Νέο νομοσχέδιο για την αλιεία – Αυστηρότεροι έλεγχοι, ψηφιακά εργαλεία και σαφείς ποινές
Ένα από τα πιο διαχρονικά και σύνθετα προβλήματα της χώρας, η ανεξέλεγκτη και πολλές φορές παράνομη αλιεία, επιχειρεί να αντιμετωπίσει το νέο νομοσχέδιο που κατέθεσε στη Βουλή ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας. Το κείμενο του νομοσχεδίου δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη θαλάσσια αλιεία, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο παρεμβάσεων στον αγροδιατροφικό τομέα, αγγίζοντας ζητήματα εκπαίδευσης, ελέγχου φαρμάκων και αναμόρφωσης οργανισμών όπως ο ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ και το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας.
Ο κεντρικός στόχος είναι σαφής: περιορισμός της υπεραλίευσης, ενιαίοι κανόνες για όλους και ένα πιο αποτελεσματικό πλαίσιο εποπτείας. Μέχρι σήμερα, η εικόνα που παρουσίαζε ο κλάδος ήταν αποκαρδιωτική. Σκάφη ψάρευαν ανεξέλεγκτα, πολλές φορές με παράνομα εργαλεία, τα αλιεύματα δεν καταγράφονταν, ενώ οι έλεγχοι ήταν αποσπασματικοί. Το αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο η στρέβλωση του ανταγωνισμού για τους επαγγελματίες που τηρούν τους κανόνες, αλλά και η σταδιακή επιβάρυνση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Στο επίκεντρο του νέου πλαισίου βρίσκεται το «Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας» (ΟΣΠΑ). Η ηλεκτρονική αυτή πλατφόρμα φιλοδοξεί να αποτελέσει το «μάτι» της πολιτείας στη θάλασσα. Εκεί θα συγκεντρώνονται όλα τα δεδομένα: οι άδειες αλιείας, οι κινήσεις των σκαφών, οι ποσότητες των αλιευμάτων, οι ζυγίσεις, οι εκφορτώσεις, ακόμα και στοιχεία που αφορούν τις υδατοκαλλιέργειες. Για πρώτη φορά, θα δημιουργηθεί μια συνολική βάση πληροφόρησης, η οποία θα επιτρέπει διασταυρώσεις, ελέγχους και άμεση καταγραφή παραβάσεων.
Παράλληλα, θεσπίζονται δύο νέα μητρώα: το Μητρώο Επιθεωρητών Αλιείας και το Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων. Με αυτό τον τρόπο, κάθε έλεγχος θα ακολουθεί τυποποιημένα πρωτόκολλα και θα καταγράφεται επίσημα, ώστε να μην υπάρχουν «γκρίζες ζώνες». Οι παραβάσεις θα συνδέονται με συγκεκριμένα πρόσωπα ή σκάφη, και οι πληροφορίες θα είναι διαθέσιμες για κάθε νέα διαδικασία ελέγχου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην κατηγορία της ερασιτεχνικής αλιείας, που μέχρι σήμερα κινούνταν σχεδόν εκτός θεσμικού πλαισίου. Δημιουργούνται Μητρώα Ερασιτεχνών Αλιέων και Σκαφών, ενώ θεσπίζεται υποχρέωση καταγραφής και αναφοράς των αλιευμάτων, ακόμη και όταν πρόκειται για χόμπι. Για να δοθεί χρόνος προσαρμογής, η εγγραφή στα μητρώα θα είναι δωρεάν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Έτσι, το Υπουργείο φιλοδοξεί να αποκτήσει για πρώτη φορά αξιόπιστη εικόνα της έκτασης που έχει το ερασιτεχνικό ψάρεμα στην Ελλάδα.
Οι ποινές γίνονται πλέον πιο συγκεκριμένες και αυστηρές. Για σοβαρές παραβάσεις προβλέπεται κατάσχεση αλιευτικών εργαλείων, σκαφών ή και αλιευμάτων. Παράλληλα, καθιερώνονται υψηλά χρηματικά πρόστιμα, αλλά και ένα σύστημα μοριοδότησης παραβατών, κατά το πρότυπο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Έτσι, οι συστηματικοί παραβάτες θα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες κυρώσεις, με στόχο την αποτροπή της παρανομίας.
Το νομοσχέδιο, ωστόσο, δεν σταματά στη θάλασσα. Ρυθμίζει ζητήματα που αφορούν τις υδατοκαλλιέργειες, θέτοντας κανόνες για μετεγκαταστάσεις και λειτουργία μονάδων. Επικαιροποιεί τις διοικητικές κυρώσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια τροφίμων, την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων, αλλά και τη διαχείριση ζωικών υποπροϊόντων. Σημαντικές είναι επίσης οι παρεμβάσεις για την επαγγελματική εκπαίδευση στον τομέα του κρέατος και για την ταξινόμηση των γεωργικών φαρμάκων, προκειμένου να υπάρξει καλύτερη εποπτεία και έλεγχος.
Το συνολικό πλέγμα ρυθμίσεων αποσκοπεί να οικοδομήσει ένα νέο πλαίσιο εμπιστοσύνης και δικαιοσύνης. Η κυβέρνηση στέλνει το μήνυμα ότι οι θαλάσσιοι πόροι δεν είναι απεριόριστοι και ότι η ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση υπονομεύει το μέλλον της αλιείας και το περιβάλλον. Από την άλλη, θέλει να στηρίξει όσους επαγγελματίες αλιείς εργάζονται με συνέπεια και διαφάνεια, προστατεύοντας την αγορά από τον αθέμιτο ανταγωνισμό των παρανόμων.
Όπως αναφέρουν πηγές του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, «δεν μπορεί η θάλασσα να είναι ξέφραγο αμπέλι». Με την ψήφιση του νομοσχεδίου, η Ελλάδα φιλοδοξεί να κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς μια πιο βιώσιμη αλιεία, συνδυάζοντας την τεχνολογία με την αυστηρότητα της νομοθεσίας.
Υπερψηφίστηκε στην ΕΕ η τροπολογία κατά της παράνομης τουρκικής αλιείας στη Μεσόγειο
Μια σημαντική νίκη για την Ελλάδα και την Κύπρο σημειώθηκε στην Επιτροπή Αλιείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Στο πλαίσιο της Γνωμοδότησης προς την Επιτροπή Προϋπολογισμών για τον Ετήσιο Προϋπολογισμό της Ε.Ε. για το 2026, υπερψηφίστηκε τροπολογία που αναγνωρίζει Ελλάδα και Κύπρο ως περιοχές της Μεσογείου που αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο από παράνομες, αδήλωτες και άναρχες αλιευτικές δραστηριότητες τρίτων χωρών.
Η προσθήκη αυτή έγινε μετά από παρέμβαση του Ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Σάκη Αρναούτογλου, και αναφέρεται συγκεκριμένα στην τροπολογία 10 (παράγραφος 11α), ενισχύοντας τη θέση Ελλάδας και Κύπρου σε θέματα προστασίας των θαλάσσιων πόρων.
«Έχει φτάσει στο απροχώρητο η κατάσταση στο Αιγαίο. Τα παράπονα των Ελλήνων αλιέων είναι πολύ δυνατά και εξοργιστικά», σχολίασε στο MEGA ο ευρωβουλευτής Σάκης Αρναούτογλου.
Η τροπολογία αυτή ανοίγει τον δρόμο για την ενίσχυση των ελέγχων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ θα διοχετευτούν κονδύλια για επιτήρηση, έλεγχο και υποστήριξη των τοπικών αλιέων.
Η εξέλιξη θεωρείται σημαντική για την προάσπιση των αλιευτικών συμφερόντων και την καταπολέμηση των παράνομων πρακτικών στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
