Νέα οσμή σκανδάλου στην ανακύκλωση και προεκλογική φυγή προς την «ασφάλεια»

Η κυβέρνηση παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις γύρω από τα προγράμματα ανακύκλωσης, καθώς μετά την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τα λεγόμενα «σπιτάκια ανακύκλωσης» φοβάται ότι μπορεί να ανοίξει μια νέα υπόθεση με χαρακτηριστικά αντίστοιχα του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει ότι κάθε ευρωπαϊκό πρόγραμμα που συνοδεύεται από αδιαφανείς διαγωνισμούς, υπερκοστολογήσεις ή προδιαγραφές περιορισμένου ανταγωνισμού μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό πολιτικό πρόβλημα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επανειλημμένα προβάλει τα προγράμματα ανακύκλωσης ως τμήμα της πράσινης κυβερνητικής πολιτικής, εμφανίζεται όμως ιδιαίτερα επιφυλακτικός όταν η συζήτηση φτάνει στις εισαγγελικές έρευνες και στις ευθύνες συγκεκριμένων φορέων.

Η στάση αυτή αποτυπώθηκε και όταν ο πρωθυπουργός κλήθηκε να απαντήσει σε σχετική ερώτηση του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Γιώργου Βλάχου. Η κυβέρνηση επιχείρησε να κρατήσει αποστάσεις από το ζήτημα, παρότι είχε προηγουμένως επενδύσει πολιτικά και επικοινωνιακά στην προβολή του προγράμματος.

Στο ίδιο πεδίο αναπτύσσεται πλέον ένα ακόμη μεγάλο εγχείρημα, το Σύστημα Εγγυοδοτικής Ανακύκλωσης. Πρόκειται για τον μηχανισμό κατά τον οποίο οι καταναλωτές θα καταβάλλουν μια μικρή χρηματική εγγύηση κατά την αγορά ποτών σε πλαστικές, γυάλινες ή αλουμινένιες συσκευασίες και θα λαμβάνουν πίσω το ποσό όταν επιστρέφουν τις άδειες συσκευασίες.

Για την εφαρμογή του συστήματος ιδρύθηκε τον Οκτώβριο η εταιρεία DRS Hellas Α.Ε., η οποία προχώρησε στην προκήρυξη διαγωνισμών για τον απαραίτητο εξοπλισμό και τις σχετικές υπηρεσίες.

Οι πρώτες αντιδράσεις έχουν ήδη εκδηλωθεί. Νορβηγική εταιρεία κατέθεσε ενστάσεις κατά των διαδικασιών, υποστηρίζοντας ότι οι τεχνικές προδιαγραφές και οι όροι συμμετοχής περιορίζουν τον ανταγωνισμό και δημιουργούν πλεονέκτημα υπέρ συγκεκριμένων προμηθευτών.

Οι καταγγελίες αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους παράνομη συμπεριφορά, δημιουργούν όμως σοβαρές υποψίες και επιβάλλουν πλήρη διαφάνεια. Σε ένα πρόγραμμα που θα χρηματοδοτηθεί άμεσα ή έμμεσα από τους καταναλωτές και θα διαχειρίζεται σημαντικά χρηματικά ποσά, κάθε όρος που αποκλείει τον ανταγωνισμό οφείλει να ελεγχθεί εξονυχιστικά.

Η εξέλιξη φέρεται να προκάλεσε έντονο προβληματισμό στη διοίκηση της DRS Hellas, η οποία αναζήτησε τρόπο να αντιμετωπίσει το ζήτημα και σε επικοινωνιακό επίπεδο. Κατά τις πληροφορίες που διακινούνται, τη σχετική διαχείριση ανέλαβε η εταιρεία V&O των Θωμά Βαρβιτσιώτη και Γιάννη Ολύμπιου.

Η συγκεκριμένη εταιρεία έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης λόγω των στενών σχέσεων που της αποδίδονται με το κυβερνητικό σύστημα επικοινωνίας. Το όνομά της συνδέθηκε με την υπόθεση των «ιδιωτικών επικοινωνιακών ομάδων» και με τη θυγατρική Blue Skies, η οποία φέρεται να απασχολούσε πρόσωπα με κομματική δραστηριότητα και στελέχη που αργότερα απέκτησαν κυβερνητικές θέσεις.

Οι καταγγελίες έχουν επεκταθεί και στη λειτουργία λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι υπερασπίζονται συστηματικά την κυβέρνηση και επιτίθενται με ιδιαίτερα επιθετικό τρόπο στους πολιτικούς της αντιπάλους.

Οι επαγγελματικές σχέσεις μιας εταιρείας επικοινωνίας δεν συνιστούν αυτομάτως απόδειξη παρανομίας. Η ανάληψη, όμως, της διαχείρισης ενός ακόμη προγράμματος που συνδέεται με την ανακύκλωση και βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με ενστάσεις ενισχύει την εικόνα ενός κλειστού κύκλου επιχειρηματικών, πολιτικών και επικοινωνιακών διασυνδέσεων.

Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις για τις διαγωνιστικές διαδικασίες, τα κριτήρια επιλογής των προμηθευτών και τη διαχείριση των χρημάτων που θα συγκεντρώνονται μέσα από το σύστημα εγγυοδοσίας. Η εμπειρία από προηγούμενα προγράμματα δείχνει ότι η αδιαφάνεια αποκαλύπτεται συνήθως όταν πλέον έχουν χαθεί εκατομμύρια και έχει παρέμβει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Η Λέρος, η ασφάλεια και το νέο προεκλογικό δίλημμα Μητσοτάκη

Την ίδια ώρα, το Μέγαρο Μαξίμου οργανώνει τη μακρά προεκλογική του στρατηγική γύρω από την ασφάλεια, τις υποδομές και τη σύγκριση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τους πολιτικούς αντιπάλους του.

Η επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Λέρο εντάχθηκε πλήρως σε αυτή τη γραμμή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να αναδείξει αφενός τα έργα υποδομών που υλοποιούνται με ευρωπαϊκούς πόρους και αφετέρου την κυβερνητική πολιτική για την ασφάλεια των ακριτικών νησιών του νοτιοανατολικού Αιγαίου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο μεταναστευτικό, επαναφέροντας στη δημόσια συζήτηση την περίοδο 2015–2020 και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι κάτοικοι των νησιών. Με σαφή πολιτική στόχευση προς τον Αλέξη Τσίπρα, υπενθύμισε τη γνωστή φράση ότι «η θάλασσα δεν έχει σύνορα», επιχειρώντας να ταυτίσει ξανά την προηγούμενη διακυβέρνηση με την αδυναμία ελέγχου των μεταναστευτικών ροών.

Η αναφορά αυτή δεν ήταν τυχαία. Η Νέα Δημοκρατία γνωρίζει ότι η ατζέντα της ασφάλειας εξακολουθεί να συσπειρώνει τμήμα του συντηρητικού ακροατηρίου, την ώρα που κόμματα στα δεξιά της επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τη φθορά της κυβέρνησης.

Κατά την περιοδεία του, ο πρωθυπουργός σταμάτησε για να συνομιλήσει με γυναίκες και άνδρες του Λιμενικού Σώματος. Η συγκεκριμένη εικόνα εντάχθηκε στην προσπάθεια να προβληθεί η κυβέρνηση ως δύναμη φύλαξης των συνόρων και προστασίας των νησιωτών.

Νωρίτερα, στη μαρίνα των Αλίντων, είχε συνομιλήσει με Τούρκους επισκέπτες που έφτασαν στη Λέρο κάνοντας χρήση του ειδικού συστήματος χορήγησης βίζας. Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να συνδυάσει την αυστηρή ρητορική για την ασφάλεια με την οικονομική αξιοποίηση του τουρισμού από την Τουρκία.

Σε συζήτησή του με κατοίκους του νησιού, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι οι εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027. Παράλληλα έθεσε ένα νέο πολιτικό δίλημμα, συνδέοντας τις κάλπες με την ανάληψη της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα την 1η Ιουλίου 2027.

Το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει ήταν ότι η χώρα χρειάζεται στην ηγεσία της μια κυβέρνηση με εμπειρία, κύρος και διεθνή αξιοπιστία κατά την περίοδο της ευρωπαϊκής προεδρίας. Η στόχευση αφορούσε κυρίως το κεντρώο και φιλοευρωπαϊκό ακροατήριο, το οποίο δίνει βαρύτητα στη σταθερότητα και στη θεσμική παρουσία της Ελλάδας στο εξωτερικό.

Το κυβερνητικό επιτελείο φαίνεται να προετοιμάζει μια προεκλογική εκστρατεία που θα στηρίζεται όλο και περισσότερο στη λογική του «μη χείρον βέλτιστον». Η Νέα Δημοκρατία δεν θα περιοριστεί στην προβολή των δικών της επιτευγμάτων. Θα επιχειρήσει να εμφανίσει τον Μητσοτάκη ως τη λιγότερο επικίνδυνη και περισσότερο αξιόπιστη επιλογή απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα και στον Νίκο Ανδρουλάκη.

Η στρατηγική αυτή αποκαλύπτει ότι το Μέγαρο Μαξίμου δεν θεωρεί πλέον αρκετό το θετικό κυβερνητικό αφήγημα. Η φθορά, η ακρίβεια, τα σκάνδαλα και οι κοινωνικές αντιδράσεις αναγκάζουν τη Νέα Δημοκρατία να επενδύει στη σύγκριση και στον φόβο μιας εναλλακτικής διακυβέρνησης.

Στη Λέρο, τον πρωθυπουργό συνόδευαν ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Κυρανάκης. Η παρουσία του τελευταίου σχολιάστηκε έντονα, καθώς διατηρούσε συνεχείς επαφές με τους τέσσερις βουλευτές Δωδεκανήσου.

Οι συζητήσεις αυτές αναζωπύρωσαν τα σενάρια για πρόωρες εκλογές, παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι οι κάλπες θα στηθούν την άνοιξη του 2027. Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας παραμένει ισχυρή η καχυποψία ότι ο πρωθυπουργός μπορεί να επιλέξει αιφνιδιαστικά διαφορετικό χρόνο, διατηρώντας τους υπουργούς και τους βουλευτές σε διαρκή εκλογική ετοιμότητα.

Μετακινήσεις βουλευτών, παρασκηνιακά δείπνα και εσωκομματικές ρωγμές

Την ίδια στιγμή, η πολιτική ρευστότητα στον χώρο της αντιπολίτευσης εντείνεται. Η ανεξάρτητη βουλευτής Μυρτώ Κοροβέση, η οποία κατέλαβε την έδρα του παραιτηθέντος βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργου Καραμέρου, ανακοίνωσε την αποχώρησή της από τους Δημοκράτες του Στέφανου Κασσελάκη.

Η 29χρονη πολιτικός έκανε λόγο για ολοκλήρωση ενός σημαντικού κύκλου της διαδρομής της και απέδωσε την απόφασή της σε μακροχρόνιο προβληματισμό για τη συγκεχυμένη πολιτική κατεύθυνση του κόμματος.

Η αποχώρησή της ενισχύει την εικόνα αποσύνθεσης ενός πολιτικού σχήματος που δεν κατάφερε να αποκτήσει σταθερή ταυτότητα και συγκροτημένη κοινοβουλευτική παρουσία. Είχε προηγηθεί η μετακίνηση του Μιχάλη Χουρδάκη προς το ΠΑΣΟΚ, ενώ αντίστοιχες τάσεις καταγράφονται και σε άλλα στελέχη.

Η Θοδώρα Τζάκρη, έπειτα από μια περίοδο έντονης υπεράσπισης του Στέφανου Κασσελάκη, αποχώρησε δηλώνοντας ότι δεν μπορεί να συνεχίσει την κοινή πολιτική πορεία. Στο παρασκήνιο συζητείται το ενδεχόμενο προσέγγισής της με το ΠΑΣΟΚ.

Προς την ίδια κατεύθυνση εμφανίζεται να κινείται και ο Ευάγγελος Αποστολάκης. Η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διάλυση μικρότερων σχημάτων και να διευρύνει την κοινοβουλευτική και πολιτική της επιρροή μέσα από μεταγραφές προσώπων.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο, ενδιαφέρον προκάλεσε η πληροφορία για ιδιωτικό δείπνο του Κυριάκου Μητσοτάκη, της συζύγου του Μαρέβας και του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου στην πρωθυπουργική κατοικία στον Λυκαβηττό.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας και περιλάμβανε ενημέρωση για την τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα, καθώς και συζήτηση για τα ανοιχτά ζητήματα στις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας.

Το κλίμα περιγράφεται ως ιδιαίτερα θετικό. Η διακριτικότητα γύρω από το δείπνο δείχνει, πάντως, ότι κυβέρνηση και Εκκλησία επιθυμούν να διαχειρίζονται μακριά από τη δημοσιότητα θέματα που μπορούν να προκαλέσουν πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις.

Στον χώρο της Αριστεράς, ο Αλέξης Τσίπρας γιόρτασε τα 52α γενέθλιά του κατά τη διάρκεια εκδήλωσης για το σχέδιο «Αριστοτέλης», το οποίο αφορά την αναμόρφωση της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Στο Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων, συνεργάτες του εμφανίστηκαν με τούρτα, ενώ οι παρευρισκόμενοι τού τραγούδησαν το «Χρόνια Πολλά». Ο πρώην πρωθυπουργός σχολίασε με χιούμορ ότι μετά τα 50 δεν υπάρχει λόγος να υπενθυμίζονται αυτές οι επέτειοι.

Την ίδια ώρα, ωστόσο, στην Κουμουνδούρου καταγραφόταν μια κίνηση με ισχυρό συμβολισμό. Κατά πληροφορίες, μέλος της Πολιτικής Γραμματείας που βρίσκεται κοντά στον Παύλο Πολάκη ζήτησε να απομακρυνθεί από την είσοδο των γραφείων του ΣΥΡΙΖΑ η αφίσα του Αλέξη Τσίπρα.

Η κίνηση αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί, αποτυπώνει το βάθος της σύγκρουσης για την πολιτική κληρονομιά του πρώην πρωθυπουργού. Ο άνθρωπος που οδήγησε τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία αντιμετωπίζεται πλέον από τμήμα του κόμματος ως βάρος ή ως ανταγωνιστικό κέντρο εξουσίας.

Οι εσωτερικές αυτές συγκρούσεις διευκολύνουν το σχέδιο επανόδου του Αλέξη Τσίπρα με νέο πολιτικό φορέα, ενώ ταυτόχρονα επιταχύνουν την αποσύνθεση του κόμματος που ο ίδιος δημιούργησε και κυβέρνησε.

Αναταράξεις καταγράφονται και στο κίνημα της Μαρίας Καρυστιανού. Η απουσία του εκπροσώπου Τύπου Θανάση Αυγερινού από την εκδήλωση της Κυριακής για τα funds προκάλεσε έντονα σχόλια και ερωτήματα στο εσωτερικό του κόμματος.

Ο Θανάσης Αυγερινός θεωρείται ένα από τα πλέον προβεβλημένα στελέχη και έχει αναλάβει μεγάλο μέρος της τηλεοπτικής εκπροσώπησης. Η απουσία του από μια κομβική εκδήλωση, σε περίοδο δημοσκοπικής πίεσης, ερμηνεύθηκε από ορισμένα στελέχη ως ένδειξη προβλήματος στις σχέσεις του με την ηγεσία.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση για ρήξη ή αποχώρηση. Η αμηχανία, όμως, με την οποία αντιμετωπίστηκαν τα σχετικά ερωτήματα δείχνει ότι οι εσωτερικές ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες.

Η συνολική πολιτική εικόνα διαμορφώνεται μέσα σε ένα περιβάλλον μεγάλης ρευστότητας. Η κυβέρνηση προσπαθεί να ελέγξει τις συνέπειες πιθανών νέων σκανδάλων, να οικοδομήσει εκλογικά διλήμματα γύρω από την ασφάλεια και την ευρωπαϊκή αξιοπιστία και να εκμεταλλευτεί την πολυδιάσπαση της αντιπολίτευσης.

Πίσω από τις δημόσιες περιοδείες, τα συνθήματα στα νησιά και τις διαβεβαιώσεις για εκλογές το 2027 εξελίσσεται μια σκληρή μάχη μηχανισμών, μετακινήσεων και επικοινωνιακού ελέγχου. Το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει ότι η πολιτική φθορά δεν ανακόπτεται μόνο με έργα και εξαγγελίες. Χρειάζεται να κρατηθούν κλειστές οι υποθέσεις που μπορούν να μετατραπούν σε νέα σκάνδαλα και να παραμείνει διασπασμένο κάθε πιθανό αντίπαλο πολιτικό μέτωπο.