Μαργαρίτα Παπανδρέου: Το τελευταίο αντίο στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών

Στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών αποχαιρέτησαν το πρωί της Κυριακής τη Μαργαρίτα Παπανδρέου τα παιδιά και τα εγγόνια της, συγγενείς, φίλοι και εκπρόσωποι της πολιτικής και δημόσιας ζωής. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου πέθανε την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 103 ετών, έχοντας διαγράψει μια μακρά πορεία με ενεργή παρουσία σε κοινωνικά ζητήματα και στους αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών.

Οι γιοι της, Γιώργος, Ανδρέας και Νίκος Παπανδρέου, μαζί με τις οικογένειές τους, δέχθηκαν τα συλλυπητήρια όσων προσήλθαν στην κηδεία. Άνθρωποι που τη γνώρισαν και συνδέθηκαν μαζί της βρέθηκαν στο πλευρό της οικογένειας για τον τελευταίο αποχαιρετισμό.

Ανάμεσα στους παρευρισκομένους ήταν η Ντόρα Μπακογιάννη και ο Ισίδωρος Κούβελος, ο Θόδωρος Λιβάνιος, η Αλεξάνδρα Μητσοτάκη, ο Νικήτας Κακλαμάνης, η Άννα Διαμαντοπούλου, ο Μιχάλης Κατρίνης, ο Χάρης Δούκας, η Νάντια Γιαννακοπούλου και ο Σταύρος Θεοδωράκης. Συγγενείς και φίλοι αποχαιρέτησαν μια γυναίκα με πολύχρονη παρουσία στην πολιτική και κοινωνική διαδρομή της χώρας.

Η προσωπογραφία δίπλα στο φέρετρο, κατόπιν επιθυμίας της κόρης της

Ξεχωριστή συναισθηματική βαρύτητα είχε η πρωτοβουλία της Σοφίας Παπανδρέου να μεταφερθεί στο Α΄ Νεκροταφείο η προσωπογραφία της μητέρας της. Η κόρη της ζήτησε το κάδρο να τοποθετηθεί δίπλα στο φέρετρο, στον χώρο όπου συγγενείς και φίλοι θα απέτιναν τον τελευταίο φόρο τιμής.

Για χρόνια, η συγκεκριμένη προσωπογραφία βρισκόταν στο σαλόνι του οικογενειακού διαμερίσματος. Αποτελούσε ένα ιδιαίτερο ενθύμιο της Μαργαρίτας Παπανδρέου, συνδεδεμένο με τον χώρο και την καθημερινότητα της οικογένειας.

Η Σοφία Παπανδρέου επέλεξε να συμπεριλάβει αυτό το προσωπικό αντικείμενο στην τελετή του αποχαιρετισμού. Με τη μεταφορά του δίπλα στο φέρετρο, η εικόνα της μητέρας της απέκτησε συμβολική θέση στο τελευταίο προσκύνημα, σε μια στιγμή βαθιάς συγκίνησης για τους οικείους της.

Η οικογένεια και η δράση για τα δικαιώματα των γυναικών

Η Μάργκαρετ Έσθερ Τσαντ – Παπανδρέου, όπως ήταν το πλήρες όνομά της, απέκτησε τέσσερα παιδιά με τον Ανδρέα Παπανδρέου: τον πρώην πρωθυπουργό Γιώργο Α. Παπανδρέου, τον ευρωβουλευτή Νίκο Παπανδρέου, τον Ανδρέα Α. Παπανδρέου και τη Σοφία Παπανδρέου.

Σημαντικό μέρος της δημόσιας παρουσίας της αφιερώθηκε στην προώθηση των δικαιωμάτων των γυναικών και σε θέματα κοινωνικής πολιτικής. Μέσα σε μια περίοδο εκτεταμένων κοινωνικών μεταβολών, ανέλαβε πρωτοβουλίες και πραγματοποίησε παρεμβάσεις με στόχο την ενίσχυση της νομικής και κοινωνικής θέσης των Ελληνίδων.

Την εποχή εκείνη προωθήθηκαν αλλαγές που επηρέασαν καθοριστικά την οικογενειακή και κοινωνική ζωή: η κατάργηση της προίκας, η νομιμοποίηση των εκτρώσεων, η καθιέρωση του πολιτικού γάμου και του συναινετικού διαζυγίου. Στις μεταρρυθμίσεις της περιόδου περιλαμβάνονταν ακόμη η διατήρηση του επωνύμου της γυναίκας μετά τον γάμο και η αναγνώριση ίσων δικαιωμάτων στους δύο γονείς ως προς την κηδεμονία των παιδιών.

Η διαδρομή της Μαργαρίτας Παπανδρέου συνδέθηκε με την ιστορία της οικογένειας Παπανδρέου και με σημαντικές εξελίξεις στη σύγχρονη Ελλάδα. Η παρουσία της στους κοινωνικούς αγώνες αποτέλεσε σταθερό στοιχείο της δημόσιας δράσης της στη διάρκεια της μακράς ζωής της.