Μπούστρας: Κρίσιμη η πρόληψη για τις πυρκαγιές

Ο καθηγητής Εκτίμησης Κινδύνου του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, Γιώργος Μπούστρας, σε συνέντευξή του στο ΕΡΤnews, τόνισε την επιτακτική ανάγκη να μετατοπιστεί το ενδιαφέρον από την πυρόσβεση στην πρόληψη και τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιών. Εξέφρασε τη θλίψη του για τις ανθρώπινες απώλειες και τα συλλυπητήριά του στις οικογένειες των θυμάτων, ενώ απέτισε φόρο τιμής στους πυροσβέστες και σε όλους όσους δίνουν καθημερινά μάχη με τις φλόγες.

Ο κ. Μπούστρας επισήμανε ότι βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή του Αυγούστου και οι προβλέψεις για τις επόμενες ημέρες δεν είναι ευοίωνες. Υπογράμμισε την ανάγκη για ψυχραιμία, αυτοσυγκράτηση και σεβασμό προς όσους επιχειρούν στα μέτωπα, δίνοντας προτεραιότητα στη διάσωση ανθρώπινων ζωών και έπειτα στην προστασία περιουσιών και περιβάλλοντος.

Η πολυπλοκότητα κάθε πυρκαγιάς

Ο καθηγητής ξεκαθάρισε ότι είναι αδύνατον να προβλεφθεί με απόλυτη ακρίβεια η εξέλιξη μιας πυρκαγιάς, τονίζοντας ότι όποιος ισχυρίζεται το αντίθετο διατυπώνει ψευδείς βεβαιότητες. Παρά την επιστημονική πρόοδο, παραμένουν άγνωστοι πολλοί μηχανισμοί ανάπτυξης και μετάδοσης της φωτιάς. Η συμπεριφορά της εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το ανάγλυφο του εδάφους, η πυκνότητα και το είδος της βλάστησης, η θέση των κατοικιών, το οδικό δίκτυο και οι μετεωρολογικές συνθήκες.

Ο κ. Μπούστρας υπογράμμισε ότι κάθε πυρκαγιά αποτελεί ένα μοναδικό συμβάν, το οποίο πρέπει να μελετάται ξεχωριστά μετά την κατάσβεση, ώστε τα συμπεράσματα να ενσωματώνονται σε νέους κανονισμούς και επιχειρησιακά σχέδια.

Η στροφή στην πρόληψη

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η δημόσια συζήτηση αρχίζει να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα σβήσουμε μια φωτιά, αλλά πώς θα μειώσουμε τον κίνδυνο πριν αυτή εκδηλωθεί. Η πρόληψη περιλαμβάνει καθαρισμούς, αραιώσεις βλάστησης, διαχείριση καύσιμης ύλης και διαρκή φροντίδα των δασικών εκτάσεων. Ωστόσο, η πρόληψη από μόνη της δεν αρκεί, καθώς απαιτείται ένα ισορροπημένο μείγμα πρόληψης και αποτελεσματικής καταστολής.

Ως παράδειγμα, ο κ. Μπούστρας ανέφερε την Πορτογαλία και την Ισπανία, χώρες με σημαντικές επενδύσεις σε πρόληψη και πυρόσβεση, οι οποίες όμως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν καταστροφικές πυρκαγιές και ανθρώπινες απώλειες.

Η ατομική ευθύνη των πολιτών

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο καθηγητής στην ατομική ευθύνη όσων κατοικούν μέσα ή κοντά σε δασικές περιοχές. Η κατοίκηση σε δάσος συνεπάγεται συγκεκριμένους κινδύνους, και κάθε ιδιοκτήτης οφείλει να λαμβάνει μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος χώρου της κατοικίας του. Ο καθαρισμός δεν περιορίζεται στην απομάκρυνση ξερών χόρτων, αλλά περιλαμβάνει και το κλάδεμα των δέντρων, ώστε να μην ακουμπούν σε μπαλκόνια και στέγες, καθώς και την προσοχή στα υλικά των κουφωμάτων και των εξωτερικών τμημάτων του κτιρίου.

Ο κ. Μπούστρας διευκρίνισε ότι η λύση δεν είναι η απομάκρυνση των ανθρώπων από τα δάση, αλλά η προσαρμογή της συμπεριφοράς τους στις συνθήκες και τους κινδύνους του φυσικού περιβάλλοντος.

Οι ακραίοι άνεμοι και τα όρια των εναέριων μέσων

Αναφερόμενος στις καιρικές συνθήκες, ο κ. Μπούστρας σημείωσε ότι σε ορισμένες περιοχές καταγράφηκαν πρωτοφανείς ριπές ανέμου που έφτασαν περίπου τα 120 χιλιόμετρα την ώρα. Υπό αυτές τις συνθήκες, περιορίζεται δραματικά η δυνατότητα των εναέριων μέσων να επιχειρήσουν με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, από τη στιγμή που θα ξεκινούσε μια φωτιά με τέτοιους ανέμους, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να σταματήσει. Γι' αυτό, σε τέτοιες ημέρες, το κρίσιμο ζήτημα είναι να μην υπάρξει έναρξη πυρκαγιάς.

Πρόσθεσε ότι μια πυρκαγιά μεγάλης έντασης δημιουργεί το δικό της μικροκλίμα, με υψηλές θερμοκρασίες και τοπικούς ανέμους, που δυσχεραίνουν την πρόβλεψη της πορείας της και την κατάσβεσή της.

Η προδιαγεγραμμένη καύση και η κουλτούρα ασφάλειας

Μεταξύ των νέων εργαλείων πρόληψης, ο κ. Μπούστρας αναφέρθηκε στην προδιαγεγραμμένη καύση, δηλαδή την ελεγχόμενη απομάκρυνση της πλεονάζουσας καύσιμης ύλης υπό συγκεκριμένες συνθήκες και με την επίβλεψη ειδικών. Πρόκειται για ένα εργαλείο που μπορεί σταδιακά να αξιοποιηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες και, σε βάθος χρόνου, από κατάλληλα εκπαιδευμένες και πιστοποιημένες τοπικές κοινωνίες. Ένας τέτοιος καθαρισμός μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου για δύο ή τρία χρόνια.

Καταλήγοντας, ο καθηγητής υπογράμμισε ότι οι επενδύσεις στην ασφάλεια χρειάζονται χρόνο, καθώς προϋποθέτουν αλλαγή νοοτροπίας και ενεργή συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας. Όπως ανέφερε, η ασφάλεια είναι κουλτούρα, και για να οικοδομηθεί χρειάζεται εκπαίδευση στα σχολεία, επιμόρφωση των πολιτών, συγκεκριμένες δράσεις και ένα σαφές νομικό πλαίσιο. Τέλος, τόνισε την ανάγκη να αντιμετωπίσουμε τα πράγματα με ψυχραιμία και να εξετάσουμε πώς μπορούμε όλοι να συμμετέχουμε στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των καταστροφών και της κλιματικής αλλαγής.