Νέα ανάσα για οφειλέτες: Ποιοι μπαίνουν στον εξωδικαστικό και τι κερδίζουν

Νέα δυνατότητα συνολικής ρύθμισης χρεών αποκτούν πολίτες και επιχειρήσεις, καθώς ενεργοποιείται η ηλεκτρονική πλατφόρμα του ανανεωμένου εξωδικαστικού μηχανισμού. Η σημαντική αλλαγή αφορά τη μείωση του κατώτατου ορίου οφειλών, γεγονός που ανοίγει την πόρτα της διαδικασίας σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό οφειλετών.

Με το νέο πλαίσιο, μπορούν πλέον να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό όσοι έχουν συνολικές οφειλές άνω των 5.000 ευρώ, ενώ μέχρι σήμερα το αντίστοιχο όριο ήταν τα 10.000 ευρώ. Η αλλαγή αυτή διευρύνει ουσιαστικά την περίμετρο των δικαιούχων και δίνει πρόσβαση σε μικροοφειλέτες που μέχρι πρότινος έμεναν εκτός διαδικασίας.

Εκτιμάται ότι με τη μείωση του ορίου έως και ένα εκατομμύριο επιπλέον οφειλέτες θα μπορούν δυνητικά να ρυθμίσουν τα χρέη τους μέσω του μηχανισμού, αξιοποιώντας μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.

Στην πράξη, η ρύθμιση μπορεί να αποτελέσει ανάσα για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που έχουν συσσωρευμένες υποχρεώσεις, αδυνατούν να τις εξυπηρετήσουν με τα συνήθη εργαλεία και αναζητούν μια πιο οργανωμένη λύση. Το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης διαμορφώνεται στα 50 ευρώ, στοιχείο που καθιστά τη διαδικασία πιο προσιτή για οικονομικά ευάλωτους οφειλέτες.

Έως 240 δόσεις για Δημόσιο και 420 για τράπεζες

Ο ανανεωμένος εξωδικαστικός μηχανισμός προβλέπει ρύθμιση οφειλών προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ σε έως 240 δόσεις. Για χρέη προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, τους λεγόμενους servicers, οι δόσεις μπορούν να φτάσουν έως και τις 420.

Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά. Ο οφειλέτης καλείται να δηλώσει αναλυτικά τα εισοδήματά του, την περιουσιακή του κατάσταση και το σύνολο των οικονομικών του υποχρεώσεων, ώστε να διαμορφωθεί πλήρης εικόνα της δυνατότητάς του να αποπληρώσει.

Στη συνέχεια, ο αλγόριθμος του μηχανισμού επεξεργάζεται τα δεδομένα και παράγει την πρόταση ρύθμισης. Μέσα από αυτή καθορίζονται το ύψος της μηνιαίας δόσης, η διάρκεια αποπληρωμής και οι συνολικοί όροι διευθέτησης των χρεών.

Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, προβλέπεται ακόμη και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο για να καταστεί η ρύθμιση βιώσιμη. Για τη σχετική απόφαση λαμβάνονται υπόψη το εισόδημα, η αξία της περιουσίας, οι συνολικές υποχρεώσεις και η πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.

Το επιτόκιο της ρύθμισης ορίζεται στο 3% και παραμένει σταθερό σε όλη τη διάρκειά της. Το στοιχείο αυτό προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα, καθώς ο οφειλέτης γνωρίζει ότι δεν θα βρεθεί αντιμέτωπος με μεταβολές στο κόστος εξυπηρέτησης της ρύθμισης.

Ωστόσο, η ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό συνοδεύεται από αυστηρές υποχρεώσεις διαφάνειας. Ο οφειλέτης πρέπει να υποβάλει αναλυτικά οικονομικά στοιχεία και όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ενώ ταυτόχρονα οφείλει να συναινέσει στην άρση του φορολογικού και τραπεζικού απορρήτου.

Η συναίνεση αυτή επιτρέπει στους πιστωτές να αποκτήσουν πλήρη εικόνα της εισοδηματικής και περιουσιακής κατάστασης του αιτούντος. Πρόκειται για βασική προϋπόθεση του μηχανισμού, καθώς χωρίς πλήρη πρόσβαση στα οικονομικά δεδομένα δεν μπορεί να διαμορφωθεί πρόταση ρύθμισης.

Οι διαφορές με τη ρύθμιση των 72 δόσεων

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός διαφοροποιείται ουσιαστικά από τη ρύθμιση των 72 δόσεων, η οποία έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή και παρουσιάζει ισχυρό ενδιαφέρον. Αν και και οι δύο διαδικασίες στοχεύουν στη διευθέτηση χρεών με ευνοϊκότερους όρους, το πεδίο εφαρμογής τους είναι διαφορετικό.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων αφορά αποκλειστικά χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ. Αντίθετα, μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού μπορούν να ενταχθούν οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers, προσφέροντας μια συνολικότερη λύση σε όσους έχουν πολλαπλές υποχρεώσεις.

Επιπλέον, ο εξωδικαστικός παρέχει πολύ μεγαλύτερο αριθμό δόσεων. Ανάλογα με το είδος της οφειλής και το οικονομικό προφίλ του αιτούντος, η αποπληρωμή μπορεί να απλωθεί σε 240 ή ακόμη και 420 μηνιαίες δόσεις, δίνοντας μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο σε όσους αδυνατούν να ανταποκριθούν σε πιο σύντομες ρυθμίσεις.

Κρίσιμη διαφορά αποτελεί και η δυνατότητα «κουρέματος» ακόμη και της βασικής οφειλής, όταν αυτό κριθεί απαραίτητο για τη βιωσιμότητα της ρύθμισης. Αντίστοιχη πρόβλεψη δεν υπάρχει στη ρύθμιση των 72 δόσεων, η οποία λειτουργεί με πιο συγκεκριμένους και προκαθορισμένους όρους.

Στη ρύθμιση των 72 δόσεων ο οφειλέτης γνωρίζει εξαρχής το βασικό πλαίσιο, τον αριθμό των δόσεων και τον τρόπο αποπληρωμής. Στον εξωδικαστικό μηχανισμό, οι όροι δεν είναι ίδιοι για όλους, καθώς προκύπτουν μετά την αξιολόγηση των οικονομικών και περιουσιακών δεδομένων από τον αλγόριθμο.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη προς την Εφορία αφορά οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, δεν είχαν ρυθμιστεί έως τις 21 Απριλίου 2026 και εξακολουθούν να υφίστανται κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Βασική προϋπόθεση είναι οι οφειλές που βεβαιώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά να έχουν προηγουμένως εξοφληθεί ή να έχουν ενταχθεί στην πάγια ρύθμιση.

Το νέο πλαίσιο δημιουργεί περισσότερες επιλογές για τους οφειλέτες, όμως απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός μπορεί να δώσει ουσιαστική λύση σε όσους έχουν σύνθετο χρέος προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και χρηματοπιστωτικούς φορείς. Η ρύθμιση των 72 δόσεων παραμένει πιο απλή διαδικασία για όσους έχουν αποκλειστικά οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ.

Το ζητούμενο πλέον είναι η πλατφόρμα να λειτουργήσει χωρίς γραφειοκρατικές εμπλοκές, οι προτάσεις ρύθμισης να είναι πραγματικά βιώσιμες και οι οφειλέτες να μπορέσουν να επιστρέψουν σε κανονική οικονομική λειτουργία, χωρίς να εγκλωβιστούν ξανά σε χρέη που δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν.