Κρυφά εισοδήματα στο εξωτερικό: Ξεκινά το νέο σαφάρι της ΑΑΔΕ

Νέο κύκλο εκτεταμένων ηλεκτρονικών διασταυρώσεων ενεργοποιεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, αξιοποιώντας φορολογικά και χρηματοοικονομικά δεδομένα που αποστέλλονται στην Ελλάδα από 93 χώρες.

Στο στόχαστρο μπαίνουν εισοδήματα, τραπεζικοί λογαριασμοί και περιουσιακά στοιχεία που διατηρούν στο εξωτερικό πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα. Κεντρικός στόχος είναι ο εντοπισμός ποσών που δεν εμφανίστηκαν στις ελληνικές φορολογικές δηλώσεις ή δηλώθηκαν χαμηλότερα από τα στοιχεία που έχουν διαβιβάσει οι ξένες Αρχές.

Η ΑΑΔΕ διαθέτει πλέον μια εκτεταμένη ψηφιακή εικόνα των διασυνοριακών οικονομικών δραστηριοτήτων. Ονοματεπώνυμα, αριθμοί φορολογικού μητρώου, υπόλοιπα λογαριασμών, τόκοι, μερίσματα, συντάξεις, αμοιβές και αποδόσεις επενδυτικών προϊόντων μπορούν να συγκρίνονται αυτόματα με όσα έχουν δηλωθεί στην Ελλάδα.

Οι έλεγχοι δεν αφορούν μόνο φορολογουμένους που έχουν ήδη αναγράψει εισόδημα αλλοδαπής. Η διαδικασία καλύπτει και πρόσωπα για τα οποία έχουν φθάσει πληροφορίες από ξένη φορολογική διοίκηση, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη εγγραφή στη δήλωσή τους.

Δύο προθεσμίες για τις μαζικές διασταυρώσεις

Η πρώτη φάση των ελέγχων πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 31 Ιουλίου 2026. Μέχρι τότε, οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν στόχο να διασταυρώσουν τουλάχιστον το 10% των εισερχόμενων πληροφοριών που αφορούν τόκους ταυτοποιημένων φυσικών προσώπων.

Ιδιαίτερη προτεραιότητα δίνεται στο φορολογικό έτος 2020, καθώς το δικαίωμα του Δημοσίου να προχωρήσει σε καταλογισμούς για τις συνήθεις υποθέσεις της συγκεκριμένης περιόδου λήγει στο τέλος του 2026.

Η δεύτερη φάση έχει χρονικό ορίζοντα την 31η Οκτωβρίου 2026. Η ΑΑΔΕ επιδιώκει να έχει ελέγξει τουλάχιστον το 50% των πληροφοριών που έχουν διαβιβαστεί μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος διοικητικής συνεργασίας DAC1, σε σύγκριση με τις δηλώσεις του φορολογικού έτους 2021.

Μέσω του DAC1 ανταλλάσσονται κυρίως πληροφορίες για μισθούς, συντάξεις, αμοιβές διοικητικών στελεχών και εισοδήματα από ακίνητη περιουσία. Μέσω του DAC2 και του διεθνούς προτύπου CRS διαβιβάζονται στοιχεία για χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς, υπόλοιπα, τόκους και επενδυτικά προϊόντα. Ξεχωριστή ροή δεδομένων λειτουργεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω της συμφωνίας FATCA.

Η έκταση της διαδικασίας αποτυπώνεται στα στοιχεία της ίδιας της ΑΑΔΕ. Κατά το 2025 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 124.000 διασταυρώσεις πληροφοριών που είχαν αποσταλεί από φορολογικές Αρχές του εξωτερικού.

Οι προηγούμενοι έλεγχοι οδήγησαν ήδη σε χιλιάδες τροποποιητικές δηλώσεις και σε νέους καταλογισμούς. Μόνο από τη διασταύρωση πληροφοριών DAC1 για το φορολογικό έτος 2019 υποβλήθηκαν 4.726 τροποποιητικές δηλώσεις, με βεβαιωμένους φόρους 7,6 εκατ. ευρώ.

Ποιοι μπαίνουν στο φορολογικό μικροσκόπιο

Οι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας έχουν υποχρέωση να δηλώνουν το παγκόσμιο εισόδημά τους, ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία αποκτήθηκε. Η υποχρέωση καλύπτει τόκους καταθέσεων, μερίσματα, μισθούς, συντάξεις, αποδόσεις επενδύσεων, εισοδήματα από ακίνητα και επιχειρηματική δραστηριότητα.

Όταν έχει ήδη καταβληθεί φόρος στο εξωτερικό, εφαρμόζονται οι προβλέψεις της αντίστοιχης σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας. Ο φόρος που καταβλήθηκε στην άλλη χώρα μπορεί να συμψηφιστεί μέχρι το όριο που επιτρέπει η ελληνική νομοθεσία και η σχετική διεθνής σύμβαση.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους τόκους από καταθέσεις σε τράπεζες του εξωτερικού. Το 2024, συνολικά 21.277 φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας δήλωσαν τόκους ύψους 207,75 εκατ. ευρώ από λογαριασμούς εκτός χώρας. Ο μέσος δηλωθείς τόκος διαμορφώθηκε σε 9.764 ευρώ ανά φορολογούμενο.

Ο έλεγχος εξετάζει τόσο την πλήρη δήλωση των τόκων όσο και την προέλευση των ίδιων των καταθέσεων. Όταν τα κεφάλαια δεν δικαιολογούνται από δηλωμένα εισοδήματα, μεταβιβάσεις, αποταμιεύσεις ή άλλες νόμιμες πηγές, μπορεί να ανοίξει ευρύτερη έρευνα για αδήλωτη περιουσία.

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται και φορολογούμενοι που έχουν μεταφέρει την κατοικία τους στο εξωτερικό. Οι ελεγκτές εξετάζουν τον χρόνο πραγματικής διαμονής, την οικογενειακή κατάσταση, την επαγγελματική δραστηριότητα και το κέντρο των προσωπικών και οικονομικών συμφερόντων.

Η απλή δήλωση μιας διεύθυνσης στο εξωτερικό δεν αρκεί όταν οι πραγματικοί δεσμοί του φορολογουμένου παραμένουν στην Ελλάδα. Εφόσον η μεταφορά κριθεί εικονική ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένη, μπορεί να ζητηθεί η δήλωση και φορολόγηση του παγκόσμιου εισοδήματος.

Η φορολογική παρακολούθηση επεκτείνεται σταδιακά σε ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος, ψηφιακές υπηρεσίες πληρωμών, επενδυτικούς λογαριασμούς και ασφαλιστικά προϊόντα. Για τα κρυπτονομίσματα, οι ευρωπαϊκοί κανόνες DAC8 εφαρμόζονται από το 2026 ως προς τη συλλογή των δεδομένων, με την πρώτη πλήρη ανταλλαγή πληροφοριών να προβλέπεται έως τον Σεπτέμβριο του 2027.

Όσοι εμφανίσουν αποκλίσεις θα κληθούν να προσκομίσουν δικαιολογητικά και να εξηγήσουν τις διαφορές. Αν τα ποσά δεν τεκμηριωθούν, θα ακολουθήσουν συμπληρωματικοί φόροι, τόκοι εκπρόθεσμης καταβολής και τα προβλεπόμενα πρόστιμα.

Το διεθνές ψηφιακό δίχτυ περιορίζει δραστικά τα περιθώρια απόκρυψης κεφαλαίων στο εξωτερικό. Τραπεζικοί λογαριασμοί, επενδύσεις και εισοδήματα που στο παρελθόν έμεναν εκτός του ελληνικού ελέγχου φθάνουν πλέον αυτοματοποιημένα στην ΑΑΔΕ και συνδέονται με τον ΑΦΜ του φορολογουμένου.