Νέες απειλές πολέμου της Τουρκίας κατά της Ελλάδας

Η Ελλάδα ανακοίνωσε τη Δευτέρα ριζοσπαστικό σχέδιο στρατιωτικής αναδιάταξης στο Αιγαίο, δημιουργώντας «αυτάρκεις» μονάδες στα νησιά της παραμεθορίου – ορισμένα σε απόσταση μόλις 1.575 μέτρων από την Τουρκία. Η πρωτοβουλία, ενταγμένη στην «Ατζέντα 2030», φιλοδοξεί να καταστήσει τις νησιωτικές φρουρές πλήρως ανεξάρτητες σε ενέργεια, τροφοδοσία και διοίκηση, μειώνοντας την ανάγκη επικοινωνίας με το κέντρο. Πρόκειται για κίνηση με σαφή στρατηγικό αποτύπωμα στο ελληνοτουρκικό μέτωπο, εγείροντας έντονη τουρκική αντίδραση και επαναφέροντας στο προσκήνιο τα ακανθώδη ζητήματα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών.

Τούρκοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ελληνική επιλογή αποτελεί επιθετική πράξη και παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ο απόστρατος υποναύαρχος και θεωρητικός του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», Jihad Yaji, χαρακτήρισε το ελληνικό σχέδιο «παρανομία» που υπονομεύει τις διεθνείς συνθήκες και ανοίγει τον δρόμο για αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. «Η Ελλάδα παραβιάζει τη βάση της κυριαρχίας της στα νησιά», δήλωσε, κατηγορώντας την Αθήνα ότι ενισχύει στρατιωτικές δομές υπό το κάλυμμα πολιτικής αυτάρκειας και αυτονομίας.

Η Λωζάννη (1923) και οι Παρισινοί Όροι (1947) επιτρέπουν στην Ελλάδα την κυριαρχία σε 23 νησιά υπό την προϋπόθεση διατήρησης του μη στρατιωτικού καθεστώτος τους. Για την Τουρκία, η ανάπτυξη στρατιωτικών εγκαταστάσεων, αεροδρομίων, συστημάτων κατά UAV και μηχανοκίνητων μονάδων είναι de facto παραβίαση. Ο Yaji υποστήριξε ότι οι εξελίξεις συνιστούν μέρος ενός σχεδίου εργαλειοποίησης του πληθυσμού και μεταμφίεσης στρατιωτικών δομών σε πολιτικές υποδομές, κάτι που κατά τον ίδιο καθιστά την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας πλέον νομικά θεμιτή.

Στην ίδια γραμμή, ο Murat Aslan, πρώην στρατιωτικός και αναλυτής στο φιλοκυβερνητικό SETA, χαρακτήρισε τις αυτόνομες μονάδες «απαράδεκτες» για την περιφερειακή ασφάλεια. Τόνισε ότι ακόμη και η πρόφαση της αυτάρκειας δεν νομιμοποιεί τη στρατιωτικοποίηση νησιών τα οποία θεωρούνται αποστρατιωτικοποιημένα. Προειδοποίησε ότι οι εξελίξεις απειλούν τη ναυσιπλοΐα και το θαλάσσιο εμπόριο, δημιουργώντας τετελεσμένα στο Αιγαίο.

Η πρωτοβουλία της Ελλάδας έρχεται σε μια συγκυρία όπου οι σχέσεις Αθήνας–Άγκυρας βρίσκονται σε φάση ελεγχόμενης επαναπροσέγγισης. Μετά από χρόνια εντάσεων λόγω Κυπριακού, μεταναστευτικού, ερευνών υδρογονανθράκων και διαφωνιών περί κυριαρχίας, οι δύο πλευρές ξεκίνησαν από τα τέλη του 2023 μια διστακτική οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Ωστόσο, το ελληνικό σχέδιο δείχνει πως τα ακανθώδη θέματα παραμένουν άλυτα και βαθιά διχαστικά.

Οι δύο Τούρκοι ειδικοί θεωρούν ότι η Ελλάδα κινείται μεθοδικά προς την επιχειρησιακή αυτονόμηση των νησιών με στόχο την αλλαγή του status quo. Ο Aslan επεσήμανε τις πρόσφατες ελληνικές ασκήσεις απόβασης κοντά στα τουρκικά παράλια και την προμήθεια χιλιάδων τεθωρακισμένων από ΗΠΑ και Γερμανία, συχνά μέσω επιχορηγήσεων της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ. «Η Ελλάδα ενισχύεται χωρίς να πληρώνει και κερδίζει πολιτική υποστήριξη δημιουργώντας εσκεμμένα ένταση», είπε χαρακτηριστικά, υπονοώντας στρατηγική προβολής της Τουρκίας ως «απειλής» για εξασφάλιση συμμαχιών.

Η τουρκική ανησυχία δεν εστιάζει μόνο στην αμυντική πλευρά του ζητήματος, αλλά κυρίως στο πώς αυτές οι εξελίξεις μεταβάλλουν το νομικό και πολιτικό τοπίο. «Η Ελλάδα ίσως δεν είναι σήμερα στρατιωτική απειλή, αλλά αν συνεχίσει τη στρατηγική τετελεσμένων, θα καταστεί κίνδυνος», δήλωσε ο Aslan. Η τουρκική πλευρά εξετάζει ήδη τη δυνατότητα ενεργοποίησης του Άρθρου 60 της Σύμβασης της Βιέννης περί Συνθηκών, με στόχο να αναγνωριστεί επίσημα η παραβίαση διεθνών συμφωνιών από την Ελλάδα.

Μια τέτοια κίνηση θα αναβάθμιζε το πρόβλημα από διακρατική διαφορά σε επίσημη διαφωνία παραβίασης συνθήκης, με πιθανές συνέπειες εδαφικές, νομικές ή ακόμη και στρατιωτικές. Ο Yaji κάλεσε την Τουρκία να κινηθεί «ξεκάθαρα και αποφασιστικά» νομικά, διπλωματικά και, αν χρειαστεί, επιχειρησιακά. «Η Τουρκία δεν είναι σε αμυντική θέση. Είναι τεχνολογικά, εξαγωγικά και στρατηγικά ανώτερη. Είμαστε στο Champions League. Η Ελλάδα είναι στις τοπικές κατηγορίες», δήλωσε προκλητικά.

Αμφότεροι οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η νέα ελληνική προσέγγιση ενδέχεται να προκαλέσει ρήγμα και στη συνοχή του ΝΑΤΟ. Η εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας–ΗΠΑ–Γαλλίας, ειδικά σε ευαίσθητες περιοχές, μπορεί να εκληφθεί ως προσπάθεια αναδιάταξης της Ανατολικής Πτέρυγας της Συμμαχίας εις βάρος της Τουρκίας. Ο Yaji θεωρεί ότι αυτή η στρατηγική υπονομεύει τις ιδρυτικές αρχές του ΝΑΤΟ, απειλεί την αμοιβαία εμπιστοσύνη και ενισχύει τάσεις απομόνωσης της Τουρκίας από τον διατλαντικό άξονα.

Ο Aslan στάθηκε ιδιαίτερα στις πρόσφατες αμερικανικές εγκαταστάσεις στην Αλεξανδρούπολη, μόλις 40 χλμ. από τα τουρκικά σύνορα, και τις ενέταξε σε μια γενικότερη στρατηγική ανάσχεσης της Άγκυρας. Παράλληλα, προειδοποίησε την Τουρκία να μη χάσει τη συνολική γεωπολιτική εικόνα. «Η Ελλάδα είναι ένα μόνο μέτωπο. Υπάρχουν η Συρία, ο Καύκασος, ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η τουρκική διπλωματία πρέπει να σταθμίσει προτεραιότητες», είπε.

Ωστόσο, κατέληξε προειδοποιώντας πως, αν η Αθήνα εδραιώσει στρατιωτικά τις μονάδες της στα νησιά και μετατρέψει αυτή την πολιτική σε μόνιμη στρατηγική, τότε η Άγκυρα δεν θα περιοριστεί πλέον σε δηλώσεις. «Η Τουρκία θα απαντήσει με όλα τα μέσα που διαθέτει – νομικά, διπλωματικά, και αν χρειαστεί, επιχειρησιακά».