Κυβέρνηση σε αγώνα δρόμου: Νομοσχέδια, πυρηνικά και ενεργειακές αλλαγές πριν το 2027

Μικρή αναμένεται να είναι η θερινή ανάπαυλα για το κυβερνητικό επιτελείο, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ζητήσει από στενούς συνεργάτες και συμβούλους να επιστρέψουν στα γραφεία τους από τη Δευτέρα 17 Αυγούστου. Στο Μέγαρο Μαξίμου θέλουν να μπουν γρήγορα σε φθινοπωρινούς ρυθμούς, με μια πυκνή ατζέντα νομοθετικών παρεμβάσεων και με το βλέμμα στραμμένο ήδη στον πολιτικό ορίζοντα του 2027.

Η Βουλή αναμένεται να επανέλθει σε πλήρη λειτουργία μία εβδομάδα αργότερα, στις 24 Αυγούστου, με την κυβέρνηση να έχει ήδη έτοιμη σειρά νομοσχεδίων για ασφάλιση, δημόσια διοίκηση, υγεία, δικαιοσύνη, ηλεκτρική ενέργεια και ενέργεια.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός συνδέεται άμεσα με το χρονοδιάγραμμα της άνοιξης του 2027. Ο πρωθυπουργός επαναλαμβάνει δημόσια ότι οι εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν στο τέλος της τετραετίας και, με αυτή τη βάση, τα υπουργεία έχουν λάβει εντολή να επιταχύνουν την υλοποίηση των δεσμεύσεών τους και να παρουσιάσουν μετρήσιμα αποτελέσματα πριν ανοίξει ουσιαστικά η προεκλογική περίοδος.

Το φθινόπωρο αποκτά έτσι ιδιαίτερη πολιτική σημασία για το Μαξίμου. Η κυβέρνηση θέλει να εμφανίσει αυξημένο ρυθμό παραγωγής έργου, σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος και τη λειτουργία κρίσιμων κρατικών υπηρεσιών εξακολουθεί να ασκεί πίεση.

Πρώτο στη Βουλή το νέο πλαίσιο επαγγελματικής ασφάλισης

Το πρώτο νομοσχέδιο που, σύμφωνα με πληροφορίες, προγραμματίζεται να φτάσει προς ψήφιση στην Ολομέλεια αφορά την επαγγελματική ασφάλιση.

Η παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας στοχεύει στην ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, δηλαδή των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και των ομαδικών επαγγελματικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων που λειτουργούν συμπληρωματικά προς την κύρια κοινωνική ασφάλιση.

Το σχέδιο που προωθεί η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως προβλέπει τη δημιουργία Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ευκολότερα μικρές επιχειρήσεις, συλλογικοί φορείς και ελεύθεροι επαγγελματίες.

Παράλληλα, αναμένεται αλλαγή του φορολογικού πλαισίου και διευκόλυνση της μεταφοράς ασφαλιστικών δικαιωμάτων όταν ένας εργαζόμενος αλλάζει εργοδότη ή επαγγελματική κατάσταση.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση ως εργαλείο για πιο προσιτή και ασφαλή συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση, επιμένοντας ότι δεν πρόκειται να υποκαταστήσει την υποχρεωτική ασφάλιση μέσω e-ΕΦΚΑ και ΤΕΚΑ.

Στη συνέχεια αναμένεται να έρθει προς νομοθέτηση η αναμόρφωση του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.

Η πρόταση του υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου και της υφυπουργού Βιβής Χαραλαμπογιάννη επιδιώκει να μετατρέψει το ΕΚΔΔΑ σε οργανισμό συνεχούς κατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού του Δημοσίου, με τα προγράμματα εκπαίδευσης να συνδέονται περισσότερο με τις πραγματικές ανάγκες υπουργείων και υπηρεσιών.

Το σχέδιο προβλέπει αλλαγές και στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, νέα προγράμματα επαγγελματικής ανάπτυξης και στοχευμένη επιμόρφωση ανώτερων στελεχών. Το σχετικό πλαίσιο είχε παρουσιαστεί ήδη στο Υπουργικό Συμβούλιο της 30ής Ιουνίου.

Μέσα στο φθινόπωρο προγραμματίζεται επίσης η κατάθεση νομοσχεδίου του υπουργείου Υγείας για τη δευτερογενή χρήση ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας.

Η πρωτοβουλία του Άδωνι Γεωργιάδη αφορά την αξιοποίηση πληροφοριών υγείας για επιστημονική έρευνα, επιδημιολογική παρακολούθηση, καινοτομία και σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών.

Στο νέο πλαίσιο θα καθορίζονται οι αρμοδιότητες του υπουργείου Υγείας και της ΗΔΙΚΑ, οι διαδικασίες έγκρισης και πρόσβασης στα δεδομένα, καθώς και οι όροι επεξεργασίας τους.

Προβλέπεται ακόμη η δημιουργία επιστημονικής γνωμοδοτικής επιτροπής και επιτροπής δεοντολογίας, ενώ η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αξιοποίηση των πληροφοριών θα πραγματοποιείται σε ελεγχόμενο περιβάλλον, με μηχανισμούς εποπτείας, λογοδοσίας και προστασίας της ιδιωτικότητας.

Το ζήτημα, ωστόσο, θα κριθεί στην πράξη, καθώς η επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων υγείας δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας και θεσμικών εγγυήσεων.

Ρεύμα, Δικαιοσύνη και πυρηνική ενέργεια στο φθινοπωρινό πακέτο

Στο υπουργείο Δικαιοσύνης προετοιμάζονται παράλληλα δύο νομοθετικές παρεμβάσεις για την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στο ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η πρώτη θα αφορά την πρόληψη και αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των θυμάτων και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των σχετικών εγκληματικών δικτύων.

Η δεύτερη θα διευρύνει το ποινικό πλαίσιο για τα περιβαλλοντικά εγκλήματα, επικαιροποιώντας τις σχετικές παραβάσεις και κυρώσεις και ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων ελεγκτικών και δικαστικών αρχών.

Μεγάλο πολιτικό ενδιαφέρον αναμένεται να συγκεντρώσει και το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711.

Η παρέμβαση αφορά αφενός τη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αφετέρου τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων σε δίκτυα που έχουν φτάσει ή πλησιάζουν στα όρια της διαθέσιμης ισχύος τους.

Για τους καταναλωτές προβλέπονται νέα δικαιώματα, δυνατότητα πρόσβασης σε συμβάσεις σταθερής τιμής, ρυθμίσεις για κοινή χρήση ενέργειας και πρόσθετες εγγυήσεις για ευάλωτα νοικοκυριά.

Παράλληλα, επανακαθορίζεται η λειτουργία του Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου και οι υποχρεώσεις των εταιρειών ηλεκτρικής ενέργειας ως προς τη διαχείριση οικονομικών κινδύνων.

Στις περιοχές όπου το δίκτυο έχει περιορισμένη δυνατότητα, νέες εγκαταστάσεις παραγωγής, αποθήκευσης ή κατανάλωσης θα μπορούν να συνδέονται με ειδικούς όρους, ώστε να αποφεύγεται η υπερφόρτωση των υποδομών.

Η ρύθμιση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με ισχυρές πιέσεις για την κατάσταση του ηλεκτρικού συστήματος, τις περικοπές παραγωγής από ΑΠΕ, την ανεπαρκή αποθήκευση και το υψηλό κόστος ρεύματος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Στο ίδιο ενεργειακό πεδίο, η κυβέρνηση ανοίγει θεσμικά και τη συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια, μέσω της συγκρότησης ειδικής Κυβερνητικής Επιτροπής.

Η επιτροπή θα εξετάσει κυρίως την τεχνολογία των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων, των λεγόμενων SMRs, για τους οποίους έχει αναφερθεί δημόσια και ο ίδιος ο πρωθυπουργός.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε προαναγγείλει από τον Μάρτιο τη συγκρότηση επιτροπής υψηλού επιπέδου, ώστε να εξεταστεί αν η συγκεκριμένη τεχνολογία μπορεί μακροπρόθεσμα να αποκτήσει ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα.

Οι SMRs παρουσιάζονται ως μικρότερης κλίμακας εναλλακτική έναντι των κλασικών πυρηνικών σταθμών, χωρίς αυτό να αναιρεί τα κρίσιμα ζητήματα κόστους, ασφάλειας, διαχείρισης αποβλήτων, υποδομών και κοινωνικής αποδοχής που συνοδεύουν κάθε συζήτηση για πυρηνική ενέργεια.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός ολοκληρώνεται με την αναθεώρηση του Ενοποιημένου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2026, το οποίο παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος.

Στο αναθεωρημένο σχέδιο προστίθενται 73 νέες δράσεις και η κυβέρνηση υπολογίζει ότι μέχρι το τέλος του έτους θα έχει ολοκληρωθεί περίπου το 90% των προγραμματισμένων οροσήμων.

Μεταξύ των νέων παρεμβάσεων περιλαμβάνονται η ενεργοποίηση του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, η απλούστευση των μεταβιβάσεων, η αναδιοργάνωση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης στις Ένοπλες Δυνάμεις, η δημιουργία εθνικού μηχανισμού προστασίας ζώων κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, η ενίσχυση δράσεων που σχετίζονται με τις επιδόσεις των μαθητών στον διαγωνισμό PISA και οι διαδικασίες γύρω από τη σύμβαση παραχώρησης της Αττικής Οδού.

Το Μαξίμου επιχειρεί έτσι να μετατρέψει το φθινόπωρο σε περίοδο έντονης νομοθετικής δραστηριότητας, με στόχο να εμφανίσει εικόνα επιτάχυνσης του κυβερνητικού έργου ενόψει του 2027.

Το πολιτικό στοίχημα, όμως, είναι διαφορετικό από την απλή ψήφιση νόμων. Η κυβέρνηση θα κριθεί από το αν οι παρεμβάσεις αυτές θα έχουν πραγματικό αποτέλεσμα στην καθημερινότητα των πολιτών και όχι απλώς από το πόσο πυκνή θα είναι η κοινοβουλευτική ατζέντα.

Ο χρόνος έως την άνοιξη του 2027 περιορίζεται και το Μαξίμου επιχειρεί να καλύψει πολιτικό έδαφος με επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων. Το αν αυτό θα μεταφραστεί σε ουσιαστικό κυβερνητικό αποτέλεσμα ή σε έναν αγώνα δρόμου λίγο πριν από τις κάλπες θα φανεί τους επόμενους μήνες.