Μπάρακ: Σχέσεις με TI Capital και αγωγός Ιράκ-Συρίας

Ο Τομ Μπάρακ, υψηλόβαθμος Αμερικανός διπλωμάτης με αρμοδιότητες στη Μέση Ανατολή, φέρεται να υποστήριξε ενεργά τη συμμετοχή μιας εταιρείας που διοικείται από στενό επιχειρηματικό του συνεργάτη στο φιλόδοξο έργο αναβίωσης του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ-Μπανιάς, ο οποίος θα συνδέει το Ιράκ με τη Συρία. Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του πρακτορείου Reuters, το οποίο επικαλείται τρεις ανώνυμες πηγές με γνώση των συζητήσεων, οι ενέργειες του Μπάρακ ενδέχεται να παραβιάζουν τους αυστηρούς ομοσπονδιακούς κανόνες δεοντολογίας που διέπουν τη συμπεριφορά κρατικών αξιωματούχων.

Τον Ιούλιο του 2026, το Ιράκ και η Συρία προχώρησαν στην υπογραφή μνημονίων κατανόησης με μια κοινοπραξία εταιρειών, στην οποία συμμετέχουν η επενδυτική εταιρεία TI Capital με έδρα την Καλιφόρνια, ο ενεργειακός κολοσσός Chevron και η καταριανή UCC Holding. Στόχος της συμφωνίας είναι η διεξαγωγή ενδελεχών τεχνικών και οικονομικών μελετών για την αποκατάσταση του αγωγού, ο οποίος, εφόσον λειτουργήσει, θα παρακάμπτει το στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, μειώνοντας την εξάρτηση από θαλάσσιες οδούς.

Ο Μπάρακ, ο οποίος υπηρετεί ως ειδικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ για το Ιράκ και τη Συρία, καθώς και ως πρέσβης στην Τουρκία, διατηρεί μακροχρόνια και πολυεπίπεδη επιχειρηματική σχέση με την TI Capital και τον ιδρυτή της, Ζιάντ Γκαντούρ. Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων στη Γερουσία για την επικύρωση του διορισμού του το 2025, ο Μπάρακ είχε αποκαλύψει οικονομικό συμφέρον που του εξασφάλιζε έως και το 20% των κερδών από μια επιχείρηση ακινήτων κοντά στο Σαν Φρανσίσκο. Η εν λόγω επιχείρηση διοικείτο από την TI Capital, με τον Γκαντούρ στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου, και ο Μπάρακ είχε δηλώσει την πρόθεσή του να τη διατηρήσει, όπως προκύπτει από δημόσια αρχεία.

Κατά τη διάρκεια κρίσιμων συναντήσεων με αξιωματούχους της Συρίας και του Ιράκ, οι οποίες έλαβαν χώρα μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, ο Μπάρακ φέρεται να άσκησε έντονες πιέσεις προκειμένου να συμπεριληφθεί η εταιρεία του Γκαντούρ στο έργο του αγωγού. Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από δύο πηγές που έχουν άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων.

Στις 16 Ιουνίου, έναν μήνα πριν από την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας της κοινοπραξίας, ο Μπάρακ και ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Αλί αλ-Ζαΐντι, εξέδωσαν κοινή δήλωση με την οποία επαινούσαν την απόφαση της Βαγδάτης «να προωθήσει ένα μνημόνιο κατανόησης με την TI Capital για την αποκατάσταση του αγωγού Κιρκούκ-Μπανιάς». Αξιοσημείωτο είναι ότι η δήλωση δεν έκανε καμία αναφορά στις εταιρείες Chevron ή UCC σε σχέση με το έργο, εγείροντας ερωτήματα για την επιλεκτική προβολή της TI Capital.

Το Reuters, σε εκτενή έρευνα, δεν εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο Μπάρακ πρόκειται να αποκομίσει άμεσο κέρδος από τον αγωγό ή άλλα συναφή έργα. Ωστόσο, οι στενοί δεσμοί του με τον Γκαντούρ δεν συνιστούν απαραίτητα σύγκρουση συμφερόντων, εκτός εάν αποδειχθεί ότι θα είχε άμεσο όφελος από τον ίδιο τον αγωγό, σύμφωνα με δύο δικηγόρους που μίλησαν στο πρακτορείο.

Παρά ταύτα, ο Ρίτσαρντ Πέιντερ, πρώην δικηγόρος του Λευκού Οίκου και καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, επισημαίνει ότι τίθεται «σοβαρό πρόβλημα» βάσει του κανονισμού που απαγορεύει στους αξιωματούχους να συμμετέχουν σε υποθέσεις που μπορεί να θέσουν εν αμφιβόλω την αμεροληψία τους λόγω προσωπικών ή επιχειρηματικών σχέσεων. Ερωτηθείς για το τι θα έπρεπε να είχε πράξει ο Μπάρακ για να συμμορφωθεί με τους κανόνες, ο Πέιντερ απάντησε κατηγορηματικά: «Να μην έχει καμία απολύτως σχέση με αυτόν τον αγωγό. Να δηλώσει ότι αυτό δεν αποτελεί θέμα στο οποίο συμμετέχει».

Ο Ντον Φοξ, πρώην γενικός νομικός σύμβουλος και εκτελών χρέη διευθυντή στο Γραφείο Κυβερνητικής Δεοντολογίας των ΗΠΑ, υπογράμμισε ότι η προώθηση της TI Capital από τον Μπάρακ θα παραβίαζε επιπλέον έναν κανονισμό που απαγορεύει στους αξιωματούχους να χρησιμοποιούν το αξίωμά τους για να υποστηρίζουν οποιαδήποτε επιχείρηση ή για το ιδιωτικό όφελος ατόμων με τα οποία συνδέονται.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 17 Ιουλίου, ο Μπάρακ είχε δηλώσει ότι η εμπλοκή αμερικανικών εταιρειών στο Ιράκ και τη Συρία συνιστά «ένα νέο παράδειγμα» που αποσκοπεί στη διαφάνεια και τη δημιουργία ευκαιριών στην περιοχή.

Ένας άλλος δικηγόρος, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφερε ότι εναπόκειται στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ να αποφασίσει εάν οι οικονομικές σχέσεις ενός στελέχους του δημιουργούν πιθανή σύγκρουση συμφερόντων. Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε στο Reuters ότι «ο πρέσβης Μπάρακ δεν έχει καμία απολύτως σύνδεση, ρόλο ή οικονομικό συμφέρον στο έργο του αγωγού Κιρκούκ-Μπανιάς», αναγνωρίζοντας ωστόσο τη σχέση του Μπάρακ με την εταιρεία TI Capital.

Σε δήλωση που κατατέθηκε στο Γραφείο Κυβερνητικής Δεοντολογίας των ΗΠΑ τον Μάρτιο του 2025, προτού αναλάβει τα διπλωματικά του καθήκοντα, ο Μπάρακ είχε δηλώσει τη συμμετοχή του στην ACD-TI Oakley Investment LLC, μια κοινοπραξία που κατασκευάζει ένα μεγάλο συγκρότημα κατοικιών κοντά στο Σαν Φρανσίσκο. Η δήλωση δεν ανέφερε το ακριβές μέγεθος του μεριδίου, διευκρίνιζε όμως ότι δικαιούται το 20% των κερδών της εταιρείας μόλις τα έσοδα φτάσουν σε ένα καθορισμένο ελάχιστο όριο. Η ACD-TI διοικείται από την TI Capital και επικεφαλής της είναι ο Γκαντούρ, σύμφωνα με το μητρώο της πολιτείας της Καλιφόρνιας. Στη δήλωση αναφερόταν ότι η συμφωνία κατανομής κερδών δόθηκε ως αντάλλαγμα για υπηρεσίες που παρείχε στην εταιρεία. Ο Μπάρακ αποκάλυψε επίσης ότι είχε αμειβόμενο συμβουλευτικό ρόλο στην επιχείρηση το 2024, χωρίς να διευκρινίζει εάν έλαβε κάποιο ποσό ή το ύψος της αμοιβής του.

Στις 7 Μαρτίου 2025, τρεις εβδομάδες πριν από την ακρόασή του για τον διορισμό του από τη Γερουσία, ο Μπάρακ δήλωσε την ACD-TI Oakley μεταξύ των περιουσιακών στοιχείων που θα διατηρούσε.

Ο αγωγός

Ο αγωγός Κιρκούκ-Μπανιάς, ο οποίος επί δεκαετίες μετέφερε ιρακινό αργό πετρέλαιο στις ακτές της Συρίας, αντιμετώπισε σποραδικές διακοπές λειτουργίας από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 και παρέμενε εκτός λειτουργίας από την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003. Τα σχέδια που είχαν μπει στο συρτάρι για την αναβίωσή του απέκτησαν νέα δυναμική φέτος όταν, υπό τα αμερικανικά πλήγματα, το Ιράν έκλεισε την κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Αρκετά πρόσωπα δήλωσαν στο Reuters τον Αύγουστο ότι η κατασκευή του αγωγού θα απαιτούσε τουλάχιστον τέσσερα χρόνια και θα κόστιζε 15 δισ. δολάρια.

Η ιδέα της ένταξης της TI Capital στο έργο τέθηκε από τον Μπάρακ τον Μάιο στο Παγκόσμιο Συνέδριο του Ινστιτούτου Milken στο Λος Άντζελες, όπως δήλωσε στο Reuters τρίτο πρόσωπο με άμεση γνώση του θέματος. Η συζήτηση, πρόσθεσε, πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της εκδήλωσης.

Καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν μαινόταν, ο Μπάρακ και ο Γκαντούρ συμμετείχαν επίσης σε ένα invite-only πάνελ στο συνέδριο, όπου συζήτησαν με πιο γενικούς όρους την ανάγκη για νέες γραμμές ενεργειακού εφοδιασμού στη Μέση Ανατολή, ανέφερε το ίδιο πρόσωπο.

Εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Milken αρνήθηκε να παράσχει λεπτομέρειες σχετικά με τη συζήτηση στο πάνελ, δηλώνοντας ότι ήταν κλειστή στα μμε.

Ο Μπάρακ διατηρεί επιχειρηματικές σχέσεις με τον Γκαντούρ τουλάχιστον από το 2020, όταν οι δύο άνδρες δημιούργησαν μια εταιρεία SPAC ύψους 250 εκατομμυρίων δολαρίων, η οποία διαλύθηκε αφού ο Μπάρακ συνελήφθη το 2021 με κατηγορίες για δεσμούς με τα ΗΑΕ. Αθωώθηκε το 2022.

Το ιρακινό υπουργικό συμβούλιο κατονόμασε στα τέλη Ιουλίου την TI Capital ως μέλος μιας άλλης κοινοπραξίας μαζί με την UCC Holding και την ConocoPhillips για την αξιολόγηση του κοιτάσματος φυσικού αερίου Akkas, ενός από τα μεγαλύτερα ανεξερεύνητα αποθέματα του Ιράκ. Στην ιστοσελίδα της, η εταιρεία ισχυρίζεται ότι συμμετέχει σε έργα στο λιμάνι Ταρτούς της Συρίας, χωρίς να δίνει λεπτομέρειες. Η λιμενική αρχή της Συρίας δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με την TI Capital, και το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει τον ρόλο της στην Ταρτούς. Η ConocoPhillips δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Πρόσωπο κοντά στον Μπάρακ ανέφερε ότι ο πρέσβης εμπιστευόταν τον Γκαντούρ για να συμβάλει στην υλοποίηση της περιφερειακής στρατηγικής του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η οποία αποσκοπεί στην προσέγγιση του Ιράκ και της Συρίας με τις ΗΠΑ. «Ο Ζιάντ είναι ο εκλεκτός. Επιλεγμένος προσωπικά από τον Μπάρακ», ανέφερε το εν λόγω πρόσωπο.