Νέο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης ενέργειας σε ισχύ

Ένα νέο, απλούστερο και πιο ευέλικτο κανονιστικό πλαίσιο για την παραγωγή και κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για ίδια χρήση τέθηκε σε ισχύ με Υπουργική Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και του Υφυπουργού, Νίκου Τσάφου. Η ρύθμιση αποτελεί μέρος του οδικού χάρτη για τη μείωση του ενεργειακού κόστους με ορίζοντα τριετίας, όπως παρουσιάστηκε από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στην 90ή ΔΕΘ και εξειδικεύτηκε από το Υπουργείο την περασμένη εβδομάδα. Στόχος είναι η ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας, δίνοντας σε περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις τη δυνατότητα να αξιοποιούν τον ήλιο, να παράγουν και να καταναλώνουν τη δική τους ενέργεια, μειώνοντας μόνιμα τον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος.

Βασικές καινοτομίες του νέου πλαισίου

Για πρώτη φορά θεσπίζεται η δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων μέγιστης ισχύος έως 800 Watt, γνωστών ως "φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι", καθώς και μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, αποκλειστικά για την κάλυψη ιδίων αναγκών. Οι διαδικασίες αδειοδότησης απλοποιούνται, με σαφείς όρους και προδιαγραφές για την προστασία του δικτύου. Σε συνδυασμό με τα δυναμικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, οι καταναλωτές θα μπορούν να αποθηκεύουν ενέργεια από το δίκτυο κατά τις ώρες χαμηλότερων τιμών και να τη χρησιμοποιούν κατά τις ώρες υψηλότερων τιμών, μειώνοντας το κόστος.

Επιπλέον, το νέο πλαίσιο αποσαφηνίζει και καθορίζει πλήρως τις διαδικασίες για όλα τα σχήματα αυτοκατανάλωσης, θέτοντας όρους για την προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης σε σταθμούς αυτοκατανάλωσης. Διευρύνει τη συμμετοχή πολιτών, επιχειρήσεων, αγροτών και Ενεργειακών Κοινοτήτων στην ενεργειακή μετάβαση και θεσπίζει ειδική διαδικασία για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και τους κοινωφελείς οργανισμούς.

Ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας

Η ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας αποτελεί βασική προτεραιότητα της Κυβέρνησης. Ενεργειακή δημοκρατία σημαίνει δυνατότητα σε ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις να αξιοποιούν τον ήλιο, να παράγουν τη δική τους καθαρή ενέργεια και να μειώνουν το ενεργειακό τους κόστος, με αυτάρκεια, έλεγχο και συμβολή σε ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο. Η στήριξη της Πολιτείας και η ανταπόκριση των πολιτών αποτυπώνονται στα 38.812 συστήματα αυτοκατανάλωσης που τέθηκαν σε λειτουργία από το 2020 έως σήμερα, συνολικής ισχύος 1.128 MW, έναντι μόλις 1.772 συστημάτων ισχύος 36 MW την περίοδο 2015-2019.

Απλούστευση και ευελιξία

Με τη νέα Υπουργική Απόφαση αντιμετωπίζονται ζητήματα που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του προηγούμενου πλαισίου και επέρχονται στοχευμένες βελτιώσεις. Ειδικότερα, αποσαφηνίζονται οι διαδικασίες εφαρμογής και εκκαθάρισης των σχημάτων αυτοκατανάλωσης, διευκολύνεται η ανάπτυξη συλλογικής αυτοκατανάλωσης σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών, εισάγεται η δυνατότητα εκπροσώπησης καταναλωτών από διαφορετικούς προμηθευτές, επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η μετάβαση μεταξύ σχημάτων και η συμμετοχή μιας παροχής σε περισσότερους από έναν σταθμούς, και προβλέπονται μεταβατικές διατάξεις για τους υφιστάμενους σταθμούς, ώστε η μετάβαση να γίνει ομαλά και χωρίς επιπλέον κόστος.

Ψηφιοποίηση και εκσυγχρονισμός

Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού, όπως η επιτάχυνση εγκατάστασης "έξυπνων" μετρητών για όσους ενταχθούν σε σχήματα αυτοκατανάλωσης και η υλοποίηση του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκατανάλωσης, που στοχεύει στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών και την άμεση ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Οφέλη για τους καταναλωτές

Η αυτοκατανάλωση γίνεται πιο προσιτή, απλή και αποτελεσματική. Με τη συμμετοχή σε σχήματα αυτοκατανάλωσης και την αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας επιτυγχάνεται σημαντική μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας σε μόνιμη βάση και περιορισμός του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Ερωτήσεις και Απαντήσεις για το νέο πλαίσιο

1. Τι περιλαμβάνει και ποιους αφορά το νέο πλαίσιο; Αφορά νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες, ΟΤΑ, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, παρόχους υπηρεσιών ύδατος, Ενεργειακές Κοινότητες και λοιπούς φορείς. Εισάγει φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι έως 800W, μεμονωμένα συστήματα αποθήκευσης, ειδική διαδικασία για ΟΤΑ, δυνατότητα εκπροσώπησης από διαφορετικούς προμηθευτές, απλοποίηση διαδικασιών και μετάβαση μεταξύ σχημάτων.

2. Πώς λειτουργεί στην πράξη η αυτοκατανάλωση; Ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση παράγει τη δική του ενέργεια, π.χ. μέσω φωτοβολταϊκών, και την καταναλώνει άμεσα. Η πλεονάζουσα ενέργεια διοχετεύεται στο δίκτυο με αποζημίωση ή αποθηκεύεται σε μπαταρία για μεταγενέστερη χρήση. Για παράδειγμα, ένας φούρνος με φωτοβολταϊκό 120 kWh και κατανάλωση 100 kWh μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του και να αποθηκεύσει ή να εγχύσει τις 20 kWh. Για οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW προβλέπεται ειδικό πρόγραμμα πίστωσης της πλεονάζουσας ενέργειας.

3. Ποιες προδιαγραφές ισχύουν για τα "φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι"; Προβλέπεται απλοποιημένη ηλεκτρονική διαδικασία μέσω Ειδικής Ψηφιακής Πύλης του ΔΕΔΔΗΕ, που θα λειτουργήσει έως το τέλος του έτους. Απαιτούνται ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας από τον ΔΕΔΔΗΕ και τον ΕΛ.Ο.Τ., υποχρεωτική εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, ενεργή Υ.Δ.Ε. και δυνατότητα αποκλεισμού περιοχών με περιορισμένη απορρόφηση.

4. Πώς μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει μπαταρία; Το νέο πλαίσιο επιτρέπει την προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης σε σταθμούς αυτοκατανάλωσης και, για πρώτη φορά, την εγκατάσταση μεμονωμένων μπαταριών χωρίς σταθμό ΑΠΕ, για αποθήκευση ενέργειας από το δίκτυο. Προβλέπεται απλοποιημένη αδειοδότηση, εξαίρεση από εγγυητική επιστολή για χαμηλή τάση και προτεραιότητα εξέτασης αιτήσεων.

5. Τι προβλέπεται για ΟΤΑ και δημόσιους φορείς; Θεσπίζεται ειδική διαδικασία αυτοκατανάλωσης με net billing και virtual net billing για φωτοβολταϊκούς σταθμούς που εξυπηρετούν σχολεία, νοσοκομεία, αθλητικά κέντρα, οδοφωτισμό, ύδρευση και αποχέτευση. Το όφελος πιστώνεται απευθείας ως έκπτωση στους λογαριασμούς.

6. Πώς επιτυγχάνεται η ψηφιοποίηση; Με το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας, την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και την καταγραφή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, μειώνεται η γραφειοκρατία και ενισχύεται η διαφάνεια.

7. Τι ισχύει για υπό αδειοδότηση σταθμούς; Για σταθμούς με net billing και virtual net billing που έχουν Οριστική Προσφορά Σύνδεσης ή Σύμβαση Σύνδεσης, η διάρκεια ισχύος εκκινεί εκ νέου για να ολοκληρωθεί η κατασκευή, διασφαλίζοντας την ασφάλεια δικαίου.

8. Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών; Το πλαίσιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση 15 ημερών, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και ουσιαστικό διάλογο.

9. Ποια σχήματα καλύπτονται; Όλα τα σχήματα: net metering, virtual net metering, net billing, virtual net billing, συλλογική αυτοκατανάλωση και σταθμοί τρίτων.

10. Ποιος είναι ο στόχος; Η αύξηση της συμμετοχής σε σχήματα αυτοκατανάλωσης, η αξιοποίηση των ΑΠΕ και η μείωση του ενεργειακού κόστους.

11. Από πότε μπορεί ένα νοικοκυριό ή επιχείρηση να κάνει χρήση; Με τη δημοσίευση της Υπουργικής Απόφασης, το πλαίσιο είναι πλήρως λειτουργικό. Για τα "φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι", απαιτείται η δημοσίευση των προδιαγραφών ασφαλείας από τον ΔΕΔΔΗΕ έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.