Σε καθεστώς αισθητά αυστηρότερης πειθαρχικής εποπτείας εισέρχεται από την 1η Ιανουαρίου 2026 το Δημόσιο, με την εφαρμογή του νέου πειθαρχικού δικαίου που αναδιαμορφώνει συνολικά τις ευθύνες και τις κυρώσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους. Με τον νόμο 5225/25 διευρύνεται ο κατάλογος των πειθαρχικών παραπτωμάτων, αυξάνονται οι προβλεπόμενες ποινές και επεκτείνονται οι περιπτώσεις που μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε οριστική απομάκρυνση από την υπηρεσία.
Στο νέο πλαίσιο εντάσσονται παραβάσεις που έως σήμερα δεν αντιμετωπίζονταν με ενιαίο τρόπο, όπως η μη δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων, περιστατικά βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, καθυστερήσεις σε κρίσιμες υπηρεσιακές πράξεις, καθώς και η συμμετοχή υπαλλήλων σε δραστηριότητες ή εταιρείες που θεωρούνται ασυμβίβαστες με την ιδιότητά τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαδικασία αξιολόγησης, καθώς η άρνηση συμμετοχής –είτε από τον αξιολογητή είτε από τον αξιολογούμενο– αντιμετωπίζεται πλέον ως αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα. Για την άρνηση από την πλευρά του αξιολογητή προβλέπεται πρόστιμο ίσο με δύο μηνιαίους μισθούς, ενώ η επανάληψη της άρνησης για δύο συνεχόμενες περιόδους οδηγεί σε οριστική παύση.
Οι ρυθμίσεις καλύπτουν το σύνολο των υπαλλήλων του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, συμπεριλαμβανομένων των ΟΤΑ και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Για τους δημοτικούς υπαλλήλους θεσπίζονται ειδικές υποχρεώσεις, όπως η χρήση μέσων ατομικής προστασίας και η συμμετοχή σε προληπτικούς ιατρικούς ελέγχους, ενώ ως παράβαση καθήκοντος ορίζεται πλέον και η μη χορήγηση των μέσων αυτών από τη διοίκηση. Αντίστοιχα, για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά η μη χρήση της προβλεπόμενης στολής και του διακριτικού σήματος κατά την εκτέλεση των καθηκόντων.
Το νέο πειθαρχικό δίκαιο ενισχύει και το εύρος των επιβαλλόμενων κυρώσεων. Πέρα από τις ήδη προβλεπόμενες ποινές, εισάγονται η στέρηση μισθολογικού κλιμακίου για διάστημα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων κλιμακίων, καθώς και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου, προσωρινά ή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, σε ορισμένες κατηγορίες παραπτωμάτων αυξάνονται τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλουν τα πειθαρχικά όργανα.
Νέα λογική εισάγεται και στον χειρισμό των υποθέσεων μέσω της δυνατότητας πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Υπό προϋποθέσεις, ο υπάλληλος μπορεί να ζητήσει ηπιότερη μεταχείριση, εφόσον το παράπτωμα δεν επισύρει οριστική παύση και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημιά ή αυτή έχει αποκατασταθεί πλήρως.
Από το 2026, τη διαχείριση των νέων υποθέσεων αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, κεντρικό όργανο με συμμετοχή δικαστικών λειτουργών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Το Συμβούλιο θα λειτουργεί σε τριμελή και πενταμελή κλιμάκια, ενώ ειδική σύνθεση θα εξετάζει υποθέσεις αυξημένης βαρύτητας που αγγίζουν το δημόσιο αίσθημα.
Στόχος του νέου συστήματος είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών και η ενίσχυση της διαφάνειας, καθώς έως σήμερα πολλές πειθαρχικές υποθέσεις παρέμεναν σε εκκρεμότητα για χρόνια. Τα υφιστάμενα πειθαρχικά συμβούλια προβλέπεται να καταργηθούν από τις αρχές του 2027, με προθεσμία έως το τέλος του 2026 για την εκκαθάριση των παλαιών υποθέσεων, ώστε να διαμορφωθεί ένα ενιαίο, πιο αυστηρό και αποτελεσματικό πλαίσιο λογοδοσίας στο Δημόσιο, με σαφείς κανόνες και ταχύτερη πειθαρχική κρίση.
