Μερτς: Πιέσεις για αλλαγή μεταρρυθμίσεων μετά το εκλογικό σοκ

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατάφερε να διατηρήσει την πολιτική του θέση μετά την εκλογική άνοδο της ακροδεξιάς στις κρατιδιακές εκλογές του τρέχοντος μήνα στην ανατολική Γερμανία και το Βερολίνο. Ωστόσο, ο κυβερνητικός συνασπισμός του δέχθηκε ισχυρό πλήγμα, το οποίο ενδέχεται να τον αναγκάσει να μετριάσει τη φιλόδοξη μεταρρυθμιστική ατζέντα που είχε υποσχεθεί προεκλογικά. Ο Μερτς προχώρησε σε μια ασυνήθιστη κίνηση, ανακοινώνοντας αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των exit polls – τα οποία έδειξαν ότι οι συντηρητικοί του οδεύουν προς τη χειρότερη εκλογική τους ήττα στην ιστορία – ότι θα παραμείνει στην εξουσία προκειμένου να περάσει από το κοινοβούλιο μια σειρά μεταρρυθμίσεων στα φορολογικά, συνταξιοδοτικά και υγειονομικά συστήματα.

Οι εταίροι του από την κεντροαριστερά, οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD), οι οποίοι επίσης υπέστησαν βαριές απώλειες στις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ και το Βερολίνο, ενώ διατήρησαν τη θέση τους στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, δεσμεύτηκαν επίσης να συνεχίσουν τη συμμαχία τους με τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) του Μερτς. Ωστόσο, στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού αυξάνονται οι πιέσεις ώστε η κυβέρνηση να προχωρήσει σε κινήσεις που θα αντανακλούν το εκλογικό αποτέλεσμα.

«Δεν μπορεί να υπάρξει μια απλή συνέχιση της κανονικότητας μετά τις κρατιδιακές εκλογές», ανέφερε έγγραφο στρατηγικής του SPD που κυκλοφόρησε αυτή την εβδομάδα, ζητώντας ένα «γερμανικό New Deal που δεν θα αφήνει τους ανθρώπους μόνους σε μια περίοδο μετάβασης», όπως μεταδίδει το Reuters.

Στο έγγραφο αναφερόταν ότι τον Δεκέμβριο θα συγκληθεί ειδική κομματική συνεδρίαση, κατά την οποία η ηγεσία θα παρουσιάσει νέες προτάσεις πολιτικής. Παρά την ισχυρότερη του αναμενομένου ανάπτυξη κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, οι δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι τα αποτελέσματα των εκλογών της Κυριακής επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από την πίεση στο βιοτικό επίπεδο και τις ανησυχίες των ψηφοφόρων για οικονομικά ζητήματα, ιδίως την άνοδο του πληθωρισμού.

Έχοντας επίγνωση της διάθεσης του εκλογικού σώματος, δύο ημέρες πριν από τις εκλογές της Κυριακής στο Βερολίνο και το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, ο Μερτς ανακοίνωσε φορολογική περικοπή ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς και σχέδια για ανώτατο όριο στις τιμές, προκειμένου να βοηθήσει τους αυτοκινητιστές να αντιμετωπίσουν τις τιμές των καυσίμων, οι οποίες εκτοξεύτηκαν λόγω του πολέμου με το Ιράν. Υπήρξε επίσης πίεση από τους κυβερνητικούς εταίρους του να αλλάξει τμήματα του πακέτου μεταρρυθμίσεων που έχουν προκαλέσει απώλεια στήριξης για τα κυβερνώντα κόμματα στα κρατίδια της ανατολικής Γερμανίας που ψήφισαν αυτόν τον μήνα, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων για αλλαγή των κανόνων σχετικά με την πρόωρη συνταξιοδότηση.

Η επιστολή του SPD ανέφερε ότι υπήρχαν «ανοιχτά ερωτήματα» σχετικά με την προτεινόμενη κατάργηση της δυνατότητας συνταξιοδότησης με πλήρη σύνταξη στην ηλικία των 63 ετών, υπό την προϋπόθεση ότι κάποιος είχε καταβάλει εισφορές για τουλάχιστον 45 χρόνια. Το μέτρο είχε προταθεί από επιτροπή συνταξιοδοτικού συστήματος που είχε διοριστεί από την κυβέρνηση, ως μέρος ενός πακέτου μέτρων που περιλάμβανε την προσθήκη ενός στοιχείου κεφαλαιαγοράς στις δημόσιες συντάξεις, ώστε να διατηρηθεί το σύστημα οικονομικά βιώσιμο καθώς ο πληθυσμός γερνά.

Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι στην ανατολική Γερμανία, όπου οι πολίτες έχουν συνήθως μικρότερες αποταμιεύσεις σε σχέση με τη δυτική Γερμανία και όπου πολλοί πέρασαν μεγάλα διαστήματα ανεργίας μετά την επανένωση της Γερμανίας το 1990, αισθάνονται ότι μια τέτοια αλλαγή θα τους έπληττε δυσανάλογα. Οι πρωθυπουργοί των ανατολικών κρατιδίων, τόσο από το CDU όσο και από το SPD, έχουν ήδη ζητήσει να αποσυρθεί η προτεινόμενη αλλαγή, ενώ η επιστολή του SPD ανέφερε ότι οι προτάσεις έχουν προκαλέσει «τεράστια αβεβαιότητα» τόσο μεταξύ των εργαζομένων όσο και μεταξύ των εργοδοτών.

Δημοσκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία έδειξαν ότι πολλοί ψηφοφόροι φοβούνται για την προσωπική τους οικονομική ασφάλεια και δεν εμπιστεύονται τον Μερτς, η δημοτικότητα του οποίου έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Η Μανουέλα Σβέσιγκ, πρωθυπουργός του κρατιδίου Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία με το SPD, η οποία έχει ταχθεί σθεναρά κατά της αλλαγής των κανόνων για την πρόωρη συνταξιοδότηση, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι ο Μερτς πρέπει να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων. «Δεν ξέρω αν θα τα καταφέρει», είπε.

Δεσμεύσεις για μεταρρυθμίσεις

Στον απόηχο των ηττών, ο ίδιος ο Μερτς αναγνώρισε ότι η κυβέρνηση πρέπει να αποδεχθεί πως πολλοί ψηφοφόροι δεν θεωρούν ότι τα σχέδια μεταρρυθμίσεων είναι «δίκαια». Ωστόσο, ήδη υπάρχουν προειδοποιήσεις ότι η αποδόμηση των μεταρρυθμιστικών σχεδίων που συμφωνήθηκαν το καλοκαίρι θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη στον γερμανικό οικονομικό σχεδιασμό, ακριβώς τη στιγμή που η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης φαίνεται να οδεύει προς μέτρια ανάπτυξη, έπειτα από χρόνια ύφεσης.

«Εάν ξεκινήσουμε τώρα όλη αυτή τη διαδικασία από την αρχή, απλώς καθυστερούμε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και τις χρειαζόμαστε», δήλωσε ο Μάρτιν Γιάκομπ, καθηγητής στη σχολή επιχειρήσεων IESE της Ισπανίας και μέλος του επιστημονικού συμβουλευτικού συμβουλίου του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών. «Και αυτό έχει σημασία, επειδή οι διεθνείς επενδυτές, οι Γερμανοί επενδυτές και οι εταιρείες στη Γερμανία πρέπει να γνωρίζουν σε ποιο περιβάλλον οικονομικής πολιτικής δραστηριοποιούνται», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις αυτής της εβδομάδας, οι οποίες δείχνουν το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) να συγκεντρώνει σχεδόν 30% της στήριξης σε εθνικό επίπεδο, υπογραμμίζουν τις πολιτικές πραγματικότητες που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση. Ο Μερτς, ένας εκ φύσεως φιλοεπιχειρηματίας δημοσιονομικός συντηρητικός, ανέλαβε την εξουσία το 2025, υποσχόμενος ευρείες μεταρρυθμίσεις για την αναζωογόνηση της γερμανικής οικονομίας, η βιομηχανική βάση της οποίας έχει σταδιακά αποδυναμωθεί από τον αδιάκοπο ανταγωνισμό της Κίνας και από την απότομη απώλεια του φθηνού πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

Εγκαταλείποντας την επί χρόνια γερμανική δημοσιονομική ορθοδοξία, προώθησε ένα πακέτο δαπανών ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ανασυγκρότηση των γερασμένων υποδομών της Γερμανίας και των συρρικνωμένων ενόπλων δυνάμεών της και, έπειτα από μήνες διαπραγματεύσεων, ενέκρινε το πακέτο μεταρρυθμίσεων τον Ιούλιο. Ωστόσο, η πολιτική κρίση που ανέδειξαν οι εκλογές αυτού του μήνα θα μπορούσε πλέον να θέσει σε κίνδυνο αυτές τις μεταρρυθμίσεις, δήλωσε ο Κάρστεν Μπζέσκι, επικεφαλής παγκόσμιας μακροοικονομικής ανάλυσης στην ING. «Χρόνια οικονομικής στασιμότητας συνέβαλαν στη δημιουργία αυτού του κατακερματισμού. Τώρα ο κατακερματισμός θα κάνει ακόμη δυσκολότερη την έξοδο από τη στασιμότητα», επισήμανε.