Κύπρος: Πλαίσιο για νέο προϋπολογισμό ΕΕ 2028-2034

Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσε στη δημοσιότητα την επικαιροποιημένη διαπραγματευτική της πρόταση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) που θα καλύπτει την περίοδο 2028-2034. Η κίνηση αυτή πραγματοποιείται ενόψει της κρίσιμης συζήτησης που έχει προγραμματιστεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο θα συνέλθει στις 18 και 19 Ιουνίου στις Βρυξέλλες, με στόχο να τεθούν οι βάσεις για τον μελλοντικό προϋπολογισμό της Ένωσης.

Η Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραουνά, παρουσίασε το πλαίσιο χαρακτηρίζοντάς το ως "ώριμο και ισορροπημένο", υπογραμμίζοντας ότι περιλαμβάνει συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα για πρώτη φορά σε αυτή τη φάση των διαπραγματεύσεων. "Έχουμε παρουσιάσει συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία, τα πρώτα για το νέο ΠΔΠ, με μια αρχιτεκτονική που συνδυάζει φιλοδοξία και ευελιξία", ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας τον τόνο για την έναρξη των συζητήσεων.

Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει πέρυσι έναν συνολικό προϋπολογισμό ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ για την επταετία 2028-2034, ένα ποσό σημαντικά αυξημένο σε σύγκριση με το ισχύον ΠΔΠ. Η πρόταση αυτή αποτελεί τη βάση εκκίνησης για τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις, με την Κυπριακή Προεδρία να επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.

Η πρόταση της Κυπριακής Προεδρίας

Σύμφωνα με την κα Ραουνά, η Κυπριακή Προεδρία εισηγείται μια οριζόντια μείωση της τάξης του 2% στο συνολικό επίπεδο των δαπανών, που αντιστοιχεί σε περικοπή περίπου 32,8 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής. Η συγκεκριμένη περικοπή, όπως εξήγησε, "αποτελεί συμβιβασμό που καλύπτει όλες τις φωνές στο Συμβούλιο", δεδομένου ότι τα κράτη-μέλη έχουν εκφράσει τόσο αιτήματα για αυξημένη φιλοδοξία όσο και για σημαντικότερη δημοσιονομική συγκράτηση.

Η προτεινόμενη μείωση κατανέμεται οριζόντια σε όλα τα βασικά κεφάλαια του προϋπολογισμού, με τις δαπάνες για τη συνοχή και τη γεωργία να καταγράφουν μια περιορισμένη μείωση της τάξης του 0,5%, ενώ μεγαλύτερες περικοπές εντοπίζονται στους τομείς της ανταγωνιστικότητας και της εξωτερικής δράσης. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στην προστασία των παραδοσιακών πολιτικών της Ένωσης, ενώ παράλληλα επιχειρεί να εξισορροπήσει τις δημοσιονομικές πιέσεις.

Παράλληλα, η Κυπριακή Προεδρία επιδιώκει να ανταποκριθεί στις ανησυχίες των κρατών-μελών που παρουσιάζουν Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (ΑΕΕ) κάτω του 90% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενσωματώνοντας στοιχεία που ενισχύουν τη σύγκλιση και τη συνοχή. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη μεταβολή της δομής κατανομής, καθώς οι εθνικές κατανομές περιορίζονται πλέον σε περίπου 41% του συνολικού προϋπολογισμού, έναντι περίπου 60% στο ισχύον ΠΔΠ. Σύμφωνα με την Προεδρία, το στοιχείο αυτό αποτυπώνει τη μετατόπιση προς έναν πιο εκσυγχρονισμένο και ευρωπαϊκά προσανατολισμένο προϋπολογισμό, με μεγαλύτερη έμφαση σε επενδύσεις ευρωπαϊκής κλίμακας.

Αντιδράσεις και προκλήσεις

Ωστόσο, η πρόταση δεν έγινε ομόφωνα αποδεκτή. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, κράτη-μέλη όπως η Γερμανία και η Ολλανδία θεωρούν ότι η προτεινόμενη περικοπή του 2% δεν επαρκεί και ότι ο συνολικός προϋπολογισμός παραμένει υπερβολικά υψηλός. Ο Ολλανδός Υπουργός Οικονομικών, Έλκο Χέινεν, ήταν ιδιαίτερα επικριτικός, χαρακτηρίζοντας την πρόταση "μη αποδεκτή" και υποστηρίζοντας ότι είναι "ανεπαρκής και με λάθος προσανατολισμό", λόγω του υψηλού συνολικού ύψους του προϋπολογισμού.

Η κα Ραουνά, από την πλευρά της, υπερασπίστηκε το πλαίσιο, τονίζοντας ότι αποτελεί "συνολικό και ισορροπημένο συμβιβασμό" και μια ρεαλιστική βάση για διαπραγμάτευση. Επισήμανε ότι έχουν ήδη προχωρήσει παράλληλες συζητήσεις για τα τρία βασικά τομεακά εργαλεία: τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης (NRP Plan), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το "Global Europe Fund" για τη χρηματοδότηση των εξωτερικών δράσεων της ΕΕ.

Το χρονοδιάγραμμα και οι πολιτικές προκλήσεις

Στην επιστολή πρόσκλησης προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογραμμίζει ότι στόχος της συζήτησης είναι "να επικεντρωθούμε στα βασικά στοιχεία που θα διευκολύνουν την επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος του έτους". Αυτό περιλαμβάνει και την πρόοδο στο ζήτημα των νέων ιδίων πόρων, οι οποίοι θεωρούνται καθοριστικοί "για τη σύζευξη των φιλοδοξιών της Ένωσης με τα αναγκαία μέσα χρηματοδότησης".

Ωστόσο, οι θέσεις των κρατών-μελών παραμένουν σε μεγάλη απόσταση, ενώ διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η απουσία στενού συντονισμού μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου δυσχεραίνει τις προσπάθειες εξεύρεσης συμβιβασμού. Η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026 θεωρείται κρίσιμη, καθώς το 2027 αναμένονται σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις σε σειρά κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, γεγονός που εκτιμάται ότι θα περιορίσει τα περιθώρια πολιτικών συμβιβασμών.