Μεγαλόπολη: Έκοψαν για σκραπ ιστορικό μηχάνημα των ορυχείων της ΔΕΗ

Νέες αντιδράσεις προκαλεί η καταστροφή μεταλλευτικού εξοπλισμού της ΔΕΗ, καθώς μετά την ελεγχόμενη ανατίναξη παλαιών καδοφόρων εκσκαφέων στο ορυχείο Μαυροπηγής στην Κοζάνη, σειρά πήρε η Μεγαλόπολη. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο απολήπτης SR-240, ένα γιγαντιαίο μηχάνημα που χρησιμοποιήθηκε επί χρόνια στη λιγνιτική δραστηριότητα της περιοχής και πλέον οδηγήθηκε σε καταστροφή.

Η κοπή του μηχανήματος για σκραπ πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026 στα ορυχεία της ΔΕΗ στη Μεγαλόπολη. Το γεγονός προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια σε τοπικούς φορείς, συνταξιούχους της ΔΕΗ και συνδικαλιστικές οργανώσεις, που βλέπουν την απομάκρυνση του εξοπλισμού ως πράξη απαξίωσης της βιομηχανικής ιστορίας της περιοχής.

Το μηχάνημα βρισκόταν στην περιοχή της 4ης Μονάδας του Λιγνιτικού Κέντρου Μεγαλόπολης. Αντί να αποσυναρμολογηθεί με τρόπο που θα επέτρεπε τη διάσωση ή την αξιοποίησή του ως βιομηχανικό έκθεμα, κόπηκε σε κομμάτια από εργολαβικά συνεργεία, στο πλαίσιο των εργασιών απομάκρυνσης του παλαιού μεταλλευτικού εξοπλισμού.

Αρμόδιες πλευρές της ΔΕΗ συνδέουν την καταστροφή με την ανάγκη να προχωρήσει η εταιρεία «Μετάβαση Α.Ε.» στην τελική αποκατάσταση των εδαφών του ορυχείου. Ωστόσο, για την τοπική κοινωνία και τους εργαζόμενους που έζησαν την εποχή του λιγνίτη, η εικόνα ενός ιστορικού μηχανήματος να τεμαχίζεται για παλιοσίδερα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλή τεχνική διαδικασία.

Αντιδράσεις για τη βιομηχανική μνήμη

Η καταστροφή του SR-240 επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της βιομηχανικής κληρονομιάς στις λιγνιτικές περιοχές. Ο Σύνδεσμος Συνταξιούχων ΔΕΗ Μεγαλόπολης και άλλοι φορείς είχαν εκφράσει αίτημα να διατηρηθεί μέρος του εξοπλισμού, όπως απολήπτες, εκσκαφείς και αποθέτες, ώστε να αποτελέσουν τη βάση για ένα βιομηχανικό μουσείο ή έναν επισκέψιμο χώρο ιστορικής μνήμης.

Η πρόταση αυτή δεν εισακούστηκε. Συνδικαλιστές και τοπικοί παράγοντες καταγγέλλουν ότι οι αρμόδιες διευθύνσεις απόσυρσης αγνόησαν τα υπομνήματα που είχαν κατατεθεί και προχώρησαν στην καταστροφή ενός μηχανήματος που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σύμβολο της μεταλλευτικής και ενεργειακής ιστορίας της Μεγαλόπολης.

Τοπικά μέσα της Αρκαδίας επισημαίνουν ότι σε άλλες ευρωπαϊκές περιοχές τα παλιά ορυχεία και ο βαρύς εξοπλισμός μετατρέπονται σε επισκέψιμα τεχνολογικά πάρκα, μουσεία και χώρους ιστορικής εκπαίδευσης. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η βιομηχανική μνήμη της απολιγνιτοποίησης δείχνει να τεμαχίζεται και να οδηγείται στα σκραπ, χωρίς οργανωμένο σχέδιο διατήρησης.

Η σύγκριση αυτή είναι σκληρή για τη χώρα. Η απολιγνιτοποίηση δεν αφορά μόνο το κλείσιμο μονάδων και την αποκατάσταση εδαφών. Αφορά και τη διαχείριση μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου, μέσα στην οποία χτίστηκαν τοπικές οικονομίες, επαγγελματικές ταυτότητες και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές που τροφοδότησαν τη χώρα για δεκαετίες.

Η καταγγελία της Ομοσπονδίας Μεταλλωρύχων

Η Ομοσπονδία Μεταλλωρύχων Ελλάδας πήρε θέση με ανακοίνωση που φέρει τον τίτλο «Όχι στην καταστροφή του μεταλλευτικού εξοπλισμού στα ορυχεία της ΔΕΗ». Η Ομοσπονδία καταγγέλλει τις πρακτικές της διοίκησης της εταιρείας και χαρακτηρίζει την καταστροφή μηχανημάτων, όπως ο απολήπτης SR-240 στη Μεγαλόπολη και οι καδοφόροι εκσκαφείς στη Μαυροπηγή Κοζάνης, ως απαράδεκτη και εγκληματική.

Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται ότι ο εξοπλισμός αυτός δεν αποκτήθηκε από τους σημερινούς μετόχους της ΔΕΗ, αλλά πληρώθηκε από όλους τους Έλληνες πολίτες μέσα από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Με αυτή τη λογική, τα μηχανήματα αντιμετωπίζονται από την Ομοσπονδία ως δημόσια περιουσία και όχι ως απλό παλαιό μέταλλο προς εκποίηση.

Η ΟΜΕ συνδέει ευθέως την καταστροφή του εξοπλισμού με τη βίαιη απολιγνιτοποίηση, η οποία, όπως υποστηρίζει, οδηγεί σε οικονομικό μαρασμό περιοχές όπως η Μεγαλόπολη και η Δυτική Μακεδονία. Παράλληλα, θέτει ζήτημα ενεργειακού κόστους για τα νοικοκυριά και κινδύνων για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

Ανάλογες αιχμές διατυπώνουν και το Σωματείο Εργαζομένων στην Ενέργεια Νομών Πελοποννήσου, καθώς και ο Σύνδεσμος Συνταξιούχων ΔΕΗ Μεγαλόπολης. Οι παρεμβάσεις τους εστιάζουν στην απαξίωση της βιομηχανικής κληρονομιάς, αλλά και στην απουσία ενός συγκροτημένου σχεδίου που θα συνέδεε την αποκατάσταση των ορυχείων με τη διατήρηση της ιστορικής ταυτότητας των λιγνιτικών περιοχών.

Η υπόθεση της Μεγαλόπολης ξεπερνά την τύχη ενός παλιού μηχανήματος. Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα διαχειρίζεται τη μετάβαση μετά τον λιγνίτη. Όταν ο εξοπλισμός που στήριξε για δεκαετίες την ηλεκτροδότηση της Ελλάδας κόβεται χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστικός διάλογος για τη διάσωσή του, το μήνυμα προς τις τοπικές κοινωνίες είναι βαρύ.

Η ενεργειακή μετάβαση χρειάζεται σχέδιο, επενδύσεις και αποκατάσταση των εδαφών. Χρειάζεται, όμως, και σεβασμό στη μνήμη των περιοχών που πλήρωσαν το κόστος της παραγωγής ενέργειας. Η καταστροφή του SR-240 στη Μεγαλόπολη δείχνει ότι, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, αυτός ο σεβασμός παραμένει ζητούμενο.