Λήγουν τα προγράμματα Σπίτι μου ΙΙ και Ανακαίνιση Κατοικίας

Ο Αύγουστος αναδεικνύεται σε κρίσιμο μήνα για τη στεγαστική πολιτική της χώρας, καθώς δύο σημαντικά προγράμματα, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκούς πόρους, οδεύουν προς την ολοκλήρωσή τους στο τέλος του μήνα. Πρόκειται για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» και το «Σπίτι μου ΙΙ», τα οποία έχουν συγκεντρώσει το έντονο ενδιαφέρον τόσο των νοικοκυριών όσο και των ιδιοκτητών ακινήτων, σε μια περίοδο που η στεγαστική πίεση παραμένει ιδιαίτερα αυξημένη.

Χιλιάδες πολίτες βρίσκονται σε διαδικασία είτε να εξασφαλίσουν την επιδότηση για την ανακαίνιση παλαιών ακινήτων, με στόχο να τα καταστήσουν κατοικήσιμα, είτε να «κλειδώσουν» μια προνομιακή χρηματοδότηση για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Η ανταπόκριση του κοινού, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, είναι εξαιρετικά υψηλή, γεγονός που αποτυπώνει την πραγματική ανάγκη για λύσεις στο στεγαστικό πρόβλημα.

Υψηλή απορρόφηση πόρων στο «Σπίτι μου ΙΙ»

Όσον αφορά το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», η πορεία υλοποίησής του καταδεικνύει τη μεγάλη απήχηση που είχε. Ένα μήνα πριν από την καταληκτική ημερομηνία, έχουν ήδη εγκριθεί περισσότερα από 15.000 στεγαστικά δάνεια, η συνολική αξία των οποίων υπερβαίνει τα 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Η απορρόφηση του διαθέσιμου προϋπολογισμού έχει φτάσει στο 95%, ένα ποσοστό που υποδηλώνει ότι το πρόγραμμα οδεύει με μαθηματική ακρίβεια προς την εξάντληση των πόρων του, πολύ πριν από την εκπνοή της προθεσμίας.

Παράλληλα, η κινητικότητα είναι έντονη και στο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο έχει ως βασικό στόχο την αξιοποίηση του ανενεργού στεγαστικού αποθέματος και την ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών στην αγορά. Μέχρι τα τέλη Ιουλίου, οι αιτήσεις για ένταξη ακινήτων είχαν ξεπεράσει τις 150.000, ενώ ο αριθμός των ακινήτων που έχουν κριθεί επιλέξιμα υπερβαίνει τις 77.000. Το ενδιαφέρον θεωρείται δικαιολογημένο, καθώς πρόκειται για ένα πρωτοποριακό, πανευρωπαϊκά, «πιλοτικό» πρόγραμμα, το οποίο δεν περιορίζεται σε ενεργειακές αναβαθμίσεις, αλλά καλύπτει ένα ευρύ φάσμα εργασιών ανακαίνισης, όπως η αντικατάσταση δαπέδων, η αναδιαμόρφωση κουζινών και μπάνιων, καθώς και οι εργασίες βαψίματος.

Ειδικό καθεστώς για τα κλειστά ακίνητα

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το σκέλος του προγράμματος που αφορά τις «κλειστές» κατοικίες. Ενώ για τα ήδη κατοικούμενα ακίνητα οι αιτήσεις ολοκληρώθηκαν στις 31 Ιουλίου, δόθηκε παράταση έως τον Αύγουστο αποκλειστικά για εκείνα που παρέμεναν επί χρόνια κλειστά. Το μέτρο αυτό έχει σχεδιαστεί για να δώσει προβάδισμα στην επανένταξη ανενεργών ακινήτων στην αγορά, είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.

Ωστόσο, για τα «κλειστά» ακίνητα ισχύει ένα αυστηρότερο πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει πενταετή δέσμευση για διάθεση αποκλειστικά σε μακροχρόνια ενοικίαση, «κλειδωμένο» ενοίκιο για τα πρώτα τρία χρόνια και ρητή απαγόρευση χρήσης για βραχυχρόνια μίσθωση. Αυτοί οι περιορισμοί αποσκοπούν στην αύξηση της προσφοράς διαθέσιμων ακινήτων προς ενοικίαση, εξηγούν όμως και το γεγονός ότι, παρά το ελκυστικό δέλεαρ της επιδότησης μέσω ΕΣΠΑ, η οποία φτάνει έως τα 36.000 ευρώ ανά ακίνητο ή καλύπτει έως και το 95% των δαπανών ανακαίνισης, μόλις ένα στα δέκα επιλέξιμα ακίνητα αφορούσε «κλειστό» σπίτι. Η επιδότηση αυτή συνδυάζεται και με φορολογικά κίνητρα για όσα σπίτια έμεναν κλειστά και διατεθούν για πρώτη φορά σε μακροχρόνια μίσθωση.

Στο πλαίσιο της διεύρυνσης των κριτηρίων, το ελάχιστο ποσοστό κυριότητας ή επικαρπίας για τα «κλειστά» ακίνητα μειώθηκε από 50% σε 20%. Παράλληλα, αυξήθηκαν τα όρια κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος, προκειμένου να αξιολογηθούν ως πραγματικά ανενεργές κατοικίες. Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας πλέον εκδίδεται μέσω της πλατφόρμας anakainisi.gov.gr, αποκλειστικά για «κλειστά» ακίνητα, με καταληκτική προθεσμία την 31η Αυγούστου 2026.

Ολοκλήρωση συμβάσεων και οικονομικά χαρακτηριστικά

Στο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», η προθεσμία για τους ήδη εγκεκριμένους δικαιούχους λήγει επίσης στις 31 Αυγούστου, προκειμένου να υπογραφούν οι δανειακές συμβάσεις. Εφόσον ολοκληρωθούν οι τελικές υπογραφές, η πορεία έγκρισης και εκταμίευσης δείχνει ότι η χρηματοδότηση των νοικοκυριών θα αγγίξει ή και θα ξεπεράσει το 98% του διαθέσιμου προϋπολογισμού.

Τα δύο αυτά προγράμματα αποτυπώνουν τη στρατηγική της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τη στεγαστική κρίση, όχι μόνο μέσω της επιδότησης της ζήτησης, αλλά και μέσω της ενεργοποίησης του ανεκμετάλλευτου αποθέματος κατοικιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το μέτρο της ανακαίνισης εντάχθηκε εκ των υστέρων στο Ταμείο Ανάκαμψης, έπειτα από αναθεώρηση του αρχικού προγράμματος, μετά το 2023, όταν το στεγαστικό πρόβλημα έγινε εντονότερο τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία λίγο πριν τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο εκπνέει επίσης στις 31 Αυγούστου, σχεδόν το 99% των δανείων που χορηγήθηκαν από το «Σπίτι μου ΙΙ» διατέθηκε σε νοικοκυριά με δηλωμένα εισοδήματα έως και 44.000 ευρώ, βάσει του τελευταίου εκκαθαριστικού. Ένας στους τρεις δικαιούχους εμφανίζει εισοδήματα άνω των 24.000 ευρώ, ενώ μόλις ένας στους δέκα δήλωνε εισόδημα μικρότερο από 12.000 ευρώ. Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι το στοιχείο αυτό αναδεικνύει την απήχηση του μέτρου κυρίως σε νοικοκυριά με μεσαία εισοδήματα, της τάξεως των 2.000 έως 3.650 ευρώ μηνιαίως.