ΝΑΤΟ: Μήνυμα Μητσοτάκη για Τουρκία, F-35 και casus belli

Σαφές μήνυμα προς τους συμμάχους ότι η πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 δεν μπορεί να εξεταστεί σαν τεχνική ή διμερής υπόθεση Ουάσιγκτον - Άγκυρας έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την Άγκυρα, προσερχόμενος στις εργασίες της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός, αποφεύγοντας ευθεία αναφορά στον Αμερικανό πρόεδρο, υπογράμμισε ότι η συνοχή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας προϋποθέτει σεβασμό στις σχέσεις καλής γειτονίας, στα κυριαρχικά δικαιώματα και στις ευαισθησίες όλων των κρατών-μελών. Η παρέμβασή του είχε σαφή αποδέκτη την Άγκυρα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να επιστρέψει στο τραπέζι των F-35.

Η Αθήνα επιμένει ότι οι ισορροπίες ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο δεν μπορούν να παραβλέπουν τις ελληνικές ανησυχίες. Η επαναφορά της Τουρκίας σε ένα πρόγραμμα προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών θα έχει άμεση γεωπολιτική βαρύτητα, ιδίως όσο παραμένει σε ισχύ η τουρκική απειλή πολέμου σε περίπτωση άσκησης νόμιμων ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

«Μια Συμμαχία πρέπει να στηρίζεται στις σχέσεις καλής γειτονίας. Ειδικά όταν η χώρα μου απειλείται με πόλεμο από την Τουρκία αν ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι όλες οι ευαισθησίες όλων των μελών λαμβάνονται υπόψη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Το casus belli στο κέντρο της ελληνικής παρέμβασης

Με τη συγκεκριμένη αναφορά, ο πρωθυπουργός επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα του casus belli, δηλαδή της απειλής πολέμου που διατηρεί η Τουρκία σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων. Η ελληνική πλευρά θέτει το θέμα ως ζήτημα αρχής για μια αμυντική συμμαχία, στην οποία ένα κράτος-μέλος απειλεί άλλο κράτος-μέλος με χρήση στρατιωτικής βίας.

Η τοποθέτηση Μητσοτάκη έρχεται σε μια λεπτή συγκυρία. Η Τουρκία αξιοποιεί τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα για να προβάλλει εικόνα επαναπροσέγγισης με τη Δύση, ενώ ταυτόχρονα πιέζει για άρση περιορισμών και επανένταξη στα εξοπλιστικά προγράμματα από τα οποία αποκλείστηκε μετά την αγορά των ρωσικών S-400.

Η Αθήνα αντιλαμβάνεται ότι η συζήτηση για τα F-35 δεν περιορίζεται στον αμυντικό σχεδιασμό των Ηνωμένων Πολιτειών. Συνδέεται με την περιφερειακή ισορροπία ισχύος, την αποτροπή, το Αιγαίο, την Κύπρο και τη συνολική στάση της Τουρκίας απέναντι στο διεθνές δίκαιο.

Παρά τη σκληρή επισήμανση για τις τουρκικές απειλές, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κράτησε ανοικτή τη γραμμή του διαλόγου. «Είναι πάντα χαρά να επισκέπτομαι την Άγκυρα. Ήμουν πάντα υπέρμαχος της βελτίωσης των σχέσεων των δύο κρατών», ανέφερε, επιχειρώντας να δείξει ότι η Ελλάδα επιδιώκει σταθερότητα, υπό τον όρο του σεβασμού των κανόνων.

Η ελληνική στάση κινείται πάνω σε μια λεπτή ισορροπία: διάλογος με την Τουρκία, χωρίς αποδοχή τετελεσμένων και χωρίς υποβάθμιση των απειλών. Το μήνυμα προς τους συμμάχους είναι ότι η αποκλιμάκωση δεν μπορεί να γίνεται σε βάρος της ασφάλειας της Ελλάδας.

Η Ελλάδα ως συνεπής σύμμαχος και ο ευρωπαϊκός πυλώνας άμυνας

Στο πρώτο μέρος των δηλώσεών του, ο πρωθυπουργός ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας ως συνεπούς συμμάχου του ΝΑΤΟ. Υπενθύμισε ότι η χώρα τήρησε τις δεσμεύσεις της στις αμυντικές δαπάνες ακόμη και σε περιόδους βαθιάς δημοσιονομικής πίεσης, όταν η ελληνική κοινωνία βρισκόταν υπό καθεστώς λιτότητας.

«Τηρούμε πάντοτε τις δεσμεύσεις μας όσον αφορά τις δαπάνες για το ΝΑΤΟ, ακόμη και σε περιόδους λιτότητας. Σήμερα είμαστε μία από τις πέντε χώρες που ηγούνται στο ζήτημα των αμυντικών δαπανών», σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Η αναφορά αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια της Αθήνας να παρουσιάσει την Ελλάδα ως αξιόπιστο και σταθερό εταίρο της Συμμαχίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από τους Ευρωπαίους συμμάχους αυξημένη συμβολή στην κοινή άμυνα. Η Ελλάδα αξιοποιεί το υψηλό επίπεδο αμυντικών δαπανών ως διπλωματικό κεφάλαιο.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξή του στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, διευκρινίζοντας ότι την αντιλαμβάνεται ως ισχυρό ευρωπαϊκό πυλώνα μέσα στο ΝΑΤΟ. «Ήμουν πάντα υπέρ της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Όχι ως ανταγωνιστής, αλλά ως ένας ισχυρός πυλώνας του ΝΑΤΟ», ανέφερε.

Η θέση αυτή αποτυπώνει τη βασική γραμμή της ελληνικής διπλωματίας: ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα, βαθύτερη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας μέσα στο δυτικό στρατηγικό πλαίσιο.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η ανακωχή μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν θα διατηρηθεί. Προειδοποίησε ότι νέα ένταση στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στο κόστος ζωής.

«Σε μια εποχή που το κόστος ζωής είναι το νούμερο ένα πρόβλημα για τις κυβερνήσεις, όλοι ελπίζουμε ότι θα αποφύγουμε νέες εντάσεις που θα οδηγήσουν σε νέες αυξήσεις», δήλωσε, συνδέοντας τη γεωπολιτική αστάθεια με τις πληθωριστικές πιέσεις και την καθημερινότητα των πολιτών.

Η ελληνική παρουσία στη Σύνοδο της Άγκυρας έχει διπλό στόχο. Από τη μία, να ενισχύσει το προφίλ της Ελλάδας ως αξιόπιστου συμμάχου που τηρεί τις αμυντικές δεσμεύσεις του. Από την άλλη, να καταστήσει σαφές ότι η ενότητα του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να οικοδομείται με σιωπή απέναντι σε απειλές, αναθεωρητισμούς και αμφισβητήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το μήνυμα Μητσοτάκη είναι σαφές: η Τουρκία μπορεί να επιδιώκει την επιστροφή της στα F-35 και την πλήρη αποκατάστασή της στη δυτική αμυντική αρχιτεκτονική, όμως η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί να αγνοηθούν οι δικές της ανησυχίες ασφαλείας. Η Συμμαχία απαιτεί συνοχή, και η συνοχή απαιτεί κανόνες που να ισχύουν για όλους.