Μελέτη ΙΟΒΕ: Η αβεβαιότητα μειώνει επενδύσεις και απασχόληση

Μια νέα μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) αποκαλύπτει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει η οικονομική αβεβαιότητα στη διαμόρφωση των επιχειρηματικών αποφάσεων για επενδύσεις και απασχόληση στην Ελλάδα. Η ανάλυση, η οποία δημοσιεύθηκε σήμερα και εκπονήθηκε με την υποστήριξη της Τράπεζας της Ελλάδος, βασίζεται σε νέους δείκτες αβεβαιότητας που καταγράφουν την ένταση του φαινομένου. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η αύξηση της αβεβαιότητας έχει αρνητικές επιδράσεις που διαρκούν πέραν του έτους, επηρεάζοντας τόσο τις επενδύσεις όσο και την απασχόληση. Ενδεικτικά, εκτιμάται ότι έως το 40% της μείωσης της απασχόλησης την περίοδο 2010-2013 και περίπου το ένα τρίτο του επενδυτικού κενού έναντι της ΕΕ την περίοδο 2009-2015 μπορούν να αποδοθούν στην αβεβαιότητα.

Νέοι δείκτες μέτρησης της αβεβαιότητας

Η μελέτη επικεντρώνεται σε τρεις νέους δείκτες που κατασκευάζονται από στοιχεία της Έρευνας Οικονομικής Συγκυρίας. Ο πρώτος δείκτης (EXAFD) υπολογίζεται με βάση τη διασπορά των επιχειρηματικών προσδοκιών, όπου μεγαλύτερη ετερογένεια μεταφράζεται ως υψηλότερη αβεβαιότητα. Ο δεύτερος δείκτης (EXPFE και MEXPFE) βασίζεται στα εκ των υστέρων σφάλματα πρόβλεψης των επιχειρήσεων για τη μελλοντική πορεία της οικονομικής τους δραστηριότητας. Ο τρίτος δείκτης κατασκευάζεται σε επίπεδο επιχείρησης και βασίζεται σε απαντήσεις σχετικά με τον βαθμό δυσκολίας πρόβλεψης της μελλοντικής ανάπτυξης. Όπως αποτυπώνεται στα διαγράμματα, η ελληνική οικονομία βίωσε διακριτές φάσεις υψηλής αβεβαιότητας, οι οποίες συνδέονται με σημαντικά οικονομικά, χρηματοπιστωτικά, πολιτικά και γεωπολιτικά γεγονότα. Επιπλέον, το μέγεθος της επιχείρησης σχετίζεται με την ένταση της αβεβαιότητας, καθώς οι πολύ μικρές επιχειρήσεις καταγράφουν συστηματικά υψηλότερα επίπεδα.

Πηγή: Εκτιμήσεις ΙΟΒΕ.

Πηγή: Εκτιμήσεις ΙΟΒΕ. Σημείωση: Η ταξινόμηση των επιχειρήσεων γίνεται βάσει του κύκλου εργασιών τους αξιοποιώντας τη βάση της ICAP Data Prisma και κριτήρια της ΕΕ.

Επιδράσεις στο σύνολο της οικονομίας και ανά κλάδο

Για το σύνολο της οικονομίας, προκύπτει ότι μια απρόσμενη αύξηση της αβεβαιότητας κατά μια τυπική απόκλιση οδηγεί σε άμεση υποχώρηση των επενδύσεων κατά περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ, η οποία εμφανίζεται ήδη από τα πρώτα τρίμηνα και διατηρείται για δύο έτη. Για την περίοδο 2009-2015, η αυξημένη αβεβαιότητα συνέβαλε περίπου στο ένα τρίτο του ετήσιου επενδυτικού κενού μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ27. Αντίστοιχα, η απασχόληση εμφανίζει έντονα αρνητική απόκριση, με την επίδραση να κορυφώνεται τρία τρίμηνα μετά την αρχική διαταραχή. Κλάδοι όπως οι Υπηρεσίες και η Βιομηχανία επηρεάζονται περισσότερο, με την όξυνση της αβεβαιότητας στην αρχή της κρίσης το 2009-2010 να εξηγεί πτώση των επενδύσεων στη Βιομηχανία κατά 0,5 δισ. ευρώ σε βάθος διετίας, που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της καταγεγραμμένης μείωσης.

Ασυμμετρία και ετερογένεια στις επιχειρηματικές αποφάσεις

Οι επιδράσεις της αβεβαιότητας παρουσιάζουν έντονη ασυμμετρία, ανάλογα με τις διαμορφούμενες προσδοκίες και το μέγεθος της επιχείρησης. Η επίδραση στις επενδυτικές αποφάσεις είναι αρνητική μόνο όταν οι επιχειρήσεις διακατέχονται από απαισιόδοξες ή ουδέτερες προσδοκίες, ενώ είναι μη σημαντική όταν οι προσδοκίες είναι αισιόδοξες. Αντίστοιχα, η επίδραση στην απασχόληση είναι μεγαλύτερη όταν οι προσδοκίες είναι απαισιόδοξες. Αναφορικά με το μέγεθος, μόνο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις επηρεάζονται σημαντικά από την όξυνση της αβεβαιότητας, γεγονός που αποτελεί εμπόδιο στη μεγέθυνση και τον υγιή ανταγωνισμό. Ομοίως, οι μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις επηρεάζονται πιο έντονα στην απασχόληση, σε αντίθεση με τις μεγάλες που συσσωρεύουν εργατικό δυναμικό λόγω υψηλότερης ανθεκτικότητας.

Μαθήματα για το μέλλον

Η αξιοποίηση νέων, συμπληρωματικών δεικτών μέτρησης της αβεβαιότητας συμβάλλει στην ποσοτικοποίηση των αρνητικών επιδράσεων στα επιχειρηματικά σχέδια. Η συστηματική παρακολούθηση της αβεβαιότητας επιτρέπει την έγκαιρη καταγραφή των προκλήσεων και προσφέρει πολύτιμη τεκμηρίωση για το σχεδιασμό μέτρων πολιτικής που στοχεύουν στην άμβλυνση των επιπτώσεων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των επιχειρήσεων και της οικονομίας.

*Δείτε αναλυτικά τη μελέτη δεξιά στη στήλη Σχετικά Αρχεία.