Μητσοτάκης στη Σύνοδο ΝΑΤΟ: Αμυντικές δαπάνες, F-35 και συμμαχίες

Στο επίκεντρο της διεθνούς ατζέντας βρίσκεται η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών καλούνται να χαράξουν τις βασικές προτεραιότητες της Συμμαχίας για την επόμενη περίοδο. Η ενίσχυση της συλλογικής άμυνας, η αύξηση των αμυντικών δαπανών, η στήριξη της Ουκρανίας και η ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας κυριαρχούν στις εργασίες.

Στη Σύνοδο συμμετέχει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με την Αθήνα να επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων, η ελληνική πλευρά προσέρχεται με το μήνυμα ότι η χώρα τηρεί τις συμμαχικές της υποχρεώσεις και βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των νέων αμυντικών στόχων.

Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η Ελλάδα συμμετέχει στη Σύνοδο με την αυτοπεποίθηση ενός κράτους που έχει επενδύσει σταθερά στην άμυνα, έχει ενισχύσει τις Ένοπλες Δυνάμεις και συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που έχουν ήδη προχωρήσει στην υλοποίηση των αποφάσεων της προηγούμενης Συνόδου της Χάγης.

Οι αποφάσεις της Χάγης και οι ελληνικές αμυντικές δαπάνες

Η φετινή Σύνοδος αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς εξετάζεται η πρόοδος εφαρμογής των αποφάσεων της Χάγης, με βασικό άξονα τη σταδιακή αύξηση των επενδύσεων στην άμυνα και την ασφάλεια έως το 2035.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει δαπάνες που αντιστοιχούν στο 5% του ΑΕΠ, εκ των οποίων το 3,5% αφορά αμιγώς στρατιωτικές ανάγκες και το 1,5% ευρύτερες επενδύσεις σε υποδομές, ανθεκτικότητα και αμυντική βιομηχανία.

Η ελληνική πλευρά αναμένεται να παρουσιάσει στοιχεία που δείχνουν ότι η χώρα βρίσκεται ήδη ανάμεσα στους πλέον συνεπείς συμμάχους. Οι αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας για το 2026 εκτιμώνται στο 3,6% του ΑΕΠ, από 2,75% το 2025 και 2,74% το 2024, κατατάσσοντας τη χώρα στην πρώτη πεντάδα των κρατών-μελών που έχουν πετύχει τους νέους στόχους της Συμμαχίας.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την πορεία έχει το δωδεκαετές πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, ύψους 25 δισ. ευρώ. Μέσω αυτού, η Ελλάδα επιδιώκει να αναβαθμίσει τις επιχειρησιακές της δυνατότητες, να ενισχύσει τα οπλικά της συστήματα και να διατηρήσει ισχυρή θέση στον πυρήνα των χωρών που υπερβαίνουν τις ΝΑΤΟϊκές δεσμεύσεις.

Οι βασικές ελληνικές θέσεις στη Σύνοδο αφορούν την ανάδειξη του στρατηγικού ρόλου της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο, την επιβεβαίωση της προσήλωσης στη συλλογική άμυνα, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής θωράκισης και τη στήριξη της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.

Παράλληλα, η Αθήνα προβάλλει τη συνέχιση του εξοπλιστικού προγράμματος, την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας, τις υποδομές διττής χρήσης, τους μηχανισμούς εθνικής και ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας και τη διατήρηση της στρατηγικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.

Τα F-35, η Τουρκία και ο ρόλος του Κογκρέσου

Στο παρασκήνιο της Συνόδου ιδιαίτερο βάρος αποκτά η συζήτηση για το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Το ζήτημα επανήλθε δυναμικά μετά τις αναφορές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί αναζήτησης πολιτικής και νομικής φόρμουλας που θα μπορούσε να ανοίξει δρόμο για άρση των σημερινών εμποδίων.

Οι τοποθετήσεις αυτές αναζωπύρωσαν τη συζήτηση στην Ουάσιγκτον, όπου εξακολουθεί να υπάρχει έντονος προβληματισμός για πιθανή πώληση των υπερσύγχρονων μαχητικών στην Άγκυρα. Οι αντιδράσεις από Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς δείχνουν ότι το θέμα ξεπερνά τις διμερείς σχέσεις ΗΠΑ - Τουρκίας και συνδέεται με τη συνοχή της Συμμαχίας, την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο και το καθεστώς κυρώσεων μετά την αγορά των ρωσικών S-400.

Για την Αθήνα, το ζήτημα αντιμετωπίζεται σε θεσμικό επίπεδο. Η ελληνική κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι δεν παρεμβαίνει στις αμυντικές επιλογές τρίτων χωρών, επισημαίνοντας όμως ότι παραμένουν σε ισχύ οι προβλέψεις της αμερικανικής νομοθεσίας και οι κυρώσεις CAATSA, οι οποίες απαιτούν συγκεκριμένες διαδικασίες και εγκρίσεις από το αμερικανικό Κογκρέσο.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από τον εξοπλιστικό ανταγωνισμό στη συνολική ενίσχυση της ευρωπαϊκής και συμμαχικής άμυνας. Σε αυτό το πλαίσιο, προβάλλει τη σταθερή αύξηση των αμυντικών δαπανών, το πρόγραμμα των 25 δισ. ευρώ και την επιλογή επένδυσης σε προηγμένα οπλικά συστήματα και ισχυρές διεθνείς συμμαχίες.

Η συζήτηση για τα F-35 δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη βελτίωση των σχέσεών της με την Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας την επανατοποθέτησή της στο δυτικό αμυντικό οικοσύστημα. Η προσωπική χημεία Τραμπ - Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δημιουργεί πολιτικό κλίμα, όμως η τελική απόφαση θα κριθεί από πολύ πιο σύνθετους γεωπολιτικούς, στρατηγικούς και θεσμικούς παράγοντες.

Στο περιθώριο της Συνόδου, ιδιαίτερο συμβολισμό είχε και η παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού στις εκδηλώσεις της τουρκικής προεδρίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η σύζυγός του έγιναν δεκτοί στο Προεδρικό Μέγαρο από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τη σύζυγό του, ενώ στη συνέχεια συμμετείχαν στο επίσημο δείπνο προς τιμήν των ηγετών της Συμμαχίας.

Η παρουσία της Ελλάδας στην Άγκυρα αποτυπώνει τη στρατηγική της Αθήνας να συνδυάζει την ενεργό συμμετοχή στις συμμαχικές πρωτοβουλίες με την ενίσχυση της εθνικής αποτρεπτικής ισχύος. Το μήνυμα είναι ότι η χώρα επιδιώκει να παραμείνει στο κέντρο των εξελίξεων, προβάλλοντας ρόλο σταθερότητας σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες.

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη διπλωματικό ορόσημο. Αποτυπώνει τη νέα πραγματικότητα στην ασφάλεια της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να μετατρέψει τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, τις συμμαχίες και τα εξοπλιστικά προγράμματα σε πραγματική στρατηγική ισχύ, με καθαρή εθνική γραμμή και σταθερή αποτρεπτική παρουσία.