Μάτι: Ομαδικός τάφος και αταυτοποίητα λείψανα οκτώ χρόνια μετά την τραγωδία

Νέα, εξαιρετικά σοβαρά ερωτήματα για τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι θέτουν οι συγγενείς των νεκρών και οι εγκαυματίες, οκτώ χρόνια μετά την τραγωδία της 23ης Ιουλίου 2018.

Η πρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών, Κάλλι Αναγνώστου, εκφράζει την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους είναι περισσότεροι από τους 104 επισήμως καταγεγραμμένους. Για τον λόγο αυτό, ο Σύλλογος προσέφυγε στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, ζητώντας νέα και πλήρη έρευνα για κρίσιμα στοιχεία που, όπως υποστηρίζει, δεν εξετάστηκαν σε βάθος.

Στο επίκεντρο της προσφυγής βρίσκεται ο φερόμενος ομαδικός τάφος στα κοιμητήρια της Νέας Μάκρης, όπου φέρεται να έχουν ενταφιαστεί αταυτοποίητα ανθρώπινα μέλη μαζί με υπολείμματα ζώων. Οι συγγενείς ζητούν να εξακριβωθεί σε ποιους ανήκουν τα ανθρώπινα λείψανα, με ποιες διαδικασίες μεταφέρθηκαν και ενταφιάστηκαν και για ποιον λόγο η υπόθεση δεν διερευνήθηκε εγκαίρως από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες.

Παράλληλα, ζητούν να εξεταστεί η υπόθεση γυναίκας αγνώστων στοιχείων, η οποία τη νύχτα της καταστροφής έχασε τη ζωή της από πνιγμό, ενώ στο σώμα της είχαν εντοπιστεί και εγκαύματα. Η σορός της φέρεται να ενταφιάστηκε στο Σχιστό χωρίς να έχει προηγηθεί ταυτοποίηση.

Για τις οικογένειες των θυμάτων, το αίτημα δεν περιορίζεται σε μια τεχνική ή διαδικαστική εκκρεμότητα. Αποτελεί ζήτημα βαθιά ηθικό, καθώς αφορά την ταυτότητα νεκρών ανθρώπων, την αξιοπρεπή ταφή τους και το δικαίωμα των συγγενών να γνωρίζουν την πλήρη αλήθεια για όσα συνέβησαν.

Η Κάλλι Αναγνώστου επισημαίνει ότι στόχος της προσπάθειας δεν είναι η εκδίκηση. Οι οικογένειες ζητούν να εντοπιστούν τα λάθη, οι παραλείψεις και οι πιθανές ευθύνες, ώστε η γνώση που θα προκύψει να αξιοποιηθεί από την Πολιτεία και την κοινωνία και να μην επαναληφθεί ποτέ αντίστοιχη καταστροφή.

Απόφαση του Εφετείου για τη φονική φωτιά στο Μάτι

Όπως τονίζει, οι συγγενείς αισθάνονται ότι όλα αυτά τα χρόνια έμειναν μόνοι στη μάχη για την αποκάλυψη της αλήθειας. Η πάροδος οκτώ ετών δεν έχει περιορίσει τον πόνο ούτε έχει κλείσει τις πληγές που άνοιξε η τραγωδία.

Για όσους έχασαν δικούς τους ανθρώπους, η καταστροφή στο Μάτι παραμένει ένα ζωντανό και καθημερινό τραύμα. Η αίσθηση ότι κρίσιμες πλευρές της υπόθεσης εξακολουθούν να μην έχουν απαντηθεί επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις οικογένειες και ενισχύει την απαίτηση για πλήρη θεσμική διερεύνηση.

«Οι νεκροί δεν είναι μόνο 104»

Η πρόεδρος του Συλλόγου δηλώνει κατηγορηματικά ότι ο επίσημος αριθμός των 104 νεκρών δεν αποτυπώνει, κατά την εκτίμησή της, το πραγματικό μέγεθος της τραγωδίας. Η θέση αυτή στηρίζεται στην ύπαρξη αταυτοποίητων ανθρώπινων λειψάνων και στη σορό της άγνωστης γυναίκας, για την οποία, όπως καταγγέλλει, δεν υπήρξε πλήρης ενημέρωση από τις κρατικές αρχές.

Η Κάλλι Αναγνώστου αναφέρει ότι από την πρώτη περίοδο μετά τη φωτιά υπήρχαν πληροφορίες για ομαδικό τάφο στα κοιμητήρια της Νέας Μάκρης. Αρχικά, σύμφωνα με την περιγραφή της, στο σημείο είχαν τοποθετηθεί καρέκλες ώστε να αποφεύγεται η διέλευση ανθρώπων πάνω από τον χώρο. Αργότερα, το σημείο διαμορφώθηκε σε μνήμα.

Παρά την ύπαρξή του, η ίδια υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει επαρκής αναφορά για τον συγκεκριμένο τάφο σε μεγάλο μέρος της δικογραφίας που έχει περιέλθει στην κατοχή των συγγενών. Το γεγονός αυτό δημιουργεί νέα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο καταγράφηκαν, φυλάχθηκαν και ενταφιάστηκαν τα λείψανα που εντοπίστηκαν μετά την πυρκαγιά.

Οι συγγενείς ζητούν επιστημονική εξέταση, ταυτοποίηση μέσω των προβλεπόμενων μεθόδων και πλήρη καταγραφή όλων των ευρημάτων. Θέλουν να γνωρίζουν αν στον ομαδικό τάφο υπάρχουν μέλη ανθρώπων που είχαν ήδη ταυτοποιηθεί, αν υπάρχουν λείψανα αγνοουμένων ή αν προκύπτουν επιπλέον θύματα τα οποία δεν συμπεριλήφθηκαν στον επίσημο απολογισμό.

Ανάλογη είναι η απαίτηση και για τη γυναίκα που φέρεται να πνίγηκε, ενώ έφερε εγκαύματα. Η σορός της ενταφιάστηκε ως αγνώστου ταυτότητας, χωρίς οι συγγενείς να γνωρίζουν αν εξαντλήθηκαν όλα τα διαθέσιμα μέσα για την εξακρίβωση της ταυτότητάς της.

Η πρόεδρος του Συλλόγου υπογραμμίζει ότι ένας άνθρωπος που έχασε τη ζωή του σε μια εθνική τραγωδία δεν μπορεί να παραμένει επί οκτώ χρόνια χωρίς όνομα. Η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει στην ταυτοποίηση και να διασφαλίσει την αξιοπρεπή και ορθή ταφή της.

Η υπόθεση του ομαδικού τάφου και της άγνωστης γυναίκας ενισχύει τον φόβο που είχαν εξαρχής οι οικογένειες: ότι η έρευνα θα περιοριζόταν σε συγκεκριμένες πλευρές της καταστροφής, αφήνοντας κρίσιμα ζητήματα εκτός πλήρους δικαστικής και διοικητικής εξέτασης.

Οι συγγενείς επιμένουν ότι η ακριβής καταγραφή των νεκρών αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση του κράτους. Χωρίς βεβαιότητα για τον αριθμό και την ταυτότητα των θυμάτων, η έρευνα για το Μάτι δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη.

Προσφυγή στον Άρειο Πάγο και αίτημα για προκαταρκτική εξέταση

Ο νομικός εκπρόσωπος των συγγενών, Βασίλης Χειρδάρης, εξηγεί ότι η προσφυγή ζητά από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου να διατάξει προκαταρκτική εξέταση για τα αταυτοποίητα ανθρώπινα μέλη και τα υπόλοιπα στοιχεία που έχουν τεθεί υπόψη της.

Εφόσον το αίτημα γίνει δεκτό, η έρευνα αναμένεται να διαβιβαστεί στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες ανακριτικές, ιατροδικαστικές και εργαστηριακές ενέργειες.

Ο δικηγόρος επισημαίνει ότι οι συγγενείς έχουν απόλυτο δικαίωμα να γνωρίζουν τι συνέβη με τα αταυτοποίητα ανθρώπινα μέλη και ποιοι άνθρωποι ενταφιάστηκαν χωρίς να έχει εξακριβωθεί η ταυτότητά τους.

Η παρέλευση οκτώ ετών καθιστά ακόμη βαρύτερη την κρατική ευθύνη. Η Πολιτεία όφειλε από την πρώτη στιγμή να διασφαλίσει την ακριβή καταγραφή κάθε θύματος, την προστασία των ευρημάτων και την πλήρη ενημέρωση των οικογενειών.

Ο Βασίλης Χειρδάρης υπογραμμίζει ότι η υποχρέωση των κρατικών αρχών να διερευνούν εξονυχιστικά τραγικά γεγονότα δεν αποτελεί μόνο εσωτερική νομική απαίτηση. Απορρέει και από τη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων, τα οποία επιβάλλουν στα κράτη τη διενέργεια αποτελεσματικών και πλήρων ερευνών όταν χάνονται ανθρώπινες ζωές.

Εκτιμά ότι η εισαγγελική προσφυγή θα γίνει δεκτή και ότι οι αρμόδιες εισαγγελικές αρχές θα κινηθούν άμεσα. Η έρευνα, εφόσον διαταχθεί, θα πρέπει να δώσει απαντήσεις για την προέλευση των λειψάνων, τον τρόπο ενταφιασμού τους και τις ενδεχόμενες ευθύνες όσων είχαν τη διοικητική ή υπηρεσιακή διαχείριση της υπόθεσης.

Σε περίπτωση που προκύψουν ενδείξεις παραλείψεων ή αξιόποινων πράξεων, η Εισαγγελία μπορεί να κινηθεί αυτεπαγγέλτως σε βάρος των υπευθύνων. Οι συγγενείς ζητούν να εξεταστεί κάθε πτυχή χωρίς εξαιρέσεις, θεσμικές υπεκφυγές και νέα χρονική καθυστέρηση.

Οκτώ χρόνια μετά τη φονική πυρκαγιά, η Πολιτεία εξακολουθεί να οφείλει καθαρές απαντήσεις. Η καταστροφή στο Μάτι δεν μπορεί να κλείσει μόνο με δικαστικές αποφάσεις για επιμέρους ευθύνες, όταν παραμένει αμφισβητούμενος ακόμη και ο πραγματικός αριθμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους.

Η διερεύνηση του ομαδικού τάφου, η ταυτοποίηση των ανθρώπινων λειψάνων και η απόδοση ονόματος στην άγνωστη γυναίκα αποτελούν το ελάχιστο χρέος απέναντι στους νεκρούς και στις οικογένειές τους.

Η απαίτηση των συγγενών είναι σαφής: πλήρης αλήθεια, θεσμική λογοδοσία και ουσιαστικά διδάγματα από μια τραγωδία που αποκάλυψε εγκληματικές ανεπάρκειες του κρατικού μηχανισμού. Κάθε νέα καθυστέρηση διαιωνίζει τον πόνο και ενισχύει την πεποίθηση ότι η Πολιτεία αποφεύγει να κοιτάξει κατάματα το σύνολο των ευθυνών της.