Ναυάγησε το φιλόδοξο σχέδιο FCAS Γαλλίας-Γερμανίας

Το πρόγραμμα FCAS (Future Combat Air System), ένα από τα πλέον φιλόδοξα αμυντικά σχέδια της Ευρώπης, οδηγήθηκε σε οριστικό ναυάγιο. Η κοινή πρωτοβουλία της Άνγκελα Μέρκελ και του Εμμανουέλ Μακρόν, που ξεκίνησε το 2017, είχε ως στόχο τη δημιουργία ενός μαχητικού αεροσκάφους έκτης γενιάς, με συνολικό προϋπολογισμό που άγγιζε τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ. Το έργο, στο οποίο συμμετείχε και η Ισπανία με μικρότερο ποσοστό, θεωρούνταν σημαία για την ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία. Ωστόσο, τη Δευτέρα, πρώτα το Βερολίνο και στη συνέχεια το Παρίσι επιβεβαίωσαν την εγκατάλειψη του σχεδίου, επικαλούμενα αγεφύρωτες διαφορές.

Οι ρίζες της αποτυχίας

Τα προβλήματα είχαν κάνει την εμφάνισή τους από τα πρώτα στάδια, κυρίως μεταξύ των δύο βασικών εταιρειών που ανέλαβαν την υλοποίηση, της γαλλικής Dassault και της γερμανικής Airbus. Η γαλλική πλευρά επεδίωκε την πρωτοκαθεδρία στο έργο, γεγονός που προκαλούσε εντάσεις με τους Γερμανούς εταίρους. Παράλληλα, οι Γάλλοι ήθελαν το αεροσκάφος να μπορεί να φέρει πυρηνικά όπλα και να έχει δυνατότητα προσνήωσης και απονήωσης από τα αεροπλανοφόρα τους, απαιτήσεις που δεν ενδιέφεραν τη Γερμανία. Παρά τις πολιτικές παρεμβάσεις, όπως η συνάντηση του καγκελάριου Μερτς με τον Μακρόν τον περασμένο Μάρτιο στο Βερολίνο, και την αρχική αισιοδοξία για συμβιβασμό, οι διαφορές αποδείχθηκαν αξεπέραστες.

Ο Εμμανουέλ Μακρόν είχε επιχειρήσει να δώσει έναν τόνο αισιοδοξίας, δηλώνοντας στο περιθώριο συνόδου κορυφής της ΕΕ ότι είχε συζητήσει το θέμα με τον Γερμανό καγκελάριο. "Αποφασίσαμε από κοινού να επιχειρήσουμε μια προσέγγιση μεταξύ της Airbus και της Dassault τις επόμενες εβδομάδες", είχε αναφέρει, εκφράζοντας την ελπίδα για μια κοινή πορεία "ήρεμα και με σεβασμό". Ωστόσο, οι πολιτικοί δεν κατάφεραν να επιβληθούν στους μάνατζερ των εταιρειών, γεγονός που αποτέλεσε σημείο κριτικής προς τη γερμανική κυβέρνηση από την αντιπολίτευση, ιδιαίτερα από τους Πράσινους και την Αριστερά.

Αλαζονεία και αγεφύρωτες διαφορές

Η στάση του Γάλλου επικεφαλής της Dassault, Έρικ Τραπιέ, υπήρξε καταλυτική. Οι δηλώσεις του, που χαρακτηρίστηκαν αλαζονικές από τη γερμανική πλευρά, ανέφεραν: "Το έχω πει από την αρχή: θέλω σαφή ηγεσία, όχι μόνο στα χαρτιά. Όταν συνεργάζονται δύο, το ένα άτομο είναι καλύτερο από το άλλο, και το άλλο μαθαίνει στη διαδικασία. Αλλά αν ακόμα μαθαίνει, δεν χρειάζεται να αναλάβει αμέσως την ηγεσία". Αυτές οι δηλώσεις ενίσχυσαν τις υποψίες του Βερολίνου ότι η Γαλλία, επιβαρυμένη με υψηλό χρέος, ήθελε να διατηρήσει τον έλεγχο στην τεχνογνωσία και τις συμβάσεις, ενώ οι Γερμανοί θα περιορίζονταν σε ρόλο χρηματοδότη.

Μια ανέφικτη πρόταση και το τέλος

Η ηγεσία του συνδικάτου μετάλλου στη Γερμανία πρότεινε τη δημιουργία δύο διαφορετικών τύπων αεροσκαφών για να καλύψουν τις ανάγκες κάθε χώρας. Ωστόσο, η πρόταση κρίθηκε εξαιρετικά κοστοβόρα και περίπλοκη, ενώ από την κυβέρνηση Μερτς τα μηνύματα ήταν ξεκάθαρα: "η υπομονή αρχίζει να εξαντλείται". Η ανακοίνωση της ακύρωσης από το Βερολίνο προηγήθηκε κατά αρκετές ώρες της επιβεβαίωσης από το Παρίσι, υπογραμμίζοντας την έλλειψη συντονισμού.

Το ναυάγιο του FCAS αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τον συντονισμό των Ευρωπαίων στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Παρότι υπήρξαν διαβεβαιώσεις ότι το ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας των αεροπορικών και επίγειων δυνάμεων θα συνεχιστεί, η πικρή γεύση από την αποτυχία αυτής της μεγαλεπήβολης ιδέας παραμένει.

Αναζήτηση νέων εταίρων

Η ανακοίνωση ότι η Airbus και η Dassault θα αναπτύξουν από κοινού ένα σύστημα επικοινωνίας, τουλάχιστον για το μελλοντικό "Combat Cloud" με drones, μοιάζει με απεγνωσμένη προσπάθεια διάσωσης των προσχημάτων. Η Γερμανία καλείται τώρα να αναζητήσει νέους εταίρους για ένα μαχητικό αεροσκάφος επόμενης γενιάς, όπως εκτιμούν πολιτικοί αναλυτές. Παράλληλα, παραμένει το ερώτημα για τη χρησιμότητα των πανάκριβων μαχητικών στην εποχή του πολέμου με drones, ένα ζήτημα που αναμένεται να διευκρινιστεί από τους ειδικούς.