Μετριασμός Τραμπ έναντι Ισπανίας μετά τις απειλές

Η διπλωματική ένταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Μαδρίτη φαίνεται να αποκλιμακώνεται, μετά από μια σειρά δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ που προκάλεσαν αναταράξεις στις διμερείς σχέσεις. Συγκεκριμένα, την Πέμπτη, αξιωματούχοι της ισπανικής κυβέρνησης ανέφεραν ότι ο πρόεδρος Τραμπ μετριάζει την επιθετική του ρητορική, λίγες μόλις ώρες αφότου απείλησε να διακόψει κάθε εμπορική συναλλαγή με τη σύμμαχο χώρα του ΝΑΤΟ. Η αλλαγή αυτή στη στάση του Λευκού Οίκου αποδίδεται στην ενημέρωση που έλαβε ο Τραμπ σχετικά με την αύξηση των αμυντικών δαπανών της Ισπανίας τα τελευταία έτη.

Υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, την προηγούμενη ημέρα, ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει την Ισπανία ως "απαράδεκτο εταίρο", διατάσσοντας την άμεση διακοπή όλων των εμπορικών συναλλαγών. Η απόφαση αυτή ελήφθη στο πλαίσιο των διαφωνιών που ανέκυψαν σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών της Συμμαχίας, αλλά και τον πόλεμο στο Ιράν. Ωστόσο, κατά την επιστροφή του στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο Air Force One: "Είχα πράγματι ζητήματα, και εξακολουθώ να έχω. Αλλά η Ισπανία, σήμερα επέστρεψε πλήρως. Η Ισπανία ήταν πολύ γενναιόδωρη σήμερα".

Ερωτηθείς για το τι ακριβώς είχε πράξει η Ισπανία για να μεταβάλει τη στάση του, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε λακωνικά: "Τίμησαν ένα αίτημα για πολλές πληρωμές, και αν δεν το έκαναν, δεν θα είχαμε καν μιλήσει μαζί τους". Η δήλωση αυτή, σύμφωνα με εκπρόσωπο του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ, φαίνεται να αναφέρεται στη συμμόρφωση της Μαδρίτης με τον προηγούμενο στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 2% του ΑΕΠ. Ο ίδιος ο Σάντσεθ, κατά τη διάρκεια της συνόδου, είχε τονίσει ότι η Ισπανία θα επιτύχει αυτόν τον στόχο εντός του τρέχοντος έτους, υπογραμμίζοντας ότι οι ονομαστικές αμυντικές δαπάνες της χώρας έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 0,98% του ΑΕΠ το 2017, φτάνοντας σχεδόν τα 33 δισεκατομμύρια ευρώ (37,7 δισεκατομμύρια δολάρια). Ο Ισπανός πρωθυπουργός υποβάθμισε τη διαφωνία, περιγράφοντας τη συνομιλία του με τον Τραμπ ως "πολύ εγκάρδια".

Οι νέοι στόχοι του ΝΑΤΟ και η ισπανική στάση

Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στην Ισπανία για την άρνησή της να συμφωνήσει με τον νέο, φιλόδοξο στόχο του ΝΑΤΟ, ο οποίος προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να δαπανούν το 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα έως το 2035. Η αριστερή κυβέρνηση της Ισπανίας, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι επιθυμεί να ανταποκρίνεται σε πραγματικές απειλές και όχι να αυξάνει τις δαπάνες άνευ ουσιαστικού λόγου, καθώς κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν αναπόφευκτες περικοπές σε κοινωνικές παροχές. Παραμένει ασαφές το τι ακριβώς μπορεί να σημαίνει η μεταστροφή του τόνου του Τραμπ σε σχέση με την προηγούμενη απειλή του για διακοπή του εμπορίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, Αμερικανός αξιωματούχος στην Ουάσιγκτον δήλωσε ότι οι αρμόδιες ομοσπονδιακές υπηρεσίες θα παρουσιάσουν στον Τραμπ έναν "κατάλογο επιλογών" με ισπανικά προϊόντα που ενδέχεται να υποστούν εμπάργκο. Νομικοί ειδικοί σε θέματα εμπορίου εκτιμούν ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να επικαλεστεί τον Νόμο περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA) για να επιβάλει πλήρες ή μερικό εμπάργκο στις ισπανικές εισαγωγές. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ είχε ήδη επιβάλει το 2018 δασμό αντιντάμπινγκ ύψους 30% στις ισπανικές μαύρες ελιές.

Εσωτερικές αντιδράσεις και πολιτικές προεκτάσεις

Στο εσωτερικό της Ισπανίας, η κρίση έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις. Σύμφωνα με το πρόγραμμα της ισπανικής κυβέρνησης, η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες επρόκειτο να συναντηθεί την Πέμπτη με τον Αμερικανό πρέσβη Μπέντζαμιν Λεόν για μια "εργασιακή συνάντηση", χωρίς ωστόσο να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες για την ατζέντα. Πηγές της ισπανικής αντιπροσωπείας στην Άγκυρα, τις οποίες επικαλείται η El Mundo, ανέφεραν ότι η Μαδρίτη αντιμετώπισε τη διαφωνία ως μια σκηνοθετημένη σύγκρουση χωρίς πραγματική αντιπαράθεση. Οι ίδιες πηγές υποστήριξαν ότι οι Ισπανοί αξιωματούχοι δεν είχαν εντοπίσει οικονομικές συνέπειες ή μείωση των επενδύσεων στη χώρα τα τελευταία χρόνια, παρά τις συνεχείς επικρίσεις του Τραμπ.

Στελέχη του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του Λαϊκού Κόμματος (PP), κατηγόρησαν τον Σάντσεθ για τη διαμάχη, αλλά τάχθηκαν στο πλευρό της χώρας τους. Ένα υψηλόβαθμο στέλεχος του PP υπογράμμισε την αλληλεξάρτηση μεταξύ ισπανικών και αμερικανικών εταιρειών, σημειώνοντας ότι "η οικονομική πραγματικότητα υπερισχύει των μεγαλοστομιών (του Τραμπ), τις οποίες επιδιώκει να χρησιμοποιεί για να επιτεθεί στην Ισπανία". Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή της Αραγονίας, όπου κυβερνά το PP και όπου μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, όπως η Amazon και η Microsoft, έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια σε κέντρα δεδομένων. Εκεί, οι τοπικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχίζεται κανονικά, χωρίς διαταραχές.

Από την άλλη πλευρά, ο Σαντιάγο Αμπασκάλ, σύμμαχος του Τραμπ και επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Vox, χαρακτήρισε τις εντάσεις με την Ουάσιγκτον ως "απολύτως δραματικές", κατηγορώντας τον Σάντσεθ ότι "καταστρέφει την αξιοπιστία της Ισπανίας στη διεθνή σκηνή".