Μίτσκοσκι ζητά μεσολάβηση ΕΕ για Βουλγαρία

Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του στα Σκόπια με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απηύθυνε έκκληση για την ενεργό εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην επίλυση των διμερών διαφορών της χώρας του με τη Βουλγαρία. Οι διαφορές αυτές αποτελούν τον βασικό ανασταλτικό παράγοντα για την πρόοδο της ενταξιακής πορείας των Σκοπίων, η οποία παραμένει εδώ και καιρό καθηλωμένη.

Κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου μετά το πέρας της συνάντησης, ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι υπογράμμισε την ανάγκη για ειλικρινή διάλογο με τον ανατολικό γείτονα, επισημαίνοντας ότι τα εκκρεμή ζητήματα θα πρέπει να επιλύονται μέσω της καλής βούλησης και του αμοιβαίου σεβασμού. Ο ίδιος τόνισε ότι η Βόρεια Μακεδονία αναμένει από την Ευρωπαϊκή Ένωση να συμμετάσχει ενεργά σε αυτή τη διαδικασία, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν ζητείται από την Ένωση να ταχθεί υπέρ κάποιας πλευράς, αλλά να συμβάλει στη δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων για μια βιώσιμη ευρωπαϊκή λύση.

Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έστειλε σαφές μήνυμα προς τα Σκόπια, συνδέοντας άμεσα την πρόοδο της ενταξιακής διαδικασίας με την τροποποίηση του Συντάγματος της χώρας. Συγκεκριμένα, η κ. φον ντερ Λάιεν επισήμανε ότι απαιτείται η συνταγματική αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας που διαβιεί στη Βόρεια Μακεδονία, προκειμένου να αρθεί το υφιστάμενο αδιέξοδο. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, μόλις ξεπεραστεί αυτό το εμπόδιο, η ενταξιακή πορεία της χώρας μπορεί να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς, δεδομένου ότι οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις υλοποιούνται ήδη εντατικά.

Η Βουλγαρία, ωστόσο, διατηρεί σκληρή στάση, καθώς η Σόφια δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να επαναδιαπραγματευτεί την υποχρέωση της Βόρειας Μακεδονίας για συνταγματική αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας. Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι τα Σκόπια οφείλουν να σεβαστούν τα δικαιώματα της βουλγαρικής μειονότητας και να την εντάξουν στο Σύνταγμά τους, υπογραμμίζοντας ότι η ενταξιακή πορεία αποτελεί ζήτημα εκπλήρωσης των κριτηρίων που έχει θέσει η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι προβληματικές σχέσεις Βόρειας Μακεδονίας-Βουλγαρίας

Η ευρωπαϊκή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας παραμένει σε τέλμα, καθώς τα Σκόπια δεν έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που ανέλαβαν βάσει της πρότασης που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Ένωση το καλοκαίρι του 2022. Η εν λόγω πρόταση προέβλεπε την τροποποίηση του Συντάγματος της Βόρειας Μακεδονίας, ώστε να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα. Παρότι η πρόταση είχε γίνει αποδεκτή από την προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση, δεν κατέστη δυνατόν να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων στη Βουλή, με το δεξιό κόμμα VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι να αντιτάσσεται σθεναρά στην τροποποίηση. Το εν λόγω κόμμα ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας τον Ιούνιο του 2024.

Ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι εξακολουθεί να απορρίπτει την αλλαγή του Συντάγματος υπό τις παρούσες συνθήκες, τη στιγμή που οι Βρυξέλλες και η Σόφια επιμένουν ότι η συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί αναγκαίο βήμα για το άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων. Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή πληθυσμού που διενεργήθηκε το 2021 στη Βόρεια Μακεδονία, οι Βούλγαροι αποτελούν μόλις το 0,2% του συνολικού πληθυσμού, αριθμώντας περίπου 3.500 άτομα. Το στοιχείο αυτό αμφισβητείται έντονα από την επίσημη Σόφια, η οποία υποστηρίζει ότι το ποσοστό των Βουλγάρων στη Βόρεια Μακεδονία είναι κατά πολύ μεγαλύτερο. Η βουλγαρική πλευρά θεωρεί ότι η απογραφή διεξήχθη με μεθόδους που δεν διασφάλισαν τη συμμετοχή όλων των Βουλγάρων πολιτών της χώρας και κατηγορεί τα Σκόπια για αποσιώπηση της ιστορικής βουλγαρικής παρουσίας.

Η εκκρεμότητα με τη βουλγαρική μειονότητα στη Βόρεια Μακεδονία επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών, οι οποίες χαρακτηρίζονται εδώ και δεκαετίες από διαφωνίες γύρω από την ιστορία, την εθνική ταυτότητα και τη γλώσσα. Οι εντάσεις έχουν οξυνθεί μετά την επιστροφή του VMRO-DPMNE στην εξουσία, τον Ιούνιο του 2024.

Η περιοδεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν

Τα Σκόπια αποτέλεσαν τον τελευταίο σταθμό της περιοδείας της προέδρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, η οποία ξεκίνησε στις 30 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώθηκε σήμερα. Προηγήθηκαν επισκέψεις στα Τίρανα, την Πρίστινα και την Ποντγκόριτσα, όπου η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συζήτησε με τις ηγεσίες της Αλβανίας, του Κοσόβου και του Μαυροβουνίου την ευρωπαϊκή τους προοπτική. Το Βελιγράδι και το Σεράγεβο δεν περιλήφθηκαν στο πρόγραμμα, λόγω των επικείμενων εκλογών στη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προτίθεται να επισκεφθεί τις δύο χώρες σε μεταγενέστερη ημερομηνία.