Έντονο άρωμα προεκλογικής περιόδου αναδίνουν οι κινήσεις της κυβέρνησης το τελευταίο χρονικό διάστημα. Από τη μια οι ανακοινώσεις για την επιστολική ψήφο των ομογενών στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, ως αντιστάθμισμα της μεγάλης αποχής που προβλέπεται, αλλά και της οργής των πολιτών και από την άλλη η προαναγγελία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη πως ετοιμάζεται νέο πακέτο μέτρων στην επόμενη ΔΕΘ δείχνουν πως η ανησυχία των δημοσκοπικών αποτελεσμάτων είναι κάτι παραπάνω από έντονη.
Μέσα σε αυτό το κλίμα έρχεται και μια νέα ανάλυση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, με την οποία εξηγεί πώς εφαρμόζονται οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή πώς δημιουργείται ο δημοσιονομικός χώρος για νέες παροχές. Με άλλα λόγια, στρώνει το έδαφος για τα μέτρα στήριξης που σχεδιάζει αυτή την περίοδο η κυβέρνηση, με χρονικό ορίζοντα ανακοινώσεων τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, που αποτελούν τον όρο-κλειδί των νέων δημοσιονομικών κανόνων, περιλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των πρωτογενών δημόσιων δαπανών (για μισθούς, αγαθά και υπηρεσίες, επενδύσεις, κοινωνικές μεταβιβάσεις), αλλά εξαιρούνται:
(α) οι πληρωμές τόκων για το χρέος,
(β) οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από την Ε.Ε. (π.χ., επιχορηγήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας),
(γ) οι δαπάνες που συγχρηματοδούνται από κοινοτικούς και εθνικούς πόρους (π.χ., Ταμεία Συνοχής ή Περιφερειακής Ανάπτυξης),
(δ) τα εφάπαξ, προσωρινά μέτρα και οι δαπάνες για την κυκλική ανεργία.
Το αναλυτικό υπόμνημα που έδωσε στη δημοσιότητα το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή εξηγεί ότι οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες προσαρμόζονται ανάλογα με τα ενεργητικά φορολογικά μέτρα: οι μειώσεις φόρων αντιμετωπίζονται ως επιπλέον δαπάνες και οι αυξήσεις φόρων ως εξοικονομήσεις.
Μόνιμα μέτρα
Σε αντίθεση με το προηγούμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, στο νέο πλαίσιο η υπέρβαση του στόχου για τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν ανοίγει τον δρόμο για πρόσθετες δαπάνες (π.χ., μειώσεις φόρων ή αυξήσεις δαπανών), διότι αυτό θα αποτελούσε παραβίαση της δημοσιονομικής πορείας που έχει συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η συγκεκριμένη υπεραπόδοση μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μείωση του δημόσιου χρέους και για τη δημιουργία δημοσιονομικών «μαξιλαριών» που θα συμβάλουν στη στήριξη των δημόσιων δαπανών σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης.
Πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος μπορεί να δημιουργηθεί μέσω μόνιμων μέτρων στο σκέλος των εσόδων. Ειδικότερα, η υλοποίηση ενεργητικών μέτρων πολιτικής στο σκέλος των εσόδων (DRMs) που διασφαλίζουν αύξηση εσόδων σε μόνιμη βάση (π.χ., διεύρυνση της φορολογικής βάσης, αλλαγή φορολογικών συντελεστών κ.λπ.) επιτρέπει την αναθεώρηση της πορείας των καθαρών δαπανών ώστε να νομοθετηθούν μόνιμες φοροελαφρύνσεις ή πρόσθετες δημόσιες δαπάνες.
Όπως εξηγεί το Γραφείο, χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής αυτού του κανόνα αποτελούν τα υψηλότερα μόνιμου χαρακτήρα φορολογικά έσοδα που δημιούργησαν τον απαιτούμενο δημοσιονομικό χώρο ώστε να αναθεωρηθεί η πορεία των καθαρών δαπανών της χώρας μας και να νομοθετηθούν οι μόνιμες φοροελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ τον περασμένο Σεπτέμβριο.
