προσήλωση σε συμφέροντα, ενεργειακές εξαρτήσεις και διαύλους επικοινωνίας με τη νέα ηγεσία. Το αν αυτή η στρατηγική θα αποδώσει, θα φανεί πολύ γρήγορα από τις πρώτες κινήσεις του Πέτερ Μαγιάρ απέναντι στη Ρωσία, στην Ουκρανία και στις ευρωπαϊκές αποφάσεις που μέχρι χθες μπλοκάριζε ο Όρμπαν.
