Μαζικές διαδηλώσεις στην Αλβανία κατά του έργου Τραμπ

Μία από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων εβδομάδων πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 20 Ιουνίου στα Τίρανα, με χιλιάδες πολίτες να συρρέουν στην πρωτεύουσα της Αλβανίας για να εκφράσουν την κάθετη αντίθεσή τους στην ανέγερση ενός πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος. Το έργο αυτό συνδέεται άμεσα με την οικογένεια του πρώην προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, και συγκεκριμένα με την κόρη του Ιβάνκα και τον σύζυγό της Τζάρετ Κούσνερ, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο για περιβαλλοντικούς λόγους όσο και για ζητήματα διαφθοράς.

Οι κινητοποιήσεις, οι οποίες ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου, έχουν λάβει μαζικό χαρακτήρα, με καθημερινές συγκεντρώσεις όχι μόνο στα Τίρανα αλλά και σε άλλες πόλεις της βαλκανικής χώρας. Το επίμαχο έργο αφορά την κατασκευή ενός ξενοδοχείου σε μια προστατευόμενη φυσική περιοχή στις ακτές της Αλβανίας, γεγονός που έχει κινητοποιήσει περιβαλλοντικές οργανώσεις και απλούς πολίτες. Το ροζ φλαμίνγκο έχει αναδειχθεί σε κεντρικό σύμβολο των διαμαρτυριών, καθώς η περιοχή αποτελεί ζωτικό βιότοπο αναπαραγωγής για αυτά τα πτηνά, και η κατασκευή του συγκροτήματος απειλεί άμεσα την επιβίωσή τους.

Το αίτημα των διαδηλωτών δεν περιορίζεται πλέον στην ακύρωση του συγκεκριμένου έργου, αλλά έχει επεκταθεί και στην παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, τον οποίο κατηγορούν για έλλειψη διαφάνειας και αλαζονική συμπεριφορά. Ο Ράμα, παρά τις πιέσεις και τις ανησυχίες που έχει εκφράσει ακόμα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός έργου ύψους 1,5 εκατομμυρίου ευρώ, παραμένει σταθερός στην απόφασή του να προχωρήσει η υλοποίηση.

Η χθεσινή συγκέντρωση ξεχώρισε για τον όγκο της, με αναφορές να κάνουν λόγο για το μεγαλύτερο πλήθος από την έναρξη των κινητοποιήσεων. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η παρουσία Αλβανών της διασποράς, οι οποίοι ταξίδεψαν ειδικά για τη διαδήλωση, δημιουργώντας μια εντυπωσιακή λαοθάλασσα. Οι διαδηλωτές κρατούσαν αλβανικές και αμερικανικές σημαίες, ενώ πανό με ροζ φλαμίνγκο και κόκκινα μπαλόνια κυριαρχούσαν στο τοπίο. Μπροστά από τα γραφεία του πρωθυπουργού ακούστηκαν συνθήματα όπως "Η Αλβανία δεν είναι προς πώληση", "Ακυρώστε το έργο" και "Ράμα, φύγε", ενώ ορισμένοι τον χαρακτήρισαν "non grata".

Οι διαμαρτυρόμενοι έχουν καταστήσει σαφές ότι θα παραμείνουν στους δρόμους μέχρι την παραίτηση του Ράμα, τον οποίο κατηγορούν για έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τα έργα που σχεδιάζονται στις αλβανικές ακτές. Μια διαδηλώτρια, η Άλμα, φοιτήτρια στη Σχολή Θετικών Επιστημών, τόνισε ότι η αντίθεση δεν είναι στην ανάπτυξη της χώρας, αλλά στην αλαζονεία και την έλλειψη διαφάνειας που περιβάλλει έργα που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των πολιτών.

Η περιβαλλοντική ακτιβίστρια Ντενίσα Κάσα υπογράμμισε ότι οι διαδηλώσεις έχουν ήδη φέρει ορισμένα αποτελέσματα, με σημαντικότερο το μορατόριουμ που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όπως εξήγησε, μια αναστολή των εργασιών θα σήμαινε τη διακοπή όλων των νέων κτιρίων και κατασκευών σε προστατευόμενες περιοχές, ενώ δεν θα χορηγούνταν νέες άδειες για κατασκευαστικά έργα. Παράλληλα, ο βιολόγος Τζεμάλ Τζέρι δήλωσε ότι η αντίθεση επεκτείνεται και στον ισχύοντα νόμο για τις προστατευόμενες περιοχές, ο οποίος ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη και άλλων έργων σε ευαίσθητα οικοσυστήματα.

Η αστυνομία προχώρησε σε συλλήψεις και απαγγελίες κατηγοριών, με 27 άτομα να κατηγορούνται για καθοδήγηση διαδηλωτών εκτός των εγκεκριμένων οδών και για πράξεις που υπονομεύουν τη δημόσια τάξη. Παρόμοια επέμβαση είχε γίνει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, όταν 35 άτομα κατηγορήθηκαν για φερόμενη παρεμπόδιση αυτοκινητόδρομου.

Η θέση του πρωθυπουργού και η περιβαλλοντική διάσταση

Ο Έντι Ράμα, σε συνεδρίαση του κόμματός του το Σάββατο, δήλωσε κατηγορηματικά ότι δεν προτίθεται να παραιτηθεί, αποδίδοντας τις διαδηλώσεις στην εμπλοκή του ονόματος Κούσνερ και όχι σε ουσιαστικές ανησυχίες για το έργο. Υποστήριξε ότι η κινητοποίηση δεν οφείλεται στην τύχη της περιοχής Νάρτα, αλλά στη "σκιά του Τραμπ".

Η αφορμή για το κύμα διαμαρτυρίας δόθηκε όταν εμφανίστηκαν συρματοπλέγματα και μπουλντόζες σε μια ήσυχη παραλία στην περιοχή της Σβέρνιτσα, εντός της προστατευόμενης περιοχής Βιόσα-Νάρτα, περίπου 100 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των Τιράνων. Οι συγκρούσεις μεταξύ τοπικών διαδηλωτών και ιδιωτικών φρουρών στο σημείο όπου προτείνεται η κατασκευή του ξενοδοχείου προκάλεσαν οργή και κινητοποίησαν χιλιάδες πολίτες. Το θέρετρο του Κούσνερ, μαζί με ένα ακόμα έργο στο κοντινό νησί Σαζάν, βρίσκονται κοντά σε μια σημαντική περιοχή αναπαραγωγής μεταναστευτικών πτηνών, συμπεριλαμβανομένων εκατοντάδων φλαμίνγκο.

Ο βιολόγος και υδρόβιος οικολόγος Όλσι Νίκα, κατά τη διάρκεια της διαμαρτυρίας, χαρακτήρισε το τοπίο της Βιόσα-Νάρτα ως ένα από τα πιο πολύτιμα φυσικά οικοσυστήματα της Αλβανίας, υπογραμμίζοντας ότι η σημασία του εκτείνεται πολύ πέρα από τα σύνορα της χώρας.