Μυτιληναίος: Η Ευρώπη σε σταυροδρόμι για τη μεταλλουργία

Σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Euractiv, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, επικεφαλής της Metlen, υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, όπου η εφαρμογή των πολιτικών αποφάσεων θα καθορίσει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητά της και τη θέση της στο διεθνές σκηνικό. Ο ίδιος, αποτιμώντας τη θητεία του ως πρόεδρος της European Metals, επισημαίνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία των κρίσιμων πρώτων υλών και της μεταλλουργίας, ξεκινώντας να αναλαμβάνει σχετικές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, τονίζει ότι η πολιτική αναγνώριση δεν επαρκεί για να διατηρηθεί η βιομηχανική παραγωγή, καθώς η ευρωπαϊκή μεταλλουργία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό ενεργειακό κόστος, μειωμένη ανταγωνιστικότητα και σημαντική εξάρτηση από τρίτες χώρες.

Ο Μυτιληναίος αναφέρεται στα θετικά βήματα που έχουν γίνει, όπως η εισαγωγή του Νόμου για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act), αλλά υπογραμμίζει ότι απαιτείται ουσιαστική εφαρμογή των μέτρων. Δίνει έμφαση στη μείωση του ενεργειακού κόστους, στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, της επεξεργασίας και της ανακύκλωσης μετάλλων, καθώς και στη στήριξη τόσο νέων όσο και υφιστάμενων βιομηχανικών μονάδων. Παράλληλα, ζητά αναθεώρηση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων και προσαρμογές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), ώστε οι περιβαλλοντικές πολιτικές να μη θέτουν σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή παραγωγή χωρίς ουσιαστικό όφελος για τις παγκόσμιες εκπομπές.

Η κρίση της ενέργειας και η ανάγκη για δράση

Ο ίδιος περιγράφει την κατάσταση που επικρατούσε όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τον ρόλο του προέδρου της European Metals το 2022, με τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται ραγδαία και τα χυτήρια να κλείνουν ή να περιορίζουν τις δραστηριότητές τους. Περίπου το μισό της παραγωγικής ικανότητας αλουμινίου της Ευρώπης αναγκάστηκε να τεθεί εκτός λειτουργίας, γεγονός που ανέδειξε την εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Η πρώτη προτεραιότητα ήταν να τεθεί η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, το ενεργειακό κόστος και η ασφάλεια των πρώτων υλών στην κορυφή της ατζέντας της ΕΕ.

Η European Metals υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παράγει καθαρές τεχνολογίες, να ενισχύσει την άμυνά της και να ηλεκτροδοτήσει την οικονομία της εάν χάσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων. Η εισαγωγή του Νόμου για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες ήταν ένα κρίσιμο βήμα, με το αλουμίνιο να ανακτά τη θέση του στον κατάλογο των στρατηγικών πρώτων υλών. Μέσω του έργου "Πρώτες Ύλες 2030", η European Metals προσπάθησε να ποσοτικοποιήσει τις πολιτικές φιλοδοξίες, υπολογίζοντας ότι η Ευρώπη θα χρειαζόταν νέα ορυχεία, νέες μονάδες επεξεργασίας και νέες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης.

Προτεραιότητες για το μέλλον της μεταλλουργίας

Ο Μυτιληναίος θέτει συγκεκριμένες προτεραιότητες για το μέλλον του ευρωπαϊκού τομέα μετάλλων. Το Σχέδιο Δράσης για την Προσιτή Ενέργεια πρέπει να οδηγήσει σε άμεσες, πραγματικές και προβλέψιμες μειώσεις κόστους για τους βιομηχανικούς καταναλωτές. Η πρόσβαση σε ανταγωνιστικές τιμές, σταθερές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, χαμηλότερους φόρους και χρεώσεις, καλύτερο σχεδιασμό δικτύου και πιο ανταγωνιστικά τιμολόγια δικτύου είναι όλοι χρήσιμοι στόχοι, αλλά πρέπει να γίνουν αισθητά στους πραγματικούς λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.

Το Σχέδιο Δράσης RESourceEU πρέπει να βοηθήσει στην υλοποίηση στρατηγικών έργων, με την Ευρώπη να χρειάζεται περισσότερη εγχώρια παραγωγή, μεγαλύτερη ικανότητα επεξεργασίας και περισσότερη ανακύκλωση. Η κυκλικότητα έχει εξελιχθεί από περιβαλλοντικό στόχο σε βιομηχανική αναγκαιότητα, όπως αντικατοπτρίζεται σε πρωτοβουλίες όπως ο επικείμενος Νόμος για την Κυκλική Οικονομία. Ο Νόμος για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή πρέπει να υποστηρίξει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, με τις δημόσιες συμβάσεις, τα κριτήρια ανθεκτικότητας και τη βιομηχανική υποστήριξη να αντικατοπτρίζουν τη σημασία της ευρωπαϊκής παραγωγής και επεξεργασίας.

Το Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για Καθαρές Βιομηχανίες πρέπει να αναθεωρηθεί και να καταστεί αξιοποιήσιμο, με την υποστήριξη να μην επικεντρώνεται μόνο σε νέες επενδύσεις, αλλά και στη διατήρηση και επανεκκίνηση της υπάρχουσας δυναμικότητας. Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) χρειάζεται προσεκτική διόρθωση, με το έμμεσο κόστος να παραμένει σημαντικό βάρος για τους παραγωγούς μετάλλων. Η έμμεση αντιστάθμιση κόστους πρέπει να συνεχιστεί και μετά το 2030, ενώ οποιεσδήποτε νέες και μη ρεαλιστικές μειώσεις στις εφεδρικές τιμές αναφοράς θα θέσουν σε περαιτέρω κίνδυνο την παραγωγή κρίσιμων υλών.

Ο Μυτιληναίος καταλήγει ότι το μέλλον της ευρωπαϊκής μεταλλουργίας θα εξαρτηθεί από το αν η Ευρώπη θα δημιουργήσει πραγματικά ανταγωνιστικές συνθήκες για επενδύσεις και παραγωγή. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθούν κρίσιμες αλυσίδες αξίας, στρατηγικά υλικά και τεχνολογική πρωτοπορία προς άλλες περιοχές του κόσμου. Η Ευρώπη διαθέτει τις δυνατότητες να διατηρήσει ισχυρή βιομηχανική βάση, αρκεί οι πολιτικές δεσμεύσεις να μετατραπούν σε αποτελεσματικές πράξεις.