Την εκτίμηση ότι η βαθιά ενεργειακή αναταραχή που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα λειτουργήσει τελικά ως επιταχυντής για μια νέα φάση μετάβασης στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα διατύπωσε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, σε συνέντευξή του στη Le Figaro. Όπως ανέφερε, η τρέχουσα κρίση είναι η σοβαρότερη που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο κόσμος, ωστόσο ακριβώς αυτή η ένταση αναμένεται να δώσει ώθηση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην πυρηνική ενέργεια και στην εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ υποστήριξε ότι, παρά τη σφοδρότητα της αναταραχής, υπάρχουν λόγοι για συγκρατημένη αισιοδοξία, καθώς τα επόμενα χρόνια αναμένεται να μεταβληθεί σε βάθος η ίδια η δομή του διεθνούς ενεργειακού χάρτη. Η αλλαγή αυτή, όπως είπε, δεν πρόκειται να προσφέρει άμεση διέξοδο στη σημερινή κρίση, θα αναδιαμορφώσει όμως ουσιαστικά τη γεωπολιτική της ενέργειας σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Οι τεχνολογίες που αναμένεται να τρέξουν ταχύτερα
Κατά τον Μπιρόλ, ορισμένες μορφές ενέργειας θα αποκτήσουν σαφές προβάδισμα μέσα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα από άλλες. Στην κορυφή αυτής της επιτάχυνσης τοποθετεί τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ειδικά τα φωτοβολταϊκά και την αιολική ενέργεια, επισημαίνοντας ότι η εγκατάστασή τους μπορεί να προχωρήσει ταχύτερα από άλλες επενδύσεις μεγάλης κλίμακας. Όπως υπογράμμισε, η στροφή προς αυτές τις λύσεις μπορεί να ξεκινήσει μέσα στους επόμενους μήνες, καθώς τα κράτη αναζητούν διέξοδο από το σοκ στην αγορά καυσίμων.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι η κρίση θα ενισχύσει και την επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας στο επίκεντρο της ενεργειακής στρατηγικής πολλών χωρών. Στην ίδια γραμμή, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες, ενώ σημείωσε ότι πρόσθετη ισχύς μπορεί να προκύψει και από την παράταση της λειτουργικής ζωής υπαρχόντων πυρηνικών μονάδων. Την ίδια στιγμή, προέβλεψε μεγαλύτερη ώθηση και στα ηλεκτρικά οχήματα, ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας περιορισμού της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Στο παρόν, προτεραιότητα η εξοικονόμηση
Παρά τις προβλέψεις για επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, ο επικεφαλής του ΔΟΕ ξεκαθάρισε ότι η σημερινή κρίση δεν μπορεί να λυθεί άμεσα με τις τεχνολογίες του αύριο. Για το βραχυπρόθεσμο διάστημα, η βασική γραμμή άμυνας των κρατών παραμένει η όσο το δυνατόν πιο συνετή χρήση της ενέργειας, με έμφαση στην εξοικονόμηση, στη μείωση της σπατάλης και στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας.
Ο ίδιος εμφανίστηκε εξαιρετικά απαισιόδοξος για την τρέχουσα φάση της κρίσης, επιμένοντας ότι η κλίμακα της διαταραχής στον ενεργειακό εφοδιασμό δεν έχει προηγούμενο. Σε προηγούμενες δημόσιες παρεμβάσεις του, αλλά και σε πρόσφατες δηλώσεις που αναπαρήγαγαν διεθνή μέσα, είχε ήδη προειδοποιήσει ότι οι απώλειες προσφοράς ενέργειας τον Απρίλιο αναμένεται να είναι αισθητά μεγαλύτερες από εκείνες του Μαρτίου.
Γιατί προειδοποιεί για «μαύρο Απρίλιο»
Ο Μπιρόλ υποστήριξε ότι η παρούσα κρίση είναι βαρύτερη από τις μεγάλες αναταράξεις του 1973, του 1979 και του 2022 μαζί, καθώς η σύγκρουση δεν πλήττει μόνο τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά διακόπτει και μια κεντρική αρτηρία της παγκόσμιας οικονομίας, επηρεάζοντας παράλληλα λιπάσματα, πετροχημικά προϊόντα, ήλιο και άλλες κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.
Η ανησυχία του συνδέεται άμεσα με την κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ. Ο επικεφαλής του ΔΟΕ έχει προειδοποιήσει ότι αν το πέρασμα παραμείνει ουσιαστικά κλειστό καθ’ όλη τη διάρκεια του Απριλίου, η παγκόσμια αγορά θα χάσει περίπου διπλάσιο όγκο αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων σε σύγκριση με τον Μάρτιο. Το σενάριο αυτό τροφοδοτεί ήδη φόβους για νέα άνοδο των τιμών, επιτάχυνση του πληθωρισμού και επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης.
Στο ίδιο πλαίσιο, έχει προειδοποιήσει ότι δεκάδες ενεργειακές υποδομές έχουν δεχθεί πλήγματα στη Μέση Ανατολή και ότι η αποκατάσταση σημαντικού μέρους τους θα απαιτήσει πολύ χρόνο. Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί ο ΔΟΕ αντιμετωπίζει την κρίση όχι ως μια σύντομη αναταραχή της αγοράς, αλλά ως καταλύτη για μια πιο βίαιη και επιταχυνόμενη αναδιάταξη του παγκόσμιου ενεργειακού μοντέλου.
