Λέκκας: Έλεγχος κτηρίων και σχέδιο εκτάκτων αναγκών στην Πλάκα

Η πρόσφατη τραγωδία στην οδό Λυσικράτους, όπου σημειώθηκε έκρηξη και ακολούθησε η κατάρρευση κτηρίου, έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό για την ασφάλεια των κατασκευών στην ιστορική συνοικία της Πλάκας. Ο πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), Ευθύμιος Λέκκας, μιλώντας στην εκπομπή «Live Now», τόνισε την ανάγκη άμεσου και ενδελεχούς ελέγχου των κτηρίων, καθώς και την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης εκτάκτων αναγκών για την περιοχή.

Ο κ. Λέκκας, ο οποίος πραγματοποίησε αυτοψία στο σημείο, περιέγραψε την κατάσταση του κτηρίου όπου σημειώθηκε η έκρηξη, αλλά και τις ζημιές που υπέστησαν τα γειτονικά και απέναντι κτήρια. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που αντάλλαξε με στελέχη της ΕΜΑΚ, την ηγεσία του Πυροσβεστικού Σώματος και άλλους εμπλεκόμενους φορείς, η έκρηξη φαίνεται να σημειώθηκε στον πάνω όροφο του κτηρίου, όπου υπήρχε εγκατάσταση φυσικού αερίου. Ωστόσο, τα ακριβή αίτια δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί και θα μπορούσαν να συνδέονται με διάφορους παράγοντες, ακόμη και με την ενεργοποίηση ενός ηλεκτρικού διακόπτη.

Η τρωτότητα του κτηρίου

Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ εστίασε στη συμπεριφορά του κτηρίου μετά την έκρηξη και στην κατάσταση των γύρω κατασκευών. Όπως ανέφερε, το κτήριο ήταν παλαιό, ηλικίας περίπου 100 ετών, και δεν διέθετε φέροντα οργανισμό, γεγονός που το καθιστούσε ιδιαίτερα τρωτό σε ένα τόσο ισχυρό συμβάν. «Δεν είχαμε φέροντα οργανισμό ή ήταν υποτυπώδης», δήλωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η κατασκευή αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από δομικά στοιχεία, όπως τοιχοποιίες από τούβλα, τα οποία μπορούν να καταρρεύσουν εύκολα σε περίπτωση ισχυρής έκρηξης. Η απουσία ισχυρού φέροντος οργανισμού συνδέεται άμεσα με τον τρόπο με τον οποίο κατέρρευσε το κτήριο.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην κατάσταση των γειτονικών κτηρίων. Στο κτήριο που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά, το οποίο εμφανίζεται στα πλάνα με κίτρινο χρώμα, έχει σημειωθεί σημαντική απόσπαση τοιχοποιίας, στοιχείο που δείχνει ότι η έκρηξη είχε σημαντικές επιπτώσεις προς τη συγκεκριμένη πλευρά. Παράλληλα, στο εσωτερικό του κτηρίου οι τοίχοι έχουν υποστεί εκτεταμένες ζημιές, ενώ η κατασκευή βρίσκεται σε ασταθή ισορροπία. «Λείπει η δεξιά γωνία. Συνεπώς, ένα παράθυρο, ουσιαστικά ξύλινο, στηρίζει τη μία πλευρά του κτηρίου», ανέφερε, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο που αντιμετώπισαν οι διασώστες κατά τη διάρκεια της επιχείρησης.

Ο κ. Λέκκας τόνισε ότι το συγκεκριμένο κτήριο πρέπει να ελεγχθεί επισταμένως από μηχανικούς, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μπορεί να παραμείνει όρθιο ή εάν θα πρέπει να καθαιρεθεί. Επίσης σημαντικές είναι οι ζημιές στο κτήριο που βρίσκεται στην αριστερή πλευρά, το οποίο επίσης θα πρέπει να υποβληθεί σε ενδελεχή έλεγχο για να διαπιστωθεί η στατική του επάρκεια. Ζημιές έχουν υποστεί και τα απέναντι κτήρια, καθώς, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ, δομικά στοιχεία εκτοξεύτηκαν με μεγάλη ταχύτητα προς την απέναντι πλευρά, προκαλώντας καταστροφές.

Η σύγκριση με τη Βηρυτό

Ο Ευθύμιος Λέκκας αναφέρθηκε και στην εμπειρία του από την έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού, την οποία είχε τη δυνατότητα να μελετήσει από κοντά. Όπως εξήγησε, στην περίπτωση της Βηρυτού υπήρξαν ζημιές σε διαφορετικού τύπου κατασκευές, από σύγχρονα κτήρια και κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα μέχρι μεταλλικές και ιστορικές κατασκευές. Όσο αυξανόταν η απόσταση από το σημείο της έκρηξης, οι ζημιές περιορίζονταν, σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως σε θραύσεις υαλοπινάκων. Ο ίδιος σημείωσε ότι από την εμπειρία τέτοιων εκρήξεων προκύπτει πως οι σύγχρονες κατασκευές με φέροντα οργανισμό μπορούν να συμπεριφερθούν διαφορετικά από τα παλαιά κτήρια χωρίς σύγχρονο σύστημα φέρουσας κατασκευής.

Το 70%-80% των κτηρίων της Πλάκας είναι παλιά

Στο ερώτημα εάν είναι δυνατόν να υπάρχουν κτήρια χωρίς φέροντα οργανισμό, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ απάντησε καταφατικά, εξηγώντας ότι πρόκειται για χαρακτηριστικό αρκετών παλαιών κατασκευών. Όπως ανέφερε, σημαντικό ποσοστό των κτηρίων της Πλάκας, της τάξης του 70%-80%, είναι παλαιές κατασκευές που δημιουργήθηκαν πριν από την επικράτηση της τεχνολογίας του σκυροδέματος και του σύγχρονου φέροντος οργανισμού. Ο κ. Λέκκας υπογράμμισε, ωστόσο, ότι δεν αντιμετωπίζουν όλα τα παλαιά κτήρια τον ίδιο κίνδυνο. Υπάρχουν κατασκευές που έχουν συντηρηθεί επαρκώς και δεν χρειάζονται απαραίτητα παρέμβαση, ενώ υπάρχουν άλλες που έχουν υποστεί επεμβάσεις, δεν έχουν συντηρηθεί ή έχουν εγκαταλειφθεί. Το πρόβλημα, όπως εξήγησε, περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το ιδιοκτησιακό καθεστώς αρκετών παλαιών κτηρίων, καθώς ένα ακίνητο μπορεί να έχει πολλούς ιδιοκτήτες, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό των υπευθύνων για τη συντήρησή του.

Πρόταση για άμεσο σχέδιο ετοιμότητας στην Πλάκα

Με αφορμή την τραγωδία, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ επανέφερε την πρότασή του για επέκταση των προσεισμικών ελέγχων και στα ιδιωτικά κτήρια, πέρα από τα δημόσια. Όπως ανέφερε, ο ΟΑΣΠ έχει ήδη πραγματοποιήσει προσεισμικούς ελέγχους σε περίπου 44.000 δημόσια κτήρια σε ολόκληρη τη χώρα. «Δεν φτάνει να κάνουμε ενεργειακές αναβαθμίσεις εάν τα κτήρια αυτά δεν είναι ασφαλή κτήρια», σημείωσε. Για την Πλάκα ειδικότερα, ο κ. Λέκκας υποστήριξε ότι, λόγω του ιστορικού χαρακτήρα της περιοχής και του μεγάλου αριθμού επισκεπτών, ο Δήμος Αθηναίων θα πρέπει να εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης εκτάκτων αναγκών. Το σχέδιο, όπως εξήγησε, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο το ενδεχόμενο σεισμού, αλλά και πυρκαγιές, εκρήξεις και έντονα καιρικά φαινόμενα, καθώς και την ιδιαιτερότητα του οδικού δικτύου της περιοχής, όπου κυριαρχούν οι πεζόδρομοι.

Η χρονολογία δεν αρκεί για να αποτιμηθεί η τρωτότητα

Ο κ. Λέκκας διαφώνησε με την άποψη ότι θα μπορούσε να γίνει ένας άμεσος έλεγχος της περιοχής μόνο μέσω των στοιχείων που υπάρχουν στο Ε9 και της χρονολογίας κατασκευής των ακινήτων. «Η χρονολογία δεν ορίζει τη στάθμη επιτελεστικότητας του κτηρίου, τη στάθμη αντοχής του», εξήγησε, σημειώνοντας ότι απαιτείται ταχεία αυτοψία και αποτίμηση της τρωτότητας κάθε κατασκευής. Πρότεινε, επομένως, να καταγραφούν όλα τα κτήρια της Πλάκας ανάλογα με τον βαθμό τρωτότητάς τους, ώστε στη συνέχεια να καταρτιστεί ένα σχέδιο ετοιμότητας για διαφορετικά σενάρια κινδύνου.

Τι θα συνέβαινε σε ένα νεότερο κτήριο

Απαντώντας σε ερώτηση για το εάν ένα νεότερο κτήριο με σύγχρονο φέροντα οργανισμό θα είχε καταρρεύσει με τον ίδιο τρόπο, ο κ. Λέκκας ανέφερε ότι «κατά πάσα πιθανότητα» θα είχε αποφευχθεί η ολοσχερής κατάρρευση, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αυτό εξαρτάται από την ένταση της έκρηξης, η οποία δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Όπως εξήγησε, σε μια σύγχρονη κατασκευή μπορεί να προκληθούν σημαντικές ζημιές στα μη φέροντα στοιχεία, όπως οι τοιχοποιίες και οι υαλοπίνακες, χωρίς να καταρρεύσει ολόκληρο το κτήριο. Ιδιαίτερο κίνδυνο για τους ανθρώπους αποτελούν τα θραύσματα από υαλοπίνακες και άλλα μη δομικά στοιχεία, τα οποία μπορούν να εκτοξευτούν σε μεγάλη απόσταση. Ο ίδιος επικαλέστηκε και πάλι την περίπτωση της Βηρυτού, όπου η έκρηξη είχε προκαλέσει 6.000 τραυματίες, μεταξύ άλλων και από θραύσεις υαλοπινάκων.

Δεν μπορούν να δείξουν οι δορυφόροι πώς έγινε η έκρηξη

Τέλος, ερωτηθείς εάν υπάρχουν διαθέσιμα δορυφορικά δεδομένα που θα μπορούσαν να δείξουν τι ακριβώς συνέβη τη στιγμή της έκρηξης, ο κ. Λέκκας ήταν σαφής: «Δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα, εκτός αν κατά τύχη περνούσε κάποιος δορυφόρος εκείνη τη στιγμή, που είναι πάρα πολύ δύσκολο». Όπως διευκρίνισε, θα μπορούσε ενδεχομένως να υπάρξει οπτικό υλικό μόνο εάν υπήρχε κάποιο σύστημα παρακολούθησης που κατέγραφε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Σε διαφορετική περίπτωση, η ακριβής ένταση και ο τρόπος εκδήλωσης της έκρηξης δεν μπορούν να προσδιοριστούν από δορυφορικά δεδομένα.