ΝΔ: Τα σενάρια χωρίς αυτοδυναμία και ο φόβος της διαδοχής

Η συζήτηση για το τι θα συμβεί αν η Νέα Δημοκρατία δεν κατακτήσει αυτοδυναμία έχει πλέον περάσει από το παρασκήνιο στο κέντρο της πολιτικής σκηνής. Το Μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να επιμένει στο αφήγημα της κυριαρχίας του Κυριάκου Μητσοτάκη, όμως οι δημόσιες παρεμβάσεις στελεχών και πρώην κεντρικών παραγόντων της κυβέρνησης δείχνουν ότι το κυβερνητικό οικοδόμημα δεν κινείται πια με την ίδια βεβαιότητα.

Το βασικό σενάριο, σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας, προβλέπει προσφυγή σε νέες κάλπες μετά την ολοκλήρωση των διερευνητικών εντολών. Υπάρχει όμως και δεύτερη εκδοχή, βαρύτερη πολιτικά: αν το αποτέλεσμα θεωρηθεί ήττα μεγάλης έκτασης, ο πρωθυπουργός να παραιτηθεί και να ανοίξει διαδικασία διαδοχής στη ΝΔ.

Στην πολιτική υπάρχουν θέματα που συχνά μένουν στην περιοχή της ασάφειας. Δεν εξαφανίζονται. Απλώς διατυπώνονται με τρόπο που επιτρέπει στους εμπλεκόμενους να τα υιοθετήσουν όταν τους συμφέρει ή να τα αποδώσουν σε παρεξήγηση όταν προκαλούν κόστος. Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης.

Η ισορροπία που συντηρούσε την εικόνα της αδιατάρακτης πρωθυπουργικής κυριαρχίας έχει ραγίσει. Τρεις διαφορετικές παρεμβάσεις, από τον Άδωνι Γεωργιάδη, τον Νικήτα Κακλαμάνη και τον Γρηγόρη Δημητριάδη, έφεραν στην επιφάνεια τρία ευαίσθητα μέτωπα: την επόμενη ημέρα αν χαθεί η αυτοδυναμία, τον πραγματικό χρόνο των εκλογών και το ανοιχτό βάρος των υποκλοπών πάνω από το Μαξίμου.

Το σενάριο Σαμαρά και η απώλεια της βεβαιότητας

Ο Άδωνις Γεωργιάδης άνοιξε δημόσια μια συζήτηση που μέχρι πρότινος κυκλοφορούσε κυρίως σε ιδιωτικές συνομιλίες στελεχών. Με τη θέση ότι η ΝΔ θα μπορούσε να συζητήσει με τον Αντώνη Σαμαρά, εφόσον εκείνος δεν έθετε θέμα άλλου πρωθυπουργού πέραν του Κυριάκου Μητσοτάκη, έφερε στο προσκήνιο ένα μετεκλογικό σενάριο που το Μέγαρο Μαξίμου δεν ήθελε να δει να νομιμοποιείται.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο πρωθυπουργικό επιτελείο η δήλωση προκάλεσε έντονη ενόχληση, καθώς εκτιμήθηκε ότι λειτουργεί ως πολιτική ατζέντα για τον πρώην πρωθυπουργό. Το πραγματικό πρόβλημα για το Μαξίμου, όμως, βρίσκεται αλλού: για πρώτη φορά στέλεχος της ΝΔ έθεσε εμμέσως το ζήτημα κυβέρνησης συνεργασίας και μάλιστα με ανοιχτή την παράμετρο του ποιος θα είναι πρωθυπουργός.

Με την αυτοδυναμία να παραμένει δύσκολη υπόθεση, κάθε δημόσια νύξη για συνεργασίες αποκτά βαρύτητα. Η άμεση αποδοκιμασία από τον Παύλο Μαρινάκη έδειξε ότι η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο. Αν η ΝΔ συνηθίσει την κοινωνία στην ιδέα ότι μπορεί να αναζητήσει συμμάχους, τότε το δίλημμα της αυτοδυναμίας αποδυναμώνεται και οι εσωκομματικές αξιώσεις πολλαπλασιάζονται.

Πρόσωπα που συνομιλούν με τον κ. Γεωργιάδη μεταφέρουν ότι ο ίδιος θεωρεί αντιφατικό να εμφανίζεται πιθανή μια συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ, ενώ να αποκλείεται εκ των προτέρων οποιαδήποτε συνεννόηση με τον Αντώνη Σαμαρά. Κατά την ίδια ανάγνωση, θα ήταν πολιτικά πιο χρήσιμο για τη ΝΔ να αφήσει τον πρώην πρωθυπουργό να απορρίψει ο ίδιος τη συνεργασία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, παρά να τον αντιμετωπίζει με βεβαιότητες περί πολιτικής εξαφάνισης.

Στο εσωτερικό της παράταξης οι εκτιμήσεις διίστανται. Ορισμένα στελέχη φοβούνται ότι ένα κόμμα Σαμαρά θα προκαλέσει πραγματική ζημιά στη ΝΔ, ακόμη και με περιορισμένο ποσοστό. Άλλοι πιστεύουν ότι η παράταξη θα τιμωρήσει μια νέα διάσπαση, όπως συνέβη και στο παρελθόν. Μέχρι ο πρώην πρωθυπουργός να αποσαφηνίσει τις προθέσεις του, η αβεβαιότητα λειτουργεί υπέρ του, καθώς όλοι αναγκάζονται να υπολογίζουν το ενδεχόμενο παρέμβασής του.

Αν η ΝΔ δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία, το πολιτικό σταυροδρόμι θα είναι σκληρό. Η πρώτη επιλογή θα είναι η αναζήτηση νέας λαϊκής εντολής μέσα από δεύτερες εκλογές. Η δεύτερη, σε περίπτωση βαριάς ήττας, θα είναι η αποχώρηση Μητσοτάκη από την ηγεσία και η έναρξη διαδικασίας διαδοχής στην Κοινοβουλευτική Ομάδα.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο νέος αρχηγός δεν θα είναι απλώς επικεφαλής του πρώτου κόμματος. Θα είναι εν δυνάμει υποψήφιος πρωθυπουργός, με ανάγκη ισχυρής νομιμοποίησης, κομματικού συνεδρίου και εσωκομματικών εκλογών. Έμπειρα στελέχη προειδοποιούν ήδη ότι μια τέτοια διαδικασία δεν θα είναι περίπατος. Οι υποψήφιοι μπορεί να είναι περισσότεροι από όσους σήμερα εμφανίζονται και ο κίνδυνος διάσπασης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας δεν είναι θεωρητικός.

Οι λεγόμενοι δελφίνοι δεν περιμένουν παθητικά. Χτίζουν δίκτυα, μετρούν βουλευτές, αναζητούν συμμαχίες και προετοιμάζονται για σενάρια που δημοσίως κανείς δεν θέλει να περιγράψει. Η ΝΔ εξακολουθεί να εμφανίζεται ως ενιαία δύναμη, όμως κάτω από την επιφάνεια έχει αρχίσει η προεργασία της επόμενης ημέρας.

Οι εκλογές, οι υποκλοπές και η πίεση στο Μαξίμου

Ο Νικήτας Κακλαμάνης πρόσθεσε δεύτερο σημείο πίεσης, παρεμβαίνοντας στη συζήτηση για τον χρόνο των εκλογών. Η αναφορά του σε εκλογές τον Οκτώβριο, ως τυπικά πρόωρες και πιθανό αντίδοτο στην πολιτική τοξικότητα, ερμηνεύτηκε στο εσωτερικό της ΝΔ ως ένδειξη ότι η κυβερνητική πορεία δύσκολα φτάνει χωρίς φθορά μέχρι την άνοιξη του 2027.

Το Μέγαρο Μαξίμου απάντησε με διαβεβαιώσεις ότι οι εκλογές θα γίνουν το 2027. Την ίδια ώρα, όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε από υπουργούς και Βουλή να κλείσουν όλες οι εκκρεμότητες έως το τέλος Αυγούστου. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από πολλούς ως προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο, ακόμη και αν η επίσημη γραμμή επιμένει στην εξάντληση της τετραετίας.

Ο τρίτος παράγοντας είναι ο Γρηγόρης Δημητριάδης, το πρόσωπο που συνδέθηκε όσο λίγα με το επιτελικό Μαξίμου της πρώτης περιόδου Μητσοτάκη. Από την απόλυτη εγγύτητα στην εξουσία πέρασε στο περιθώριο και σήμερα επιχειρεί να επανεμφανιστεί πολιτικά, μέσα από κομματική κινητικότητα, δημόσιες εμφανίσεις και συνεντεύξεις.

Οι τελευταίες δηλώσεις του προκάλεσαν αμηχανία και οργή στο πρωθυπουργικό περιβάλλον. Η φράση ότι «έφαγε τη σφαίρα για το αφεντικό» άνοιξε ξανά το πολιτικό ερώτημα για το τι γνώριζε και ποιος είχε την τελική ευθύνη στη διαχείριση του σκανδάλου των υποκλοπών.

Ακόμη πιο βαρύ πολιτικά θεωρείται το μήνυμα ότι δεν σκοπεύει να πει ποτέ περισσότερα για την υπόθεση. Όταν η κυβερνητική εκδοχή, που ακολούθως υιοθετήθηκε θεσμικά, αποδίδει τις παράνομες παρακολουθήσεις σε ιδιώτες, η επίκληση σιωπής από έναν πρώην πανίσχυρο παράγοντα του Μαξίμου δημιουργεί νέα ερωτήματα.

Ο κ. Δημητριάδης είχε καταθέσει στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου τον Ιούνιο του 2024 ότι δεν γνωρίζει τίποτα για την υπόθεση και ότι τα ενημερωτικά δελτία της ΕΥΠ που παραλάμβανε καθημερινά τα παρέδιδε απευθείας στον πρωθυπουργό. Η πολιτική δυσκολία είναι προφανής: αν κληθεί εκ νέου να εξηγήσει αν γνωρίζει κάτι ή αν απλώς αφήνει υπονοούμενα, η υπόθεση μπορεί να επιστρέψει στο κέντρο της δημόσιας ζωής με μεγαλύτερη ένταση.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο πληθαίνουν οι περιγραφές ενός πρωθυπουργού που δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις. Η εικόνα αυτή συνδέεται με τις ανοιχτές εκκρεμότητες: υποκλοπές, Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, εσωκομματική δυσαρέσκεια, σενάρια Σαμαρά και φόβος διαρροών σε κρίσιμες κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες.

Η σύγκληση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ, λίγες ημέρες πριν κλείσει η Βουλή, δείχνει την ανάγκη του Μαξίμου να εκτονώσει εσωτερικές πιέσεις πριν αυτές πάρουν δημόσια μορφή. Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, οι ισορροπίες μεταξύ βουλευτών και οι πολλαπλές εστίες δυσφορίας καθιστούν αναγκαία μια επιχείρηση ελέγχου ζημιών.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αποδείξει ότι δεν εγκαταλείπει εύκολα την πολιτική μάχη. Το στοιχείο αυτό στο παρελθόν παρουσιαζόταν ως αποφασιστικότητα. Σήμερα, σε ένα κόμμα που βλέπει την αυτοδυναμία να απομακρύνεται και τα εσωτερικά μέτωπα να ανοίγουν, η ίδια επιμονή προκαλεί φόβο σε φίλους και αντιπάλους. Η ΝΔ μπαίνει σε περίοδο όπου το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα κερδίσει τις εκλογές, αλλά αν θα μπορέσει να ελέγξει την επόμενη ημέρα της.